તેલની કિંમતોમાં ભડકો થવાની આશંકા: ઈરાની બંદરો પર અમેરિકી નાકાબંધી, શાંતિ વાટાઘાટો નિષ્ફળ ગયા બાદ ખતરનાક વળાંક.
મિડલ ઈસ્ટમાં શાંતિની આશા રાખતા વિશ્વ માટે રવિવારની સવાર અત્યંત ચિંતાજનક સમાચાર લઈને આવી છે. વિશ્વના સૌથી વ્યસ્ત અને મહત્વપૂર્ણ એવા ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ (Strait of Hormuz) જળમાર્ગમાં અમેરિકી સૈન્ય અને ઈરાની દળો વચ્ચે સીધો સૈન્ય સંઘર્ષ ફાટી નીકળ્યો છે. આ વિસ્તારમાં રાતભર ચાલેલા ભીષણ ગોળીબાર બાદ અમેરિકી નૌકાદળે ઈરાનના બે વિશાળ તેલ ટેન્કરોને નિષ્ક્રિય કરી દીધા છે. આ ઘટનાએ મિડલ ઈસ્ટમાં યુદ્ધની જ્વાળાઓને ફરી એકવાર ભભકાવી દીધી છે.
રાતભર ચાલેલો લોહીયાળ જંગ
એપી (AP) ના અહેવાલ મુજબ, આ સંઘર્ષની શરૂઆત ત્યારે થઈ જ્યારે ઈરાની ટેન્કરોએ અમેરિકા દ્વારા લાદવામાં આવેલી દરિયાઈ નાકાબંધીને તોડવાનો પ્રયાસ કર્યો. અમેરિકી સૈન્ય અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે, ઈરાનના આ જહાજો પ્રતિબંધિત તેલનો જથ્થો લઈને આંતરરાષ્ટ્રીય જળસીમામાં પ્રવેશવાની કોશિશ કરી રહ્યા હતા. જ્યારે અમેરિકી નૌકાદળે તેમને રોકવાનો પ્રયાસ કર્યો, ત્યારે બંને પક્ષો વચ્ચે સામસામે ગોળીબાર શરૂ થયો હતો. આ અથડામણ માત્ર સમુદ્ર પૂરતી મર્યાદિત ન રહી; સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) એ પણ દાવો કર્યો છે કે તેમના વિસ્તારોમાં ઈરાન દ્વારા મિસાઈલ અને આત્મઘાતી ડ્રોન વડે હુમલો કરવામાં આવ્યો છે.
નાકાબંધી તોડવાનો ઈરાનનો પ્રયાસ
૨૮ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ના રોજ જ્યારે ઈઝરાયેલ અને હમાસ વચ્ચેના સંઘર્ષે નવું સ્વરૂપ લીધું, ત્યારથી ઈરાને સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝને બંધ કરવાની ધમકી આપી હતી. એપ્રિલમાં જ્યારે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેની શાંતિ વાટાઘાટો કોઈપણ પરિણામ વગર પૂરી થઈ, ત્યારે અમેરિકાએ ઈરાની બંદરો પર કડક નાકાબંધી લાદી દીધી હતી. અમેરિકાનું કહેવું છે કે આ નાકાબંધી ઈરાનને યુદ્ધ માટે ફંડિંગ કરતા અટકાવવા માટે છે. જોકે, ઈરાન આને પોતાની આર્થિક સાર્વભૌમત્વ પર હુમલો ગણાવી રહ્યું છે.
US fires on and disables 2 more Iranian tankers as tensions rise in the Strait of Hormuzhttps://t.co/xpIR7IGIO6
— Random Wars! (@wars_random) May 9, 2026
અમેરિકી વિદેશ મંત્રી માર્કો રુબિયોએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં ચેતવણી આપી છે કે, “જો ઈરાન અમેરિકી હિતો અથવા અમારા સાથી દેશો પર હુમલો કરશે, તો તેણે અત્યંત ગંભીર અને વિનાશક પરિણામો ભોગવવા પડશે.” રુબિયોના આ નિવેદનથી સ્પષ્ટ થાય છે કે અમેરિકા હવે આક્રમક મૂડમાં છે.
ઈરાનનો વળતો પ્રહાર અને આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિક્રિયા
ઈરાનના વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાઘચીએ આ હુમલાને ‘ઉશ્કેરણીજનક અને ગેરકાનૂની’ ગણાવ્યો છે. તેમણે કહ્યું કે અમેરિકાએ આંતરરાષ્ટ્રીય જળમાર્ગો પર હુમલો કરીને યુદ્ધવિરામની શરતોનું ઉલ્લંઘન કર્યું છે. ઈરાને પણ વળતા પ્રહારમાં હોર્મુઝમાં આવેલા અમેરિકી નૌકાદળના ત્રણ જહાજો પર હુમલો કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, જોકે અમેરિકી ડિફેન્સ સિસ્ટમે આ હુમલાને નિષ્ફળ બનાવ્યા હતા.
આ સંઘર્ષની વચ્ચે પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન શહબાઝ શરીફે શાંતિની અપીલ કરી છે. તેમણે જણાવ્યું કે પાકિસ્તાન બંને દેશોના સંપર્કમાં છે અને આ યુદ્ધને રોકવા માટે મધ્યસ્થી કરવા તૈયાર છે. પરંતુ, ઈરાન અમેરિકા દ્વારા પ્રસ્તાવિત શરતો અને પરમાણુ કાર્યક્રમ પરના નિયંત્રણો માનવા તૈયાર નથી, જેના કારણે ગતિરોધ યથાવત છે.
વૈશ્વિક બજાર અને તેલની કિંમતો પર અસર
સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ એ વિશ્વના તેલ પુરવઠાની કરોડરજ્જુ સમાન છે. દુનિયાનું અંદાજે ૨૦% તેલ આ જ સાંકડા જળમાર્ગમાંથી પસાર થાય છે. આ સંઘર્ષને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલની કિંમતોમાં અચાનક મોટો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. જો આ જળમાર્ગ લાંબો સમય બંધ રહેશે, તો ભારત સહિતના દેશોમાં પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ આસમાને પહોંચી શકે છે, જે મોંઘવારીમાં મોટો વધારો કરશે.
હોર્મુઝની આ ઘટના માત્ર બે દેશો વચ્ચેનો ઝઘડો નથી, પણ વૈશ્વિક અર્થતંત્ર અને સુરક્ષા માટે મોટો ખતરો છે. જો આગામી ૨૪ થી ૪૮ કલાકમાં રાજદ્વારી સ્તરે કોઈ ઉકેલ નહીં આવે, તો આ નાનો સંઘર્ષ એક મોટા પ્રાદેશિક યુદ્ધમાં ફેરવાઈ શકે છે, જેની અસર સમગ્ર માનવજાત પર પડશે. વિશ્વના નેતાઓએ હવે પક્ષપાત છોડીને મધ્ય પૂર્વમાં શાંતિ સ્થાપવા માટે તાત્કાલિક હસ્તક્ષેપ કરવાની જરૂર છે.
