ગામડાઓ માટે મોટી જાહેરાત: 1 જુલાઈ 2026થી બદલાઈ જશે રોજગારીના નિયમો, જાણો તમારા પગાર અને હક વિશે બધું જ
ભારતના ગ્રામીણ અર્થતંત્રને નવી ઊંચાઈએ લઈ જવા માટે કેન્દ્ર સરકારે એક ઐતિહાસિક ડગલું ભર્યું છે. વર્ષોથી ચાલી આવતી મહાત્મા ગાંધી રાષ્ટ્રીય ગ્રામીણ રોજગાર ગેરંટી યોજના (MGNREGA) હવે ઈતિહાસ બની જશે. તેના સ્થાને સરકારે ‘વિકસિત ભારત રોજગાર અને આજીવિકા ગેરંટી મિશન (ગ્રામીણ)’ એટલે કે VB-G RAM G એક્ટ લાગુ કરવાની સત્તાવાર જાહેરાત કરી દીધી છે. આ નવો કાયદો 1 જુલાઈ 2026 થી સમગ્ર દેશમાં અમલી બનશે. આ ફેરફાર માત્ર નામ પૂરતો નથી, પરંતુ ગ્રામીણ રોજગારીની આખી વ્યાખ્યા બદલી નાખનારો સાબિત થશે.
શું છે આ નવો VB-G RAM G એક્ટ?
કેન્દ્રીય ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, આ નવા મિશનનો મુખ્ય હેતુ ગ્રામીણ રોજગારને માત્ર મજૂરી પૂરતો સીમિત રાખવાનો નથી. અત્યાર સુધી મનરેગામાં માત્ર ખાડા ખોદવા કે શારીરિક શ્રમ પર ભાર હતો, પરંતુ નવા કાયદા હેઠળ ગામડાઓમાં કાયમી અને આજીવિકા આધારિત અસ્કયામતો (Assets) ઊભી કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવશે. કેન્દ્રીય મંત્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે ભોપાલમાં જણાવ્યું હતું કે, આ યોજના ‘વિકસિત ભારત’ના વિઝનને પૂર્ણ કરવા માટે ‘વિકસિત ગામ’ પાયો નાખશે.
100 ને બદલે 125 દિવસની ગેરંટી
નવા કાયદાની સૌથી મોટી અને મહત્વની વાત એ છે કે હવે ગ્રામીણ પરિવારોને વર્ષમાં 125 દિવસની રોજગારીની ગેરંટી આપવામાં આવશે. અગાઉ મનરેગા હેઠળ આ મર્યાદા માત્ર 100 દિવસની હતી. આ વધારાના 25 દિવસો ગ્રામીણ પરિવારોની વાર્ષિક આવકમાં મોટો ઉછાળો લાવશે અને આર્થિક રીતે તેમને વધુ સશક્ત બનાવશે.
યોજનાનું બજેટ અને આર્થિક માળખું
આ યોજનાને સફળ બનાવવા માટે કેન્દ્ર સરકારે તિજોરીના દ્વાર ખોલી દીધા છે.
-
કેન્દ્રીય ફાળવણી: કેન્દ્ર સરકારે બજેટમાં આ મિશન માટે 95 હજાર કરોડ રૂપિયાથી વધુની જોગવાઈ કરી છે.
-
કુલ ખર્ચ: જ્યારે રાજ્યોનો હિસ્સો તેમાં ઉમેરવામાં આવશે, ત્યારે વાર્ષિક અંદાજિત ખર્ચ 1.51 ટ્રિલિયન રૂપિયા (આશરે 1.51 લાખ કરોડ) થી વધુ રહેવાની શક્યતા છે. આટલું મોટું બજેટ દર્શાવે છે કે સરકાર ગ્રામીણ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને લઈને કેટલી ગંભીર છે.
કેવા કાર્યો પર મૂકવામાં આવશે ભાર?
નવા કાયદા હેઠળ માત્ર મજૂરી જ નહીં, પણ ગામડાનું ચિત્ર બદલાય તેવા કામો થશે:
-
જળ સંરક્ષણ: જળ સંરક્ષણ પ્રોજેક્ટ્સ અને ચેકડેમોનું નિર્માણ.
-
ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર: ગ્રામીણ રસ્તાઓ, નાના પુલો, શાળાઓના ભવન અને આંગણવાડી કેન્દ્રોનું નિર્માણ.
-
કૃષિ અને આજીવિકા: ખેડૂત ઉત્પાદક સંગઠનો (FPO) અને સ્વ-સહાય જૂથો (SHG) માટે સ્પેશિયલ વર્કશેડ અને કાર્યસ્થળો ઊભા કરવા.
-
આપત્તિ વ્યવસ્થાપન: પૂર પ્રભાવિત વિસ્તારોમાં પ્રોટેક્શન વોલ અને કુદરતી આફતો સામે ટકી શકે તેવા માળખા તૈયાર કરવા.
પેમેન્ટ સિસ્ટમમાં મોટો સુધારો: મોડું થશે તો વળતર મળશે
મનરેગામાં ઘણીવાર મજૂરીના નાણાં મોડા મળવાની ફરિયાદો રહેતી હતી, પરંતુ VB-G RAM G એક્ટમાં તેની કડક જોગવાઈ છે:
-
DBT દ્વારા ચુકવણી: તમામ મજૂરી સીધી જ શ્રમિકના બેંક અથવા પોસ્ટ ઓફિસ ખાતામાં જમા થશે.
-
સમયમર્યાદા: સરકારનો લક્ષ્યાંક કામ પૂરું થયાના 3 દિવસમાં પેમેન્ટ કરવાનો છે, જેની મહત્તમ મર્યાદા 15 દિવસ નક્કી કરવામાં આવી છે.
-
મોડું થાય તો પેનલ્ટી: જો 15 દિવસમાં નાણાં જમા નહીં થાય, તો શ્રમિકને વળતર (Compensation) આપવામાં આવશે.
-
બેરોજગારી ભથ્થું: જો કોઈ શ્રમિક કામ માંગે અને સરકાર કામ ન આપી શકે, તો તેને નિયમ મુજબ બેરોજગારી ભથ્થું પણ ચૂકવવામાં આવશે.
વહીવટી ખર્ચમાં વધારો અને ફિલ્ડ સ્ટાફની ચિંતા
યોજનાના સફળ સંચાલન માટે સરકારે વહીવટી ખર્ચ (Administrative Expense) ની મર્યાદા 6 ટકાથી વધારીને 9 ટકા કરી દીધી છે. આ નિર્ણય પાછળનો હેતુ એ છે કે જે કર્મચારીઓ જમીની સ્તર પર કામ કરે છે, તેમને સમયસર પગાર મળી રહે અને તેમની પાસે કામ કરવા માટે પૂરતા સંસાધનો ઉપલબ્ધ હોય. વહીવટી માળખું મજબૂત થવાથી ભ્રષ્ટાચાર ઘટશે અને યોજનાનો લાભ છેવાડાના માનવી સુધી પહોંચશે.
