વિદેશ યાત્રા પર નવો ટેક્સ લાદવાનો અહેવાલ તદ્દન ખોટો, વડાપ્રધાને જાતે કર્યું ખંડન.
વૈશ્વિક સ્તરે પ્રવાસન અને આંતરરાષ્ટ્રીય વ્યાપારમાં ભારતીય નાગરિકોની ભાગીદારી સતત વધી રહી છે, ત્યારે સોશિયલ મીડિયા અને કેટલાક મીડિયા માધ્યમો પર ફેલાયેલી એક અફવાએ પ્રવાસીઓ અને ઉદ્યોગ જગતમાં ચિંતાનો માહોલ ઊભો કર્યો હતો. આ વિવાદ એટલો વધી ગયો કે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ પોતે આ બાબતે હસ્તક્ષેપ કરવો પડ્યો છે.
દેશમાં જ્યારે પણ નાણાકીય નીતિઓ કે પ્રવાસન નિયમોની વાત આવે છે, ત્યારે સામાન્ય જનતાથી લઈને કોર્પોરેટ જગત સુધી તેની ઘેરી અસરો પડતી હોય છે. તાજેતરમાં એક અગ્રણી મીડિયા આઉટલેટ દ્વારા દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે, કેન્દ્ર સરકાર વિદેશ પ્રવાસ કરનારા ભારતીય નાગરિકો પર એક નવો સેસ (Cess), કર (Tax) અથવા વધારાનો સરચાર્જ (Surcharge) લાદવાની ગંભીર યોજના બનાવી રહી છે. રિપોર્ટમાં એવો પણ દાવો કરાયો હતો કે આ પ્રસ્તાવ અંગે સરકારમાં ઉચ્ચ સ્તરે, એટલે કે પીએમઓ અને નાણા મંત્રાલયના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ વચ્ચે લાંબી ચર્ચાઓ ચાલી રહી છે.
આ સમાચાર વાયુવેગે પ્રસરતા જ વેકેશનના પ્લાનિંગ કરી રહેલા મધ્યમ વર્ગ અને વ્યાપારી વર્ગમાં ફફડાટ વ્યાપી ગયો હતો. આ ગંભીર પરિસ્થિતિને જોતા, શુક્રવારે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ પોતે આ વિષય પર સીધો મોરચો સંભાળ્યો હતો. પ્રધાનમંત્રીએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘X’ (ટ્વિટર) પર સત્તાવાર રીતે આવીને આ સમગ્ર અહેવાલનું સખત શબ્દોમાં ખંડન કર્યું છે અને તેને સંપૂર્ણપણે પાયાવિહોણો ગણાવ્યો છે.
વડાપ્રધાને આપ્યો સણસણતો જવાબ: “આ સ્પષ્ટ જૂઠાણું છે”
સામાન્ય રીતે વડાપ્રધાન કક્ષાએથી કોઈ મીડિયા હાઉસના વ્યક્તિગત અહેવાલો પર સીધી પ્રતિક્રિયા આપવામાં આવતી નથી. પરંતુ આ સમાચારની ગંભીરતા અને પ્રજામાં ફેલાતી ગેરસમજને રોકવા માટે પીએમ મોદીએ સંબંધિત મીડિયા આઉટલેટની પોસ્ટને રી-શેર કરીને કડક શબ્દોમાં જવાબ આપ્યો હતો.
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ પોતાની સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટમાં સ્પષ્ટ અક્ષરોમાં લખ્યું:
“આ એક સ્પષ્ટ જૂઠાણું છે. આ અહેવાલમાં સત્યનો કોઈ અંશ નથી. વિદેશ યાત્રા પર આ પ્રકારના નવા નાણાકીય પ્રતિબંધો કે કરવેરા લાદવાનો ભવિષ્યમાં પણ કોઈ પ્રશ્ન જ ઊભો થતો નથી. અમારી સરકાર દેશના નાગરિકો માટે ‘વ્યવસાય કરવાની સરળતા’ (Ease of Doing Business) અને ‘જીવન જીવવાની સરળતા’ (Ease of Living) ને વધુ મજબૂત કરવા માટે સંપૂર્ણપણે પ્રતિબદ્ધ છે.”
પીએમ મોદીના હસ્તક્ષેપનું મહત્વ અને તેની અસરો
રાજકીય અને આર્થિક વિશ્લેષકોના મતે, વડાપ્રધાન દ્વારા વ્યક્તિગત રીતે કોઈ મીડિયા રિપોર્ટને નકારી કાઢવાની ઘટના ભારતીય રાજનીતિમાં ખૂબ જ દુર્લભ છે. સામાન્ય રીતે આવા કિસ્સાઓમાં પ્રેસ ઇન્ફોર્મેશન બ્યુરો (PIB Fact Check) અથવા સંબંધિત મંત્રાલયના પ્રવક્તા દ્વારા સ્પષ્ટતા જારી કરવામાં આવતી હોય છે. જો કે, વડાપ્રધાને પોતે આગળ આવીને આપેલા આ નિવેદનથી બજાર અને સામાન્ય લોકોમાં એક ખૂબ જ મજબૂત અને સકારાત્મક સંદેશ ગયો છે.
