ભારતના નવા સંરક્ષણ પ્રમુખ: લેફ્ટનન્ટ જનરલ એન.એસ. રાજા સુબ્રમણીની સફર અને સિદ્ધિઓ
ભારત સરકારે સંરક્ષણ ક્ષેત્રે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને વ્યૂહાત્મક નિર્ણય લીધો છે. દેશના બીજા ચીફ ઓફ ડિફેન્સ સ્ટાફ (CDS) જનરલ અનિલ ચૌહાણનો કાર્યકાળ 30 મે, 2026 ના રોજ પૂર્ણ થઈ રહ્યો છે, ત્યારે તેમના ઉત્તરાધિકારી તરીકે લેફ્ટનન્ટ જનરલ (નિવૃત્ત) એન.એસ. રાજા સુબ્રમણીના નામની સત્તાવાર જાહેરાત કરવામાં આવી છે. આ નિમણૂક ભારતની સુરક્ષા વ્યવસ્થા અને ત્રણેય સેનાઓના સમન્વય માટે માઇલસ્ટોન સાબિત થશે.
કોણ છે લેફ્ટનન્ટ જનરલ એન.એસ. રાજા સુબ્રમણી?
લેફ્ટનન્ટ જનરલ એન.એસ. રાજા સુબ્રમણી ભારતીય સેનાના એક અત્યંત સન્માનિત અને અનુભવી અધિકારી છે. તેમની લગભગ 39 વર્ષની લાંબી સૈન્ય કારકિર્દી શિસ્ત, બહાદુરી અને વ્યૂહાત્મક સૂઝબૂઝનું ઉત્કૃષ્ટ ઉદાહરણ છે. તેઓ માત્ર એક કુશળ સૈનિક જ નહીં, પરંતુ એક ઉચ્ચ કક્ષાના રણનીતિકાર પણ માનવામાં આવે છે.
તેમનો જન્મ અને પ્રારંભિક શિક્ષણ ભારતમાં જ થયું હતું. દેશસેવાના જુસ્સા સાથે તેઓ ખડકવાસલા સ્થિત નેશનલ ડિફેન્સ એકેડેમી (NDA) માં જોડાયા હતા અને ત્યારબાદ દેહરાદૂનની ઇન્ડિયન મિલિટરી એકેડેમી (IMA) માંથી સખત લશ્કરી તાલીમ પૂર્ણ કરી હતી. શિક્ષણ ક્ષેત્રે પણ તેઓ તેજસ્વી રહ્યા છે; તેમણે લંડનની પ્રતિષ્ઠિત કિંગ્સ કોલેજમાંથી માસ્ટર ઓફ આર્ટ્સ અને મદ્રાસ યુનિવર્સિટીમાંથી ડિફેન્સ સ્ટડીઝમાં એમ.ફિલ.ની ડિગ્રી મેળવી છે.
ગઢવાલ રાઇફલ્સથી વાઇસ ચીફ સુધીની સફર
રાજા સુબ્રમણીની સૈન્ય સફર ડિસેમ્બર 1985માં શરૂ થઈ હતી, જ્યારે તેમને ભારતીય સેનાની પ્રખ્યાત ગઢવાલ રાઇફલ્સ રેજિમેન્ટમાં કમિશન આપવામાં આવ્યું હતું. ગઢવાલ રાઇફલ્સ તેની બહાદુરી માટે જાણીતી છે અને સુબ્રમણીએ આ રેજિમેન્ટમાં રહીને અનેક પડકારજનક મોરચાઓ પર નેતૃત્વ કર્યું હતું.
પોતાની કારકિર્દી દરમિયાન તેમણે દેશની ઉત્તરી અને પશ્ચિમી સરહદો પર મહત્વની જવાબદારીઓ નિભાવી છે. આ એવા વિસ્તારો છે જ્યાં પાકિસ્તાન અને ચીન સાથેની સરહદી તણાવની સ્થિતિ હંમેશા રહે છે. તેમની કામગીરીમાં ઓપરેશનલ સજ્જતા અને વ્યૂહાત્મક આયોજન હંમેશા સર્વોપરી રહ્યા છે.
