ઇબોલા સંક્રમણને લઈને DGCA ની કડક ગાઇડલાઇન: પ્રભાવિત દેશોના મુસાફરો પર રખાશે બાજ નજર, એરપોર્ટ પર એલર્ટ
આફ્રિકાના કેટલાક દેશો, ખાસ કરીને કોંગો અને યુગાન્ડામાં ઇબોલા (Ebola) વાયરસના વધતા જતા કેસોએ વૈશ્વિક સ્તરે ચિંતા વધારી દીધી છે. આ ખતરાને ધ્યાનમાં રાખીને ભારતના નાગરિક ઉડ્ડયન મહાનિદેશાલય (DGCA) એ એરલાઇન્સ કંપનીઓ અને એરપોર્ટ ઓથોરિટી માટે નવી અને કડક માર્ગદર્શિકા (ગાઇડલાઇન) જારી કરી છે. નવી ગાઇડલાઇન અનુસાર, સંક્રમિત વિસ્તારોમાંથી આવતા શંકાસ્પદ મુસાફરો માટે વિમાનમાં બેસવાની અલગ વ્યવસ્થા (આઇસોલેશન સીટિંગ) કરવા સહિતના અનેક આગોતરા પગલાં લેવાના આદેશ આપવામાં આવ્યા છે. આ ઉપરાંત પ્રભાવિત દેશોમાંથી આવતા તમામ મુસાફરો માટે સંબંધિત એરલાઇન્સે ફરજિયાત પેસેન્જર હેલ્થ ડિક્લેરેશન સુનિશ્ચિત કરવું પડશે.
એરલાઇન્સ માટે કડક SOP: ફ્લાઇટની અંદર જ આઇસોલેટ કરવા આદેશ
કોંગો, યુગાન્ડા અને દક્ષિણ સુદાન જેવા દેશોમાં ઇબોલા સંક્રમણનો પ્રકોપ સૌથી વધુ જોવા મળી રહ્યો છે. આ સ્થિતિને જોતા DGCA એ તમામ આંતરરાષ્ટ્રીય એરલાઇન્સ માટે કડક સ્ટાન્ડર્ડ ઓપરેટિંગ પ્રોસિજર (SOP) જારી કરી છે. આ નિયમો હેઠળ:
પ્રભાવિત વિસ્તારો અથવા દેશોમાંથી આવતા મુસાફરોનું એરપોર્ટ પર ફરજિયાત સ્ક્રીનિંગ કરવામાં આવશે.
જો મુસાફરી દરમિયાન જ ફ્લાઇટની અંદર કોઈ મુસાફરમાં ઇબોલા જેવા શંકાસ્પદ લક્ષણો દેખાય, તો ક્રૂ મેમ્બર્સે તાત્કાલિક તે મુસાફરને અન્ય લોકોથી અલગ કરીને વિમાનની પાછળની સીટો પર આઇસોલેટ કરવાનો રહેશે.
ઇબોલા પ્રભાવિત દેશોમાંથી ભારત આવતા તમામ મુસાફરોએ વિમાનમાં બેસતા પહેલા ફરજિયાતપણે ‘હેલ્થ ડિક્લેરેશન ફોર્મ’ (સ્વાસ્થ્ય ઘોષણા પત્ર) ભરવું પડશે.
એરપોર્ટ હેલ્થ ઓફિસર (APHO) ને રિપોર્ટ કરવો ફરજિયાત
નવા નિયમો અનુસાર, જો કોઈ મુસાફર ભૂતકાળમાં કોઈ ઇબોલા સંક્રમિત વ્યક્તિના સંપર્કમાં આવ્યો હોય, અથવા તેનામાં વાયરસના લક્ષણો દેખાતા હોય, તો તેણે એરપોર્ટ પર ઇમિગ્રેશન ક્લિયરન્સ (પાસપોર્ટ ચેકિંગ) માટે આગળ વધતા પહેલા ‘એરપોર્ટ હેલ્થ ઓફિસર’ (APHO) ની ટીમ પાસે જઈને પોતાનું પરીક્ષણ કરાવવું પડશે અને રિપોર્ટ કરવો પડશે. આ બાબતમાં કોઈપણ પ્રકારની બેદરકારી ચલાવી લેવામાં નહીં આવે.
૨૧ દિવસ સુધી દેખરેખ રાખવી અનિવાર્ય
ઇબોલા વાયરસનો ઇનક્યુબેશન પીરિયડ (લક્ષણો દેખાવાનો સમય) સામાન્ય રીતે ૨૧ દિવસનો હોય છે. તેથી ગાઇડલાઇનમાં જણાવાયું છે કે, જો કોઈ મુસાફર પ્રભાવિત દેશોમાંથી પ્રવાસ કરીને આવ્યો હોય અને મુસાફરીના ૨૧ દિવસની અંદર તેનામાં ઇબોલા જેવા કોઈ પણ લક્ષણો દેખાય, તો તેણે તરત જ નજીકના સ્થાનિક સ્વાસ્થ્ય સત્તાધારીઓ અથવા સરકારી હોસ્પિટલનો સંપર્ક કરવો પડશે.
