શું તમે પણ સોનું ખરીદવાનું વિચારી રહ્યા છો? પહેલા આ સમાચાર વાંચી લો, નહીં તો પસ્તાવો થશે!
ભારતીય સંસ્કૃતિમાં સોનું માત્ર એક ધાતુ નથી, પણ એક લાગણી અને સુરક્ષિત રોકાણનું સાધન છે. લગ્નપ્રસંગ હોય કે દિવાળી, ભારતીયો સોનાની ખરીદીમાં ક્યારેય પાછીપાની કરતા નથી. જોકે, તાજેતરમાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ જનતાને એક વર્ષ સુધી સોનું ન ખરીદવા માટે કરેલી અપીલ બાદ કેન્દ્ર સરકારે એક અત્યંત કઠોર નિર્ણય લીધો છે. સરકારે રાતોરાત સોના અને ચાંદી પરની ઈમ્પોર્ટ ડ્યુટી (આયાત શુલ્ક) માં 150 ટકાનો તોતિંગ વધારો ઝીંકી દીધો છે. આ નિર્ણયની સીધી અસર હવે સામાન્ય નાગરિકના ખિસ્સા પર પડવાની છે.
સરકારે કેમ લીધો આવો આકરો નિર્ણય?
ઘણીવાર પ્રશ્ન થાય કે સરકાર પોતે જ કેમ ઈચ્છે છે કે લોકો સોનું ન ખરીદે? તેની પાછળ કોઈ રાજકીય કારણ નથી, પરંતુ દેશનું આર્થિક ગણિત જવાબદાર છે.
-
વિદેશી મુદ્રા ભંડારની સુરક્ષા: ભારત પોતાની સોનાની જરૂરિયાતનો મોટો હિસ્સો વિદેશથી આયાત કરે છે. જ્યારે આપણે સોનું ખરીદીએ છીએ, ત્યારે આપણે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં અમેરિકન ડોલરમાં ચૂકવણી કરવી પડે છે. વધુ પડતી આયાતને કારણે ભારતનો વિદેશી મુદ્રા ભંડાર (Foreign Exchange Reserves) ઝડપથી ખાલી થવા લાગે છે.
-
કરંટ એકાઉન્ટ ડેફિસિટ (CAD) પર નિયંત્રણ: જ્યારે કોઈ દેશ તેની નિકાસ કરતા આયાત વધુ કરે, ત્યારે ‘કરંટ એકાઉન્ટ ડેફિસિટ’ વધે છે. સોનું એ તેલ પછી ભારતની બીજી સૌથી મોટી આયાતી વસ્તુ છે. આ ખાધને નિયંત્રિત કરવા માટે સરકાર આયાત પર અંકુશ લગાવે છે.
-
રૂપિયાનું મૂલ્ય જાળવી રાખવું: જો ડોલર સતત દેશની બહાર જતો રહે, તો ભારતીય રૂપિયો નબળો પડે છે. રૂપિયાને મજબૂત રાખવા માટે સોનાના મોહ પર લગામ લગાવવી સરકાર માટે અનિવાર્ય બની જાય છે.
સોના-ચાંદીના ભાવ પર શું અસર થશે?
ઈમ્પોર્ટ ડ્યુટીમાં 150% ના વધારાનો અર્થ એ છે કે હવે વિદેશથી આવતું સોનું કસ્ટમ ક્લિયરન્સ વખતે ઘણું મોંઘું પડશે. આ વધારાનો બોજ જ્વેલર્સ સીધો ગ્રાહકો પર નાખશે.
-
સ્થાનિક બજારમાં તેજી: આ સમાચાર આવતાની સાથે જ ઝવેરી બજારમાં સોના અને ચાંદીના ભાવમાં ઉછાળો જોવા મળી શકે છે. લગ્નની સિઝન નજીક હોય ત્યારે આ વધારો મધ્યમ વર્ગના બજેટને વેરવિખેર કરી નાખશે.
-
ચાંદી પણ મોંઘી થશે: માત્ર સોનું જ નહીં, પણ ચાંદી પરની ડ્યુટી વધતા તેના વાસણો, ઘરેણાં અને ઉદ્યોગોમાં વપરાતી ચાંદીના ભાવ પણ આસમાને પહોંચશે.
વડાપ્રધાનની અપીલ અને દેશદાઝ
વડાપ્રધાન મોદીએ લોકોને આગામી એક વર્ષ માટે સોનાની ખરીદી ટાળવા વિનંતી કરી છે. આ પાછળનો આશય એ છે કે લોકો સોનામાં નાણાં રોકવાને બદલે દેશના વિકાસમાં અથવા અન્ય ઉત્પાદક ક્ષેત્રોમાં રોકાણ કરે. સોનામાં રોકાયેલા નાણાં ‘ડેડ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ’ સમાન માનવામાં આવે છે કારણ કે તે અર્થતંત્રમાં ફરતા થતા નથી, બલ્કે તિજોરીમાં બંધ થઈ જાય છે.
સરકાર ઈચ્છે છે કે લોકો સોવરિન ગોલ્ડ બોન્ડ (SGB) જેવા ડિજિટલ વિકલ્પો તરફ વળે, જેમાં ભૌતિક સોનું ખરીદવાની જરૂર નથી પડતી અને દેશના વિદેશી હૂંડિયામણને પણ નુકસાન થતું નથી.
શું આ નિર્ણયથી સ્મગલિંગ વધશે?
નિષ્ણાતો માને છે કે જ્યારે પણ ઈમ્પોર્ટ ડ્યુટીમાં આટલો મોટો વધારો કરવામાં આવે છે, ત્યારે ગેરકાયદેસર માર્ગે એટલે કે સ્મગલિંગ દ્વારા સોનું દેશમાં લાવવાની પ્રવૃત્તિઓ વધી શકે છે. ટેક્સ બચાવવા માટે કેટલાક તત્વો ખોટા રસ્તા અપનાવે છે, જે સરકાર માટે ભવિષ્યમાં મોટો પડકાર બની શકે છે.
રોકાણકારોએ હવે શું કરવું જોઈએ?
જો તમે લાંબા ગાળાના રોકાણકાર છો, તો સોનાના ભાવમાં આવતા આ ઉછાળાને કારણે અત્યારે ખરીદી કરવી થોડી જોખમી સાબિત થઈ શકે છે. બજાર નિષ્ણાતો સલાહ આપે છે કે:
-
ઉતાવળ ન કરો: ભાવમાં સ્થિરતા આવવાની રાહ જુઓ.
-
ડિજિટલ ગોલ્ડ: જો રોકાણ જ કરવું હોય તો ગોલ્ડ ETF કે મ્યુચ્યુઅલ ફંડ પર ધ્યાન આપો.
-
જૂનું સોનું: નવા સોનાના બદલે જૂના સોનાને એક્સચેન્જ કરવાનો વિકલ્પ વધુ સારો રહી શકે છે.
