શું અંગ્રેજી ખરેખર દુનિયાની નંબર-૧ ભાષા છે? આ વૈશ્વિક રિપોર્ટ જોઈને ચોંકી જશો!
શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે આખી દુનિયામાં સૌથી વધુ કઈ ભાષા બોલાય છે? જ્યારે પણ આ સવાલ સામે આવે છે, ત્યારે મોટાભાગના લોકો વિચાર્યા વગર ‘ઇંગ્લિશ’ (અંગ્રેજી) નું નામ લઈ લે છે. આવું થવું સ્વાભાવિક પણ છે, કારણ કે ફિલ્મોથી લઈને ગીતો સુધી અને પુસ્તકોથી લઈને સોશિયલ મીડિયા સુધી, આપણે રોજ સૌથી વધુ કન્ટેન્ટ અંગ્રેજીમાં જ જોઈએ અને સાંભળીએ છીએ. પરંતુ શું ખરેખર અંગ્રેજી દુનિયાની નંબર-૧ ભાષા છે?
આ સવાલનો સાચો જવાબ એ વાત પર નિર્ભર કરે છે કે તમે ‘માતૃભાષા’ (Native Language) ના આધારે વાત કરી રહ્યા છો કે પછી સમગ્ર વિશ્વમાં કુલ બોલનારા લોકોની સંખ્યા (Total Speakers) ના આધારે.
આજના ડિજિટલ અને ગ્લોબલ યુગમાં ભાષા માત્ર વાતચીતનું સાધન નથી રહી. તે સારી નોકરી, ઇન્ટરનેટ, ઉચ્ચ શિક્ષણ અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે લોકો સાથે જોડાવાનું એક બહુ મોટું માધ્યમ બની ચૂકી છે. એવામાં એ જાણવું ખૂબ જ રસપ્રદ છે કે દુનિયાના અલગ-અલગ ખૂણાઓમાં કઈ ભાષાઓ રાજ કરી રહી છે અને આપણી હિન્દી ભાષા આ વૈશ્વિક યાદીમાં કયા સ્થાને છે. ચાલો તેને વિગતવાર સમજીએ.
માતૃભાષાના આધારે કોણ છે નંબર-૧?
જો આપણે માત્ર માતૃભાષા (Native Language) એટલે કે ‘પ્રથમ ભાષા’ ના આધારે વાત કરીએ, તો બાજી કોઈ ઓર જ મારી જાય છે. આ મામલામાં મેન્ડરિન ચાઇનીઝ (Mandarin Chinese) દુનિયાની સૌથી મોટી ભાષા માનવામાં આવે છે.
-
ચીનની મુખ્ય ભાષા: આ ભાષા મુખ્યત્વે ચીન અને તેની આસપાસના વિસ્તારોમાં બોલાય છે.
-
કરોડો બોલનારા લોકો: ચીનની વિશાળ વસ્તીના કારણે કરોડો લોકો મેન્ડરિનને પોતાની પ્રથમ ભાષા તરીકે ઉપયોગ કરે છે. બાળક જન્મ્યા પછી ઘરમાં જે પહેલી ભાષા શીખે છે તે માતૃભાષા છે, અને આ કેટેગરીમાં મેન્ડરિનની આસપાસ પણ કોઈ બીજી ભાષા ટકી શકતી નથી.
ગ્લોબલ લેવલે અંગ્રેજીનો દબદબો
ભલે માતૃભાષા તરીકે મેન્ડરિન સૌથી આગળ હોય, પરંતુ જ્યારે વાત કુલ બોલનારાઓની આવે છે—એટલે કે એવા લોકો જે તેને પોતાની પ્રથમ ભાષા માને છે અને એવા લોકો પણ જે તેને બીજી કે ત્રીજી ભાષા તરીકે શીખે છે—ત્યારે અંગ્રેજી (English) દુનિયાની નંબર-૧ ભાષા બની જાય છે.
આજે શિક્ષણ, મોટા બિઝનેસ, મોર્ડન ટેકનોલોજી, ઇન્ટરનેટ અને ઇન્ટરનેશનલ લેવલે થતી વાતચીતમાં સૌથી વધુ અંગ્રેજીનો જ ઉપયોગ થાય છે. દુનિયાના કોઈ પણ ખૂણાનો વ્યક્તિ જો બીજા દેશના વ્યક્તિ સાથે વાત કરવા માંગતો હોય, તો અંગ્રેજી તેમની વચ્ચે સેતુ બને છે. આ જ કારણ છે કે તેને ‘ગ્લોબલ લેંગ્વેજ’ અથવા વૈશ્વિક ભાષા પણ કહેવામાં આવે છે.
