સવારે કેટલા વાગ્યે ઉઠવું જોઈએ? આ રહ્યો જાગવાનો સાચો સમય અને આયુર્વેદિક ફાયદા

સવારે કેટલા વાગ્યે ઉઠવું જોઈએ? 99% લોકો નથી જાણતા જાગવાનો સાચો સમય અને તેના ફાયદા

આજના આધુનિક યુગમાં આપણી જીવનશૈલી એટલી હદે બદલાઈ ગઈ છે કે આપણે કુદરતના નિયમોથી વિમુખ થઈ ગયા છીએ. મોડી રાત સુધી મોબાઈલ કે લેપટોપમાં વ્યસ્ત રહેવું અને સવારે સૂર્ય માથા પર આવે ત્યાં સુધી સૂઈ રહેવું એ હવે એક સામાન્ય બાબત બની ગઈ છે. ઘણા લોકો એવા પણ છે જેઓ રાત્રે વહેલા સુઈ તો જાય છે, પરંતુ સવારે ઉઠવામાં આળસ કરે છે કારણ કે તેમને જાગવાના યોગ્ય સમય વિશે પૂરતી જાણકારી નથી.

આરોગ્ય નિષ્ણાતોના મતે, માત્ર પૂરતી ઊંઘ લેવી જ મહત્વની નથી, પણ કયા સમયે જાગવું તે પણ એટલું જ અનિવાર્ય છે. વિજ્ઞાન અને આયુર્વેદ બંને ભારપૂર્વક જણાવે છે કે સવારે ઉઠવાનો એક નિશ્ચિત સમય હોય છે જે આપણા શારીરિક અને માનસિક સ્વાસ્થ્યને સીધી અસર કરે છે.

બ્રહ્મ મુહૂર્ત: આયુર્વેદ મુજબ જાગવાનો શ્રેષ્ઠ સમય

આપણા ઋષિ-મુનિઓ અને આયુર્વેદ શાસ્ત્રમાં ‘બ્રહ્મ મુહૂર્ત’માં ઉઠવાનું વિશેષ મહત્વ જણાવાયું છે. સૂર્યોદયના લગભગ 1 કલાક અને 36 મિનિટ પહેલાના સમયને બ્રહ્મ મુહૂર્ત કહેવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે આ સમય સવારે 4:00 થી 5:30 ની વચ્ચેનો હોય છે.

એસીમાં સૂતી વખતે સાંધા જકડાઈ જાય છે? જાણો ડોક્ટર પાસેથી તેનું અસલી કારણ!

તરસ નથી લાગતી? તો પણ તમે ડીહાઈડ્રેટેડ હોઈ શકો છો! જાણો કેમ ઓફિસમાં પાણી પીવું છે સૌથી જરૂરી

બ્રહ્મ મુહૂર્તમાં ઉઠવાથી શું ફાયદો થાય?

• વાત દોષનું સંતુલન: આ સમયે જાગવાથી શરીરમાં ‘વાત’નું વહન યોગ્ય રીતે થાય છે, જે આખો દિવસ શરીરમાં ઉર્જા અને ઉત્સાહ જાળવી રાખે છે.
• શુદ્ધ ઓક્સિજન: આ સમયે વાતાવરણમાં ઓઝોન વાયુનું પ્રમાણ વધુ હોય છે, જે આપણા ફેફસાં અને મગજ માટે અમૃત સમાન છે.
• માનસિક શાંતિ: 99% દુનિયા આ સમયે નિદ્રાધીન હોય છે, તેથી ચારેબાજુ અપાર શાંતિ હોય છે. આ સમય ધ્યાન (Meditation), અભ્યાસ અને સર્જનાત્મક કાર્યો માટે સર્વોત્તમ માનવામાં આવે છે.

આધુનિક વિજ્ઞાન અને સર્કેડિયન રિધમ (

વિજ્ઞાન અનુસાર, આપણું શરીર એક ‘બાયોલોજિકલ ક્લોક’ એટલે કે જૈવિક ઘડિયાળ પર કામ કરે છે. તેને સર્કેડિયન રિધમ કહેવામાં આવે છે. આપણું શરીર પ્રકાશ અને અંધકારના ચક્ર સાથે જોડાયેલું છે.

જ્યારે સવારનો સૂર્ય ઉગે છે, ત્યારે શરીરમાં ‘મેલાટોનિન’ (ઊંઘ લાવતો હોર્મોન) નું સ્તર ઘટવા લાગે છે અને ‘કોર્ટિસોલ’ (એક્ટિવ રાખતો હોર્મોન) વધવા લાગે છે. જો તમે સવારે 6:00 થી 7:00 ની વચ્ચે જાગી જાઓ છો, તો તમારું શરીર કુદરતી રીતે એક્ટિવ મોડમાં આવી જાય છે. પરંતુ જો તમે 9 કે 10 વાગ્યા સુધી સૂતા રહો છો, તો શરીરમાં હોર્મોનલ અસંતુલન સર્જાય છે, જેના કારણે આખો દિવસ સુસ્તી, માથાનો દુખાવો અને ચિડિયાપણું રહે છે.

વય પ્રમાણે ઊંઘ અને જાગવાનો આદર્શ સમય

દરેક વ્યક્તિની ઉંમર અને શારીરિક જરૂરિયાતો અલગ-અલગ હોય છે. તે મુજબ ઊંઘ અને જાગવાના સમયમાં પણ ફેરફાર હોવો જોઈએ

મોડા ઉઠવાથી થતા ગેરફાયદા

1. ઘણા લોકોને લાગે છે કે રાત્રે ગમે ત્યારે સુઈને 8 કલાક પૂરા કરી લેવાથી સ્વાસ્થ્ય જળવાઈ રહેશે, પરંતુ આ એક મોટી ભૂલ છે. મોડા ઉઠવાથી નીચે મુજબની સમસ્યાઓ થઈ શકે છે:
2. પાચનની સમસ્યા: મોડા જાગવાથી જઠરાગ્નિ મંદ પડે છે, જેનાથી કબજિયાત અને એસિડિટી જેવી સમસ્યાઓ થાય છે.
3. માનસિક તણાવ: કુદરતી સમય સાથે ન ચાલવાને કારણે સ્ટ્રેસ હોર્મોન્સ વધે છે, જે ડિપ્રેશન અને એન્ઝાયટીનું કારણ બની શકે છે.
4. મેદસ્વીતા: મોડા જાગનારા લોકોમાં મેટાબોલિઝમ ધીમું હોય છે, જેના લીધે વજન ઝડપથી વધે છે.

સવારે વહેલા ઉઠવાની ટેવ કેવી રીતે પાડવી?

• રાત્રે વહેલા સુઈ જાઓ: જો તમે રાત્રે 10 કે 11 વાગ્યા સુધીમાં સુઈ જશો, તો જ સવારે 5 વાગ્યે ઉઠવું શક્ય બનશે.
• ગેજેટ્સથી દૂરી: સુવાના એક કલાક પહેલા મોબાઈલ અને ટીવી બંધ કરી દો.
• હળવું રાત્રિભોજન: રાત્રે હળવો ખોરાક લેવો જેથી ઊંઘ સારી આવે અને સવારે શરીર હળવું લાગે.
• એલાર્મ ઘડિયાળને દૂર રાખો: એલાર્મ વાગે ત્યારે તેને બંધ કરવા માટે તમારે પથારીમાંથી ઉભું થવું પડે તેટલા અંતરે ઘડિયાળ રાખો.