રશિયાની ‘સરમત’ મિસાઇલનું તાકાતવર પરીક્ષણ: પુતિનનો દાવો – ૩૫,૦૦૦ કિમી સુધી વધી શકે છે રેન્જ, વિશ્વના સંરક્ષણ સંતુલનમાં ખળભળાટ
વૈશ્વિક મિસાઇલ શક્તિના સંતુલનમાં એક મોટો બદલાવ આવી રહ્યો હોય તેવું લાગી રહ્યું છે. રશિયાએ તાજેતરમાં તેની નવી પેઢીની પરમાણુ ક્ષમતા ધરાવતી ‘સરમત’ (Sarmat) મિસાઇલનું સફળ પરીક્ષણ કરીને દુનિયાને ચોંકાવી દીધી છે. રશિયન રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિને આ મિસાઇલ વિશે જે નિવેદન આપ્યું છે, તેનાથી પશ્ચિમી દેશો અને ખાસ કરીને અમેરિકાની ચિંતામાં અનેકગણો વધારો થયો છે. પુતિનનો દાવો છે કે આ મિસાઇલની મારક ક્ષમતા જરૂર પડ્યે ૩૫,૦૦૦ કિમી સુધી વધારી શકાય છે.
શું છે ‘સરમત’ મિસાઇલ અને તેની વિશેષતા?
‘સરમત’ જેને પશ્ચિમી દેશોમાં ઘણીવાર ‘સેટન-૨’ (Satan-2) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે એક ઇન્ટરકોન્ટિનેન્ટલ બેલેસ્ટિક મિસાઇલ (ICBM) છે. હાલમાં આ મિસાઇલની સત્તાવાર રેન્જ ૧૮,૦૦૦ કિલોમીટર હોવાનું મનાય છે, જે તેને વિશ્વની સૌથી લાંબી રેન્જની મિસાઇલ બનાવે છે. પરંતુ પુતિને તેનાથી પણ આગળ વધીને કહ્યું છે કે આ સિસ્ટમમાં એટલી ક્ષમતા છે કે તેની રેન્જ ૩૫,૦૦૦ કિલોમીટરથી વધુ થઈ શકે છે.
આ મિસાઇલ રશિયાની જૂની ‘વોયેવોડા’ (Voevoda) સિસ્ટમનું સ્થાન લેશે. તે ‘થ્રો-વેટ’ (વજન વહન કરવાની ક્ષમતા) અને ગતિની દ્રષ્ટિએ જૂની સિસ્ટમ કરતા ઘણી આગળ છે. આ મિસાઇલ એકસાથે અનેક પરમાણુ હથિયારો (Warheads) લઈ જઈ શકે છે અને તે કોઈપણ મિસાઇલ ડિફેન્સ સિસ્ટમને છેતરીને હુમલો કરવામાં સક્ષમ છે.
પુતિનનું નિવેદન અને વૈશ્વિક સુરક્ષા
રાષ્ટ્રપતિ પુતિને આ પરીક્ષણ બાદ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ વર્ષના અંત સુધીમાં ‘સરમત’ મિસાઇલની પ્રથમ રેજિમેન્ટને સક્રિય ડ્યુટી પર તૈનાત કરી દેવામાં આવશે. પુતિને વધુમાં જણાવ્યું કે સરમત ઉપરાંત ‘પોસાઇડન’ (ન્યુક્લિયર ટોર્પિડો) અને ‘બુરવેસ્ટનિક’ (ક્રૂઝ મિસાઇલ) જેવી સિસ્ટમ્સ પર કામ છેલ્લા તબક્કામાં છે.
પુતિને આ હથિયારો પાછળનું કારણ સમજાવતા કહ્યું કે, જ્યારે અમેરિકા ‘ABM સંધિ’ (Anti-Ballistic Missile Treaty) માંથી બહાર નીકળી ગયું, ત્યારે રશિયાએ પોતાની વ્યૂહાત્મક સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટે આવા આધુનિક અને ઘાતક હથિયારો વિકસાવવા સિવાય કોઈ વિકલ્પ બચ્યો નહોતો.
મિસાઇલ સંરક્ષણ પ્રણાલી માટે પડકાર
સરમત મિસાઇલની સૌથી ખતરનાક બાબત તેની ‘પેનિટ્રેશન’ ક્ષમતા છે. તે પૃથ્વીના ઉત્તર અથવા દક્ષિણ ધ્રુવ પરથી ઉડીને લક્ષ્ય સુધી પહોંચી શકે છે, જેના કારણે અમેરિકા જેવી મિસાઇલ ડિફેન્સ સિસ્ટમ્સ (જે મુખ્યત્વે ઉત્તર દિશા પર નજર રાખે છે) તેને અટકાવવામાં નિષ્ફળ રહી શકે છે. આ મિસાઇલ એટલી ઝડપી છે કે દુશ્મન દેશને પ્રતિક્રિયા આપવાનો સમય પણ મળતો નથી.
રશિયન સ્ટ્રેટેજિક મિસાઇલ ફોર્સિસના કમાન્ડર કારાકાયેવના રિપોર્ટ મુજબ, સરમત તેના લક્ષ્યને એટલી ચોકસાઈથી નિશાન બનાવે છે કે તે કોઈપણ પ્રકારના રડાર અથવા મિસાઇલ કિલર ટેકનોલોજીથી બચી શકે છે.
Russia’s Sarmat ICBM test was declared a success, with Putin claiming a range exceeding 35,000 km, which would cover any point on Earth via either polar trajectory. Moscow says the missile enters combat duty before year’s end.
The last Sarmat test, in April 2022, ended in a… pic.twitter.com/gl9ApmgVbX
— 🚨Global Alert (@trendingnews911) May 12, 2026
શા માટે આ પરીક્ષણ અત્યારે મહત્વનું છે?
૧. યુક્રેન યુદ્ધ અને તણાવ: રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચે ચાલી રહેલા યુદ્ધ અને તેમાં પશ્ચિમી દેશોની દખલગીરીને જોતા રશિયા પોતાની પરમાણુ શક્તિનું પ્રદર્શન કરી રહ્યું છે.
૨. અમેરિકાને સીધો સંદેશ: ૩૫,૦૦૦ કિમીની રેન્જની વાત કરીને રશિયાએ એ સાબિત કર્યું છે કે પૃથ્વી પર એવી કોઈ જગ્યા નથી જે તેની પહોંચની બહાર હોય.
૩. શક્તિ સંતુલન: શીત યુદ્ધ (Cold War) પછી પહેલીવાર રશિયા આક્રમક રીતે પોતાની પરમાણુ ક્ષમતાનું આધુનિકીકરણ કરી રહ્યું છે.