આ સ્પષ્ટતા શા માટે જરૂરી હતી, તેના પાછળ કેટલાક મહત્વના આર્થિક પાસાંઓ જવાબદાર છે:
-
પ્રવાસન ઉદ્યોગ (Tourism Industry) પર અસર: મે અને જૂન મહિનામાં ભારતમાં ઉનાળુ વેકેશન હોવાથી લાખો પરિવારો વિદેશ પ્રવાસનું આયોજન કરતા હોય છે. ટેક્સની અફવાને કારણે ટ્રાવેલ એજન્સીઓ અને બુકિંગ્સ પર નકારાત્મક અસર પડી રહી હતી, જે હવે અટકી જશે.
-
વૈશ્વિક વ્યાપાર અને રોકાણ: ભારતના હજારો ઉદ્યોગપતિઓ અને સ્ટાર્ટઅપ સ્થાપકો વ્યાપારી હેતુઓ માટે વારંવાર વિદેશ પ્રવાસે જાય છે. ટેક્સની ચર્ચાથી વ્યાપારી જગતમાં ખોટો આંચકો લાગ્યો હતો.
-
સરકારની છબી: સરકાર નાગરિકો પર આર્થિક બોજ વધારી રહી છે તેવી નકારાત્મક છબી ઉભી કરવાનો પ્રયાસ આ અફવા દ્વારા થઈ રહ્યો હતો, જે પીએમ મોદીની સમયસરની ટિપ્પણીથી ધ્વસ્ત થઈ ગયો છે.
‘ઇઝ ઓફ લિવિંગ’ પર સરકારનો ભાર
વડાપ્રધાને પોતાના નિવેદનમાં જે બે શબ્દોનો પ્રયોગ કર્યો છે—’Ease of Living’ અને ‘Ease of Doing Business’—તે તેમની સરકારની મૂળભૂત નીતિ દર્શાવે છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં સરકારે પાસપોર્ટ મેળવવાની પ્રક્રિયાને અત્યંત સરળ અને ડિજિટલ બનાવી દીધી છે. વિદેશ જનારા ભારતીયોની સંખ્યામાં દર વર્ષે રેકોર્ડબ્રેક વધારો થઈ રહ્યો છે. સરકારી આંકડા મુજબ, ભારતીય મધ્યમ વર્ગ હવે વૈશ્વિક પ્રવાસન બજારમાં એક મોટો હિસ્સેદાર બની રહ્યો છે. આવા સમયે કોઈપણ નવો ટેક્સ નાગરિકોની આઝાદી અને સુવિધા પર ત્રાપ સમાન સાબિત થઈ શકે, અને વડાપ્રધાને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેમની સરકાર આવું ક્યારેય ઈચ્છતી નથી.
ફેક ન્યૂઝ અને જવાબદાર પત્રકારત્વનો પ્રશ્ન
આ ઘટનાએ ફરી એકવાર આધુનિક યુગમાં ‘સૂત્રોના હવાલે’ અપાતા સમાચારોની વિશ્વસનીયતા પર મોટો સવાલ ઊભો કર્યો છે. સોશિયલ મીડિયાના જમાનામાં સનસનાટી મચાવવા માટે ઘણીવાર અપૂર્ણ અથવા કાલ્પનિક માહિતીને સરકારી પ્રસ્તાવ તરીકે રજૂ કરી દેવામાં આવે છે. સંવેદનશીલ આર્થિક વિષયો પર ભ્રામક અહેવાલો છાપવાથી દેશના અર્થતંત્ર અને નાગરિકોના માનસિક સુકૂન પર કેવી માઠી અસર થઈ શકે છે, તેનું આ ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની આ સત્તાવાર અને કડક સ્પષ્ટતા બાદ હવે વિદેશ યાત્રા પરના ટેક્સ અંગેની તમામ અટકળો અને આશંકાઓનો અંત આવી ગયો છે. ભારતીય નાગરિકો કોઈપણ પ્રકારના અતિરિક્ત નાણાકીય બોજની ચિંતા વગર પોતાના વૈશ્વિક પ્રવાસો અને વ્યાપારી યાત્રાઓનું આયોજન ચાલુ રાખી શકે છે. સરકાર પ્રજાના જીવનને મુશ્કેલ બનાવવાના બદલે વધુ સરળ બનાવવાના પક્ષમાં છે તે વાત હવે સાર્વજનિક રીતે સાબિત થઈ ચૂકી છે.
આજના ડિજિટલ યુગમાં અફવાઓ ખૂબ ઝડપથી સત્યનું રૂપ લઈ લેતી હોય છે, ખાસ કરીને જ્યારે વિષય ટેક્સ કે નાણાકીય બાબતોનો હોય. વડાપ્રધાન દ્વારા પોતે આગળ આવીને આટલી ત્વરિત સ્પષ્ટતા આપવી એ દર્શાવે છે કે સરકાર નાગરિકોની સુવિધા અને બજારની સ્થિરતા પ્રત્યે કેટલી ગંભીર છે. આનાથી ટ્રાવેલ સેક્ટર અને પ્રવાસીઓને મોટી રાહત મળી છે.