આપણી હિન્દી કયા નંબરે છે?
આપણી હિન્દી કયા નંબરે છે?હવે વાત કરીએ એ ભાષાની જે કરોડો લોકોના દિલની નજીક છે—એટલે કે હિન્દી. દુનિયામાં સૌથી વધુ બોલાતી ભાષાઓની આ ગ્લોબલ લિસ્ટમાં હિન્દી ત્રીજા સ્થાન પર આવે છે.
-
વૈશ્વિક પ્રભાવ: આજે માત્ર ભારતમાં જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર વિશ્વમાં કરોડો લોકો હિન્દી બોલે છે, લખે છે અને તેને સારી રીતે સમજે છે.
-
વિદેશોમાં ગુંજ: ભારતની બહાર પણ એવા ઘણા દેશો છે જ્યાં હિન્દીનો પ્રભાવ ખૂબ ઝડપથી વધી રહ્યો છે. નેપાળ, મોરિશિયસ, ફિજી, ગુયાના અને સુરીનામ જેવા દેશોમાં તો હિન્દી બોલનારાઓની મોટી વસ્તી છે જ, સાથે જ કામ અને અભ્યાસ અર્થે ગયેલા પ્રવાસીઓના કારણે હવે અમેરિકા (USA), યુનાઇટેડ કિંગડમ (UK), કેનેડા અને યુએઈ (UAE) જેવા દેશોમાં પણ હિન્દીનો અવાજ સ્પષ્ટ સંભળાય છે. બોલિવૂડ ફિલ્મો અને ભારતીય સંગીતે પણ હિન્દીને વૈશ્વિક સ્તરે લોકપ્રિય બનાવવામાં બહુ મોટું યોગદાન આપ્યું છે.
દુનિયાની ટોપ-5 ભાષાઓ
જો આપણે કુલ બોલનારાઓની સંખ્યા અને વૈશ્વિક પ્રભાવને મળીને જોઈએ, તો દુનિયાની ટોપ ભાષાઓ કંઈક આ પ્રમાણે છે:
-
અંગ્રેજી (English): આંતરરાષ્ટ્રીય સંપર્ક, ઇન્ટરનેટ અને વ્યાપારની મુખ્ય ભાષા હોવાના કારણે તે પ્રથમ સ્થાને છે.
-
મેન્ડરિન ચાઇનીઝ (Mandarin Chinese): પોતાની વિશાળ વસ્તી અને આર્થિક પ્રભાવના કારણે તે બીજા નંબરે મજબૂતીથી ટકેલી છે.
-
હિન્દી (Hindi): ભારતની વધતી આર્થિક તાકાત અને વિશાળ વસ્તીના જોરે હિન્દી દુનિયાની ત્રીજી સૌથી મોટી ભાષા છે.
-
સ્પેનિશ (Spanish): સ્પેન ઉપરાંત લગભગ આખા લેટિન અમેરિકામાં બોલાતી હોવાના કારણે સ્પેનિશ ચોથા સ્થાને આવે છે.
-
ફ્રેન્ચ (French): યુરોપ અને આફ્રિકાના ઘણા દેશોમાં સત્તાવાર ભાષા હોવાના કારણે ફ્રેન્ચ પાંચમા નંબરે પોતાનો દબદબો ધરાવે છે.
કુલ મળીને જોઈએ તો, ભાષાઓ માત્ર શબ્દોનો સમૂહ નથી હોતી, પરંતુ તે કોઈ દેશની સંસ્કૃતિ અને તેની તાકાતને પણ દર્શાવે છે. આજે ઇન્ટરનેટથી લઈને ઇન્ટરનેશનલ પોલિટિક્સ સુધી આ ટોપ ભાષાઓની અસર સાફ જોઈ શકાય છે. જ્યાં અંગ્રેજી આખી દુનિયાને એક તાંતણે બાંધવાનું કામ કરી રહી છે, ત્યાં મેન્ડરિન પોતાની વસ્તીના જોરે આગળ છે. આ બધાની વચ્ચે, હિન્દીનું ત્રીજા સ્થાન પર હોવું એ સ્પષ્ટ દર્શાવે છે કે આવનારા સમયમાં વિશ્વના નકશા પર ભારત અને તેની ભાષાનું મહત્વ હજી પણ વધવાનું છે.
