ઇંધણના ભાવમાં ભડકો: મુખ્યમંત્રી વિજયે કેન્દ્ર સામે મોરચો માંડ્યો; સામાન્ય માણસના ખિસ્સા પર મોટો ફટકો
તાજેતરમાં વૈશ્વિક સ્તરે સર્જાયેલી ભૌગોલિક-રાજકીય તંગદિલીની સીધી અસર હવે ભારતીય ગૃહિણીઓના બજેટ અને સામાન્ય માણસના ખિસ્સા પર જોવા મળી રહી છે. તમિલનાડુના મુખ્યમંત્રી વિજયે પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં કરવામાં આવેલા તાજેતરના વધારાને ‘અસ્વીકાર્ય’ ગણાવીને કેન્દ્ર સરકાર પર આકરા પ્રહારો કર્યા છે. તેમણે આ ભાવ વધારો તુરંત જ પાછો ખેંચવાની માંગણી કરી છે, જેથી ગરીબ અને મધ્યમ વર્ગને આર્થિક પાયમાલીમાંથી બચાવી શકાય.
વૈશ્વિક સંઘર્ષ અને તેલના ભડકે બળતા ભાવ
આ આર્થિક કટોકટીનું મૂળ ૨૮ ફેબ્રુઆરીના રોજ સર્જાયેલી ઘટનાઓમાં રહેલું છે. ઇરાન પર અમેરિકા અને ઇઝરાયલના સંયુક્ત હુમલા બાદ મધ્ય પૂર્વમાં યુદ્ધ જેવી સ્થિતિ સર્જાઈ હતી. જવાબમાં તેહરાન દ્વારા લેવામાં આવેલા આક્રમક પગલાંને કારણે વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ તેલ માર્ગ, ‘હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ’ માં અવરોધો ઉભા થયા છે.
આ ભૌગોલિક તણાવને કારણે વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલ (કચા તેલ) ના ભાવમાં ૫૦ ટકાથી વધુનો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. નિષ્ણાતોના મતે, આ એક એવી સ્થિતિ છે જેણે મે ૨૦૨૨ પછીની સૌથી ગંભીર ઉર્જા કટોકટી ઉભી કરી છે.
મુખ્યમંત્રી વિજયના આકરા પ્રહારો: “માત્ર નફાખોરી પર ધ્યાન”
મુખ્યમંત્રી વિજયે એક સત્તાવાર નિવેદનમાં ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) ની કાર્યપદ્ધતિ પર ગંભીર સવાલો ઉઠાવ્યા છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે:
“જ્યારે વૈશ્વિક બજારમાં તેલના ભાવ ઘટે છે, ત્યારે આ કંપનીઓ તેનો લાભ સામાન્ય જનતા સુધી પહોંચાડતી નથી. પરંતુ જેવો થોડો વધારો થાય, કે તરત જ બોજ પ્રજા પર નાખી દેવામાં આવે છે. આ કંપનીઓ માત્ર પોતાનો નફો જોવામાં મશગૂલ છે.”
તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું કે પાંચ રાજ્યોની ચૂંટણીઓ પૂર્ણ થવાની રાહ જોવાતી હોય તેમ, પ્રક્રિયા પૂરી થતાની સાથે જ પેટ્રોલ અને ડીઝલમાં પ્રતિ લિટર ₹૩ નો વધારો ઝીંકવામાં આવ્યો છે. આ બાબત સૂચવે છે કે ભાવ નિર્ધારણમાં આર્થિક પરિબળો કરતાં રાજકીય ગણતરીઓ વધુ પ્રબળ રહી છે.
સામાન્ય જનતા પર કેવી રીતે પડશે અસર?
મુખ્યમંત્રીએ આ ભાવ વધારાની જે અસરો ગણાવી છે તે અત્યંત ચિંતાજનક છે. ઇંધણના ભાવ માત્ર વાહન ચલાવવા પૂરતા મર્યાદિત નથી, તેની અસર સાંકળની જેમ આખા અર્થતંત્ર પર પડે છે:
- મધ્યમ વર્ગની કમર તૂટશે: ભારતમાં કરોડો લોકો ટુ-વ્હીલર અને નાના વાહનો પર નિર્ભર છે. ₹૩ નો વધારો રોજબરોજની મુસાફરી કરતા નોકરિયાત વર્ગ માટે મોટો આર્થિક બોજ છે.
- મોંઘવારીનો ડબલ ડોઝ: ડીઝલના ભાવ વધવાથી પરિવહન (Transportation) મોંઘું બને છે. પરિણામે શાકભાજી, દૂધ અને અન્ય જીવનજરૂરી ચીજવસ્તુઓના ભાવમાં સીધો ઉછાળો આવે છે.
- ખરીદ શક્તિમાં ઘટાડો: જ્યારે આવકનો મોટો હિસ્સો માત્ર ઇંધણ અને ખોરાક પાછળ ખર્ચાય જાય, ત્યારે લોકો અન્ય વસ્તુઓની ખરીદી ઘટાડી દે છે, જે બજારમાં મંદી લાવે છે.
ઉદ્યોગો અને નિકાસ પર ખતરો
માત્ર સામાન્ય નાગરિકો જ નહીં, પણ લઘુ અને મધ્યમ ઉદ્યોગો (MSMEs) માટે પણ આ કપરો સમય છે. ઘણા નાના એકમો મશીનરી ચલાવવા કે માલની હેરફેર માટે ડીઝલ પર નિર્ભર હોય છે. ઇનપુટ કોસ્ટ (કાચા માલ અને પ્રક્રિયાનો ખર્ચ) વધવાને કારણે આ એકમોની નફાકારકતા ઘટી શકે છે. મુખ્યમંત્રીએ ચેતવણી આપી છે કે જો આ સ્થિતિ લાંબી ચાલશે તો આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ભારતની નિકાસ ક્ષમતા પર પણ માઠી અસર પડશે.
