૧૬ કલાકમાં દેશના ૧૭ રાજ્યોમાં પ્રચંડ વાવાઝોડું અને મુશળધાર વરસાદ, હવામાન વિભાગની રેડ એલર્ટ
મે મહિનાની કાળઝાળ ગરમીની વચ્ચે દેશના હવામાનમાં અણધાર્યો અને અત્યંત ખતરનાક પલટો આવ્યો છે. ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) એ આજે ૧૯ મે ના રોજ એક ઈમરજન્સી બુલેટિન જારી કરીને દેશના વિવિધ ભાગોમાં આગામી ૧૬ કલાકની અંદર પાયમાલી સર્જી શકે તેવા વાવાઝોડા અને ભારે વરસાદની ગંભીર ચેતવણી આપી છે. હવામાન વૈજ્ઞાનિકોના મતે, દેશના ૧૭ રાજ્યોમાં ૭૦ થી ૮૦ કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની ઝડપે વિનાશક પવન ફૂંકાવાની આશંકા છે. આ કુદરતી પરિવર્તનને કારણે પૂર્વીય અને ઉત્તર-પૂર્વીય ભારતમાં વીજળી પડવાની અને મિલકતોને નુકસાન થવાની સંભાવના હોવાથી ખેડૂતો અને માછીમારોને સુરક્ષિત સ્થળોએ રહેવા તાકીદ કરવામાં આવી છે.
બેવડી ચક્રવાતી સિસ્ટમ (Cyclonic Circulations) થઈ સક્રિય
હવામાન વિભાગના સેટેલાઇટ ડેટા અનુસાર, આ અચાનક આવેલા તોફાન પાછળ બે મુખ્ય વાતાવરણીય પરિબળો કામ કરી રહ્યા છે. પ્રથમ સિસ્ટમ ઉત્તર-પૂર્વીય ઉત્તર પ્રદેશ અને તેને અડીને આવેલા બિહારના આકાશમાં એક શક્તિશાળી ઉપલા ચક્રવાતી પરિભ્રમણ (Upper Air Cyclonic Circulation) તરીકે વિકસી રહી છે. જ્યારે બીજી સિસ્ટમ દક્ષિણ દરિયાકાંઠાના આંધ્ર પ્રદેશ અને તેની આસપાસના વિસ્તારોમાં સક્રિય થઈ છે. આ બંને સિસ્ટમના કારણે બંગાળની ખાડીમાંથી ભેજવાળા પવનો તીવ્ર ગતિએ મેદાની વિસ્તારો તરફ આગળ વધી રહ્યા છે, જે ભારે ગાજવીજ સાથે આફત લાવશે.
દેશના વિવિધ રાજ્યો અને જિલ્લાઓમાં તાપમાન અને તોફાનની સ્થિતિ:
| રાજ્યનું નામ | પ્રભાવિત મુખ્ય જિલ્લાઓ / વિસ્તારો | હવામાનની સ્થિતિ અને પવનની ગતિ | સંભવિત તાપમાન (Max / Min) |
| નવી દિલ્હી | સમગ્ર દિલ્હી-NCR વિસ્તાર | હળવો વરસાદ, ધૂળની ડમરીઓ અને સપાટી પર ભારે પવન | 43°C / 31°C |
| ઉત્તર પ્રદેશ | મેરઠ, મથુરા, આગ્રા, અલીગઢ, કાનપુર, વારાણસી, ગોરખપુર | છૂટાછવાયા સ્થળોએ વરસાદ, ૩૦-૪૦ કિમીની ઝડપે પવન | ગરમીમાં આંશિક ઘટાડો |
| બિહાર | ગયા, ચંપારણ, સમસ્તીપુર, દરભંગા, ભાગલપુર, પૂર્ણિયા, સીતામઢી | ભારે વરસાદ અને પ્રચંડ વાવાઝોડાની રેડ એલર્ટ | પટના: 37°C / 29°C |
| ઝારખંડ | રાંચી, ખૂંટી, બોકારો, ધનબાદ, દેવઘર, જમશેદપુર | ભારે વરસાદ, ૫૦ થી ૬૦ કિમીની ઝડપે વાવાઝોડું | રાંચી: 38°C / 26°C |
| પશ્ચિમ બંગાળ | હુગલી, માલદા, દુર્ગાપુર, દાર્જિલિંગ, કાલિમપોંગ | કટોકટીપૂર્ણ વરસાદ અને કમોસમી તોફાન | કોલકાતા: 37°C / 29°C |
| ઉત્તરાખંડ | બાગેશ્વર, પૌરી ગઢવાલ, હરિદ્વાર, નૈનીતાલ, ઋષિકેશ | પહાડી વિસ્તારોમાં ભૂસ્ખલનનો ભય, ૫૦ કિમીની ઝડપે પવન | દેહરાદૂન: 38°C / 25°C |
| હિમાચલ પ્રદેશ | શિમલા, સોલન, કુલ્લુ, મનાલી, કાંગડા, કિન્નૌર | હળવોથી મધ્યમ વરસાદ, તાપમાનમાં ભારે કડાકો | મનાલી: 14°C / 3°C |
પહાડી રાજ્યોમાં મુસાફરી ન કરવા સલાહ
ઉત્તરાખંડ અને હિમાચલ પ્રદેશ જેવા પહાડી રાજ્યોમાં વેકેશન ગાળવા ગયેલા પ્રવાસીઓ માટે વહીવટીતંત્રે કડક એડવાઇઝરી જારી કરી છે. વાવાઝોડા અને ભારે વરસાદને કારણે પહાડો પર પથ્થરો પડવાની (Landslides) અને રસ્તાઓ બંધ થવાની સંભાવના છે. મનાલી જેવા વિસ્તારોમાં પારો ગગડીને લઘુત્તમ ૩ ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી પહોંચી જતાં તીવ્ર ઠંડીનો અહેસાસ થઈ રહ્યો છે.
પંજાબ, રાજસ્થાન અને મધ્ય પ્રદેશમાં કાળઝાળ લૂ (Heatwave) યથાવત
એક તરફ જ્યાં ૧૭ રાજ્યો વરસાદથી ભીંજાઈ રહ્યા છે, બીજી તરફ પશ્ચિમ અને મધ્ય ભારતમાં સૂર્યદેવનો પ્રકોપ યથાવત છે. પંજાબ (મોગા, અમૃતસર, પટિયાલા), રાજસ્થાન (જયપુર, કોટા, જેસલમેર, જોધપુર) અને મધ્ય પ્રદેશ (ભોપાલ, ગ્વાલિયર, ઇન્દોર) માં તાપમાન ૪૨ થી ૪૩ ડિગ્રી સેલ્સિયસની આસપાસ નોંધાયું છે અને આ વિસ્તારોમાં તીવ્ર લૂની ચેતવણી આપવામાં આવી છે. જો કે, હવામાન વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર, આગામી ૨૨ મે થી પશ્ચિમ ભારતમાં પણ પશ્ચિમી વિક્ષેપ (Western Disturbance) ની અસરને કારણે હળવા વરસાદ સાથે આકરી ગરમીથી મોટી રાહત મળવાની આશા છે.