આંતરરાષ્ટ્રીય સ્વાસ્થ્ય નિયમો (IHR) નું પાલન કરવા અને ભારતના નાગરિકોની સુરક્ષા માટે દિલ્હી, મુંબઈ અને હૈદરાબાદ જેવા તમામ મોટા આંતરરાષ્ટ્રીય એરપોર્ટ પર આ નિયમોનું પાલન કરવું કાયદેસર રીતે ફરજિયાત બનાવવામાં આવ્યું છે.
કેન્દ્રીય સ્વાસ્થ્ય મંત્રાલય પણ એલર્ટ મોડ પર
દેશમાં ઇબોલા વાયરસના સંભવિત પ્રવેશને રોકવા માટે કેન્દ્રીય સ્વાસ્થ્ય મંત્રી જે.પી. નડ્ડાએ સ્વાસ્થ્ય મંત્રાલયના ઉચ્ચ અધિકારીઓ સાથે એક ઈમરજન્સી બેઠક યોજીને ભારતની સજ્જતાની સમીક્ષા કરી હતી. સરકારે દેશની અગ્રણી તબીબી સંસ્થાઓ જેવી કે ICMR (ઇન્ડિયન કાઉન્સિલ ઓફ મેડિકલ રિસર્ચ) અને NCDC (નેશનલ સેન્ટર ફોર ડિસીઝ કંટ્રોલ) જેવી એજન્સીઓને ચોવીસ કલાક એલર્ટ મોડ પર રહેવા સૂચના આપી છે. એરપોર્ટ અને બંદરો પર ટ્રેકિંગ, ટેસ્ટિંગ અને કડક દેખરેખ (સરવેલન્સ) ની વ્યવસ્થા હંમેશા તૈયાર રાખવા આદેશ અપાયા છે જેથી કોઈ ઈમરજન્સી પરિસ્થિતિમાં તાત્કાલિક એક્શન લઈ શકાય.
ઇન્ટરનેશનલ બોર્ડર અને બંદરો પર કડક ચેકિંગ
સ્વાસ્થ્ય મંત્રાલયની બેઠકમાં એ બાબત પર ખાસ ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો કે એરપોર્ટની સાથે સાથે દરિયાઈ બંદરો (Ports) અને આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદો પર પણ સ્ક્રીનિંગ વ્યવસ્થા મજબૂત કરવામાં આવે. વિદેશથી આવતા માલવાહક જહાજોના ક્રૂ મેમ્બર્સ પર પણ નજર રાખવામાં આવશે. જે દેશોમાં ઇબોલાનો ફેલાવો ઝડપથી થઈ રહ્યો છે, ત્યાંથી આવતી ફ્લાઇટ્સના મુસાફરોની તપાસમાં સહેજ પણ બેદરકારી ન રાખવા અધિકારીઓને સ્પષ્ટ આદેશો આપવામાં આવ્યા છે.
ઇબોલાના મુખ્ય લક્ષણો અને તેનાથી બચવાના ઉપાયો
સામાન્ય જનતા અને મુસાફરોની જાગૃતિ માટે સ્વાસ્થ્ય મંત્રાલયે ઇબોલા વાયરસના લક્ષણો પણ જાહેર કર્યા છે. જો કોઈ વ્યક્તિમાં નીચે મુજબના લક્ષણો દેખાય તો તેણે તાત્કાલિક તપાસ કરાવવી જોઈએ:
અચાનક તીવ્ર તાવ આવવો અને ભારે નબળાઈ લાગવી
સતત માથાનો દુખાવો અને ગળામાં અસહ્ય દુખાવો થવો
ઉલ્ટી, ઝાડા (ડાયરિયા) અને શરીર પર ચકામા થવા
ગંભીર સ્થિતિમાં શરીરના આંતરિક અથવા બાહ્ય ભાગોમાંથી અસામાન્ય બ્લીડિંગ (લોહી વહેવું) થવું.
વાયરસ કેવી રીતે ફેલાય છે?
ઇબોલા એ કોઈ હવામાં ફેલાતો સામાન્ય વાયરસ નથી. તે મુખ્યત્વે સંક્રમિત વ્યક્તિના શારીરિક પ્રવાહી અથવા તરલ પદાર્થો (જેમ કે લોહી, પરસેવો, લાળ, ઉલ્ટી વગેરે) ના સીધા સંપર્કમાં આવવાથી ફેલાય છે. તેથી સંક્રમિત વિસ્તારોમાંથી આવતા લોકોથી અંતર રાખવું અને સ્વચ્છતા જાળવવી એ જ તેનો મુખ્ય બચાવ છે.
