લૂ અને ગરમીથી બાળકોને બચાવવા માટે તમારી મેડિકલ કિટમાં આટલું ચોક્કસ રાખો.
ઉનાળાની શરૂઆત થતાની સાથે જ સૂર્યદેવ આકરા પાણીએ થયા છે. વધતા જતા તાપમાનમાં વયસ્કો તો ઠીક, પરંતુ નાના બાળકોના સ્વાસ્થ્ય પર તેની ગંભીર અસરો જોવા મળી રહી છે. ગરમીના કારણે બાળકોમાં ડિહાઇડ્રેશન (પાણીની અછત) થવાનું જોખમ સૌથી વધુ રહે છે. આવી કટોકટીની સ્થિતિમાં ORS એટલે કે ‘ઓરલ રીહાઇડ્રેશન સોલ્યુશન’ એક જીવનરક્ષક દવાની ભૂમિકા ભજવે છે. ચાલો, આ અહેવાલમાં નિષ્ણાતો પાસેથી સમજીએ કે ગરમી સામે લડવા ORS કેમ જરૂરી છે અને તેને બનાવવાની સાચી રીત કઈ છે.
બાળકોમાં ડિહાઇડ્રેશનનું જોખમ કેમ વધુ?
પુખ્ત વયના લોકોની સરખામણીએ બાળકોના શરીરમાં પાણીનું પ્રમાણ જળવાઈ રહેવું અત્યંત જરૂરી છે. ગરમીમાં વધુ પડતો પરસેવો, ઉલટી કે ઝાડા થવાથી બાળકના શરીરમાંથી માત્ર પાણી જ નહીં, પરંતુ સોડિયમ અને પોટેશિયમ જેવા મહત્વના મિનરલ્સ પણ બહાર નીકળી જાય છે. આ સ્થિતિને કારણે બાળક સુસ્ત થઈ શકે છે અથવા ગંભીર કિસ્સામાં બેભાન પણ થઈ શકે છે.
બાળકોને ORS ક્યારે આપવું?
RML હોસ્પિટલના પ્રોફેસર ડૉ. સુભાષ ગિરિના જણાવ્યા મુજબ, નીચે મુજબના લક્ષણો દેખાય ત્યારે વિલંબ કર્યા વગર ORS શરૂ કરવું જોઈએ:
-
જો બાળકને વારંવાર ઉલટી કે ઝાડા થતા હોય.
-
બાળક સામાન્ય કરતાં વધુ સુસ્ત લાગે અથવા રમવાનું બંધ કરી દે.
-
બાળકનું મોં વારંવાર સુકાઈ જતું હોય અથવા પેશાબનું પ્રમાણ ઘટી જાય.
-
બહાર તડકામાં રમીને આવ્યા પછી જો બાળક નબળાઈ અનુભવે.
ઘરે ORS બનાવવાની સચોટ પદ્ધતિ (DIY Recipe)
જો તમારી પાસે બજારમાંથી લાવેલું ORS પેકેટ ઉપલબ્ધ ન હોય, તો તમે ઘરે પણ તેને બનાવી શકો છો. પરંતુ તેનું માપ જાળવવું અત્યંત જરૂરી છે:
-
પાણી: ૧ લિટર સ્વચ્છ, ઉકાળેલું અને ત્યારબાદ ઠંડુ કરેલું પાણી લો.
-
ખાંડ: ૬ નાની ચમચી ખાંડ ઉમેરો (ખાંડ ઉર્જા આપે છે).
-
મીઠું: અડધી નાની ચમચી મીઠું ઉમેરો (મીઠું શરીરમાં ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સ સંતુલિત કરે છે).
-
મિશ્રણ: આ મિશ્રણને ત્યાં સુધી હલાવો જ્યાં સુધી ખાંડ અને મીઠું સંપૂર્ણપણે ઓગળી ન જાય.
ધ્યાનમાં રાખવાની મહત્વની બાબતો:
-
તૈયાર કરેલા મિશ્રણનો ઉપયોગ ૨૪ કલાકની અંદર જ કરવો. ત્યારબાદ નવું દ્રાવણ બનાવવું.
-
માપમાં ફેરફાર ન કરવો, કારણ કે વધુ પડતું મીઠું બાળકને નુકસાન કરી શકે છે.
-
ORS ની સાથે સાથે બાળકને નાળિયેર પાણી, છાશ કે હળવો ખોરાક આપવો.
ઉનાળામાં વિશેષ સાવચેતી
તીવ્ર ગરમીમાં બાળકોને બપોરે ૧૨ થી ૪ વાગ્યા દરમિયાન બહાર મોકલવાનું ટાળો. તેમને સુતરાઉ અને હળવા રંગના કપડાં પહેરાવો. જો ORS આપ્યા પછી પણ બાળકની સ્થિતિમાં સુધારો ન જણાય, તો તાત્કાલિક નજીકના ડૉક્ટર અથવા હોસ્પિટલનો સંપર્ક કરવો જોઈએ.