સેન્ટ્રલ કમાન્ડ: માર્ચ 2023 થી જૂન 2024 સુધી તેમણે લખનૌ સ્થિત સેન્ટ્રલ કમાન્ડના જનરલ ઓફિસર કમાન્ડિંગ-ઇન-ચીફ તરીકે સેવા આપી હતી.
વાઇસ ચીફ ઓફ આર્મી સ્ટાફ: તેમની ક્ષમતાને ધ્યાને રાખીને જુલાઈ 2024માં તેમને ભારતીય સેનાના 47મા વાઇસ ચીફ બનાવવામાં આવ્યા હતા, જે પદ પર તેઓ જુલાઈ 2025 સુધી રહ્યા હતા.
રાષ્ટ્રીય સુરક્ષામાં મહત્વની ભૂમિકા
સેનામાંથી નિવૃત્ત થયા પછી પણ તેમની સેવાઓનો અંત આવ્યો ન હતો. સપ્ટેમ્બર 2025 થી તેઓ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પરિષદ સચિવાલય (NSCS) માં લશ્કરી સલાહકાર તરીકે કાર્યરત છે. આ પદ પર રહીને તેમણે સીધો રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર (NSA) સાથે કામ કર્યું છે, જે તેમને સંરક્ષણ નીતિઓના ઘડતરનો ઊંડો અનુભવ આપે છે.
હવે, નવા ચીફ ઓફ ડિફેન્સ સ્ટાફ (CDS) તરીકે, તેઓ માત્ર ત્રણેય સેનાઓ (થલસેના, વાયુસેના અને નૌસેના) વચ્ચે સેતુનું કામ નહીં કરે, પરંતુ લશ્કરી બાબતોના વિભાગના સચિવ તરીકે સરકારને સીધી સલાહ પણ આપશે.
સન્માન અને મેડલ્સ
લેફ્ટનન્ટ જનરલ એન.એસ. રાજા સુબ્રમણીની રાષ્ટ્ર પ્રત્યેની નિઃસ્વાર્થ સેવા બદલ તેમને ભારત સરકાર દ્વારા અનેક પ્રતિષ્ઠિત લશ્કરી સન્માનોથી નવાજવામાં આવ્યા છે:
પરમ વિશિષ્ટ સેવા મેડલ (PVSM)
અતિ વિશિષ્ટ સેવા મેડલ (AVSM)
સેના મેડલ (SM)
વિશિષ્ટ સેવા મેડલ (VSM)
આ મેડલ્સ તેમની કારકિર્દી દરમિયાન કરેલા અસાધારણ કાર્યો અને નેતૃત્વની સાક્ષી પૂરે છે.
CDS તરીકેના પડકારો અને અપેક્ષાઓ
જનરલ બિપિન રાવત અને ત્યારબાદ જનરલ અનિલ ચૌહાણે CDS ના પદને જે ઊંચાઈએ પહોંચાડ્યું છે, તેને આગળ ધપાવવાની જવાબદારી હવે સુબ્રમણીના ખભા પર છે. તેમના કાર્યકાળમાં મુખ્યત્વે નીચેની બાબતો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવે તેવી શક્યતા છે:
થિયેટર કમાન્ડ: ત્રણેય સેનાઓને એકીકૃત કરીને ‘થિયેટર કમાન્ડ’ બનાવવાની પ્રક્રિયાને વેગ આપવો.
આધુનિકીકરણ: ભારતીય સેનામાં ડ્રોન ટેકનોલોજી, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ અને સાયબર સિક્યુરિટી જેવા આધુનિક સાધનોનો સમાવેશ કરવો.
આત્મનિર્ભર ભારત: સંરક્ષણ ક્ષેત્રે સ્વદેશી હથિયારોના ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવું.
