સ્માર્ટફોન સ્ક્રીન પર મહિલાઓ આગળ, દરરોજ સરેરાશ 82 મિનિટ માત્ર મનોરંજનમાં વિતાવે છે
ઇન્ટરનેટ અને સ્માર્ટફોનની દુનિયામાં હવે એક મોટો બદલાવ જોવા મળી રહ્યો છે. ક્યારેક પુરુષોના વર્ચસ્વવાળી ગણાતી ડિજિટલ સ્પેસ હવે મહિલાઓના રંગમાં રંગાઈ ચૂકી છે. એક તાજા રિપોર્ટ અનુસાર, ભારતના શહેરી વિસ્તારોમાં મહિલાઓ માત્ર પુરુષોથી આગળ જ નથી નીકળી, પરંતુ તેઓ ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ્સ પર પુરુષોની સરખામણીએ આશરે 50% વધુ સમય વિતાવી રહી છે.
સંયુક્ત રિપોર્ટે આ ચોંકાવનારા અને રસપ્રદ સત્ય પરથી પડદો ઉઠાવ્યો છે. ચાલો સમજીએ કે કેવી રીતે ભારતની અડધી વસ્તી હવે ડિજિટલ દુનિયાની સૌથી મોટી તાકાત બનીને ઉભરી રહી છે.
મનોરંજનની બાબતમાં મહિલાઓ સૌથી આગળ
ટીવીના રિમોટની લડાઈ હવે સ્માર્ટફોનની સ્ક્રીન પર શિફ્ટ થઈ ચૂકી છે. રિપોર્ટ અનુસાર, શહેરી મહિલાઓ રોજ સરેરાશ 82.4 મિનિટ માત્ર એન્ટરટેઇનમેન્ટ કન્ટેન્ટ (મનોરંજન) જોવામાં વિતાવે છે.
આમાં પણ સૌથી રસપ્રદ આંકડો 25 થી 34 વર્ષની નોકરિયાત અને ગૃહિણીઓનો છે. આ વર્ગ દરરોજ આશરે 86 મિનિટ વીડિયો સ્ટ્રીમિંગ, શોર્ટ વીડિયો અને સોશિયલ એન્ટરટેઇનમેન્ટ એપ્સ પર વિતાવે છે. રીલ્સ જોવાની હોય, વેબ સિરીઝની મજા માણવાની હોય કે યૂટ્યુબ પર કંઈક નવું શીખવાનું હોય, મહિલાઓ પુરુષોને ઘણી પાછળ છોડી ચૂકી છે.
શોપિંગમાં પણ મહિલાઓનો ડંકો
“શોપિંગ માત્ર મહિલાઓનું જ કામ છે”—આ જૂની કહેવત હવે ડિજિટલ વર્લ્ડમાં પણ સાચી સાબિત થઈ રહી છે. ઈ-કોમર્સ અને ક્વિક કોમર્સ (જેમ કે 10 મિનિટમાં ડિલિવરી કરતી એપ્સ) પર મહિલાઓની સક્રિયતા પુરુષો કરતાં ક્યાંય વધુ છે.
-
મહાનગરોની મહિલાઓ: 25 થી 34 વર્ષની મહિલાઓ દરરોજ સરેરાશ 35.2 મિનિટ ઓનલાઈન શોપિંગ અને ગ્રોસરી એપ્સ પર વિતાવે છે.
-
પુરુષોનો આંકડો: તેની સરખામણીમાં પુરુષો આ પ્લેટફોર્મ્સ પર માત્ર 24.8 મિનિટ જ આપે છે.
શાકભાજી, રાશનથી લઈને કપડાં અને કોસ્મેટિક્સ સુધી, ઘરની જરૂરિયાતો અને પર્સનલ ચોઈસ માટે મહિલાઓ હવે સંપૂર્ણપણે ડિજિટલ થઈ ગઈ છે. આ જ કારણ છે કે મોટી-મોટી કંપનીઓ હવે પોતાની જાહેરાતો અને પ્રોડક્ટ્સ મહિલાઓને ધ્યાનમાં રાખીને ડિઝાઈન કરી રહી છે.
ભારતમાં AI (આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ)નું તોફાન
ભારતમાં AI (આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ)નું તોફાનઆ રિપોર્ટમાં માત્ર મહિલાઓની જ વાત નથી, પરંતુ દેશમાં બદલાતી ટેકનોલોજીની પણ એક મોટી ઝલક મળે છે. ભારતમાં AI એપ્સનો ક્રેઝ રોકેટની ઝડપે વધી રહ્યો છે.
એપ્રિલ 2025 થી માર્ચ 2026 વચ્ચે AI એપ્લિકેશન કેટેગરીમાં 100 ટકાથી વધુનો મોટો ઉછાળો નોંધાયો છે.
આજના સમયમાં એક સામાન્ય શહેરી યુઝર દરરોજ આશરે 11.3 મિનિટ AI આધારિત એપ્સ (જેમ કે ચેટબોટ્સ, એઆઈ રાઈટર્સ કે ઈમેજ ક્રિએટર્સ) પર વિતાવી રહ્યો છે. આ ટેકનોલોજીનો સૌથી વધુ જાદુ 18 થી 34 વર્ષના યુવાનો અને ઉચ્ચ આવક ધરાવતા પરિવારોમાં જોવા મળી રહ્યો છે.
બ્રાન્ડ શોધવાની રીત બદલાઈ ગઈ
હવે લોકો કોઈ સામાન ખરીદવા માટે સીધા ગૂગલ સર્ચ કે શોપિંગ વેબસાઈટ્સ પર નથી જતા. લોકો હવે AI ટૂલ્સને પૂછે છે—”મારા બજેટમાં સૌથી સારો ફોન કયો છે?” અથવા “આ સિઝન માટે કયા કપડાં ટ્રેન્ડમાં છે?” AI હવે લોકોના ખરીદીના નિર્ણયો નક્કી કરી રહ્યું છે.
સોશિયલ મીડિયા પર યુવાનોનું રાજ
જો વાત સોશિયલ મીડિયા (ઇન્સ્ટાગ્રામ, ફેસબુક, સ્નેપચેટ)ની હોય, તો ત્યાં યુવાનોનો જ સિક્કો ચાલી રહ્યો છે.
-
18 થી 24 વર્ષનો યુવા વર્ગ: આ ગ્રુપ દરરોજ આશરે 120 મિનિટ (2 કલાક) સોશિયલ મીડિયા પર સ્ક્રોલિંગ અને ચેટિંગમાં વિતાવે છે.
-
સામાન્ય યુઝરની સરેરાશ: જ્યારે બાકીની ઉંમરના લોકોની કુલ સરેરાશ આશરે 98 મિનિટ છે.
-
35 વર્ષથી વધુ ઉંમરના લોકો: આ મોટી ઉંમરનો વર્ગ સોશિયલ મીડિયા કરતાં વધુ સમય મનોરંજન અને વીડિયો કન્ટેન્ટ જોવામાં આપી રહ્યો છે.
કેવી રીતે તૈયાર થયો આ રિપોર્ટ?
આ કોઈ હવામાં કરાયેલો દાવો નથી. આ રિપોર્ટ તૈયાર કરવા માટે 1 લાખથી વધુ સ્માર્ટફોન્સના વાસ્તવિક ડેટાનું વિશ્લેષણ કરવામાં આવ્યું છે. આ ડેટા દેશના આશરે 40.7 કરોડ શહેરી ભારતીયોની ઇન્ટરનેટની આદતો અને તેમની પસંદ-નાપસંદને દર્શાવે છે.
ડિજિટલ ક્રાંતિનો નવો ચહેરો
આ આખા રિપોર્ટનો સાર એ જ છે કે ભારતમાં ડિજિટલ દુનિયાનો ચહેરો હવે સંપૂર્ણપણે બદલાઈ ગયો છે. ઇન્ટરનેટ હવે માત્ર પુરુષોના ગેમિંગ કે ન્યૂઝ જોવાનું માધ્યમ નથી રહ્યું. આજે મહિલાઓ ડિજિટલ સ્પેસની સૌથી મોટી ‘કન્ઝ્યુમર’ અને ‘નિર્ણય લેનારી’ (Decision Makers) બની ચૂકી છે. મનોરંજનથી લઈને ઘરની ઈકોનોમી ચલાવવા સુધી, ડિજિટલ ઈન્ડિયાની કમાન હવે મહિલાઓના હાથમાં છે!
