કોલ ઇન્ડિયાનો OFS: બમ્પર ડિમાન્ડ વચ્ચે રિટેલ રોકાણકારો માટે સોનેરી તક, શેર ખરીદવો કે દૂરી જાળવવી? જાણો એક્સપર્ટ્સનો ચોક્કસ મત
શેરબજારના રોકાણકારો માટે ચાલુ સપ્તાહ ભારે હલચલ વાળું રહ્યું છે. સરકારી માલિકીની અગ્રણી કંપની કોલ ઇન્ડિયા લિમિટેડમાં ભારત સરકાર પોતાની હિસ્સેદારી વેચીને ભંડોળ એકત્ર કરવા જઈ રહી છે. ઓફર ફોર સેલ (OFS) ના માધ્યમથી સરકાર કંપનીમાં પોતાનો 2% હિસ્સો વેચી રહી છે. બુધવારે જ્યારે આ ઇશ્યૂ મોટા અને સંસ્થાકીય રોકાણકારો માટે ખુલ્યો, ત્યારે તેને બજારમાંથી અપેક્ષા કરતાં ઘણો શાનદાર પ્રતિસાદ મળ્યો છે.
હવે શુક્રવારથી દેશના સામાન્ય અને નાના (Retail) રોકાણકારો માટે આ ઑફર સત્તાવાર રીતે ખુલશે. આવી સ્થિતિમાં રોકાણકારો સમક્ષ સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે શું આ પીએસયુ (PSU) સ્ટોકમાં પૈસા લગાવવાનો આ યોગ્ય સમય છે કે પછી અત્યારે રાહ જોવી વધુ સારી રહેશે? આ વિષય પર માર્કેટના દિગ્ગજ એનાલિસ્ટ્સ અને બ્રોકરેજ હાઉસિસના મંતવ્યો મિશ્ર પ્રતિક્રિયા આપી રહ્યા છે.
સંસ્થાકીય રોકાણકારો તરફથી રૂ. 19,000 કરોડનો બમ્પર પ્રતિસાદ
કોલ ઇન્ડિયાનો આ OFS હાલમાં દલાલ સ્ટ્રીટ પર સૌથી મોટો ચર્ચાનો વિષય છે. બુધવારે બિન-રિટેલ રોકાણકારો માટે જ્યારે બોલીઓ શરૂ થઈ, ત્યારે માર્કેટમાં ભારે ઉત્સાહ જોવા મળ્યો અને અંદાજે 19,000 કરોડ રૂપિયાની જંગી બોલીઓ પ્રાપ્ત થઈ હતી. સરકારે આ ઓપરેશનમાં ઓવર-સબ્સ્ક્રિપ્શનની સ્થિતિને પહોંચી વળવા માટે વધારાનો 1% ‘ગ્રીન-શૂ ઓપ્શન’ (Green-Shoe Option) પણ રાખ્યો હતો, જેનો ઉપયોગ કરવાનો નિર્ણય લેવાઈ ચૂક્યો છે.
રોકાણકારોના આ આંધળા આકર્ષણ પાછળનું મુખ્ય કારણ સરકારે નક્કી કરેલી ડિસ્કાઉન્ટ કિંમત છે. સરકારે આ OFS માટે ‘ફ્લોર પ્રાઇસ’ (Floor Price) 412 રૂપિયા પ્રતિ શેર નક્કી કરી છે. આ કિંમત મંગળવારના બંધ ભાવ (રૂ. 458.15) કરતાં આશરે 11% ઓછી એટલે કે ખૂબ જ આકર્ષક ડિસ્કાઉન્ટ પર છે. જોકે, રસપ્રદ વાત એ છે કે ઊંચી ડિમાન્ડને કારણે ઘણા સંસ્થાકીય રોકાણકારોએ ફ્લોર પ્રાઇસ કરતાં પણ વધુ, એટલે કે 436.70 રૂપિયા સુધીની બોલી લગાવી હતી, જે કંપનીના ભવિષ્ય પ્રત્યે તેમનો મજબૂત ભરોસો દર્શાવે છે.
કંપનીની મજબૂત બાજુ: તગડું ડિવિડન્ડ અને મજબૂત કેશ ફ્લો
બજારના વિશ્લેષકોના મતે કોલ ઇન્ડિયા ભારતીય શેરબજારમાં સૌથી સ્થિર અને મજબૂત રોકડ પ્રવાહ (Cash Flow) ધરાવતી સરકારી કંપનીઓમાંની એક છે. જો તમે એવા રોકાણકાર છો જેઓ શેરના ભાવ વધવાની સાથે-સાથે નિયમિત આવક પણ ઈચ્છે છે, તો આ કંપની શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ છે.
નાણાકીય ડેટા પ્રદાતા ‘ટ્રેન્ડલાઇન’ (Trendlyne) ના આંકડા અનુસાર, કોલ ઇન્ડિયાની ડિવિડન્ડ યીલ્ડ (Dividend Yield) આશરે 5.70% જેટલી ઊંચી છે. આનો અર્થ એ થયો કે બેંક ફિક્સ ડિપોઝિટ (FD) ની સમકક્ષ કે તેનાથી થોડુંક જ ઓછું વ્યાજ તો કંપની માત્ર પોતાના ડિવિડન્ડ દ્વારા જ રોકાણકારોને ચૂકવી દે છે, જે લાંબા ગાળાના રોકાણકારો માટે ખૂબ જ નફાકારક સોદો માનવામાં આવે છે.
દેશમાં વીજળીની વધતી માંગ કંપની માટે પ્લસ પોઇન્ટ
પ્રતિષ્ઠિત બિઝનેસ અખબાર ‘મિન્ટ’ ના અહેવાલમાં એસબીઆઈ સિક્યોરિટીઝ (SBI Securities) ના ફંડામેન્ટલ રિસર્ચ હેડ સની અગ્રવાલે જણાવ્યું છે કે, ભારતમાં જે રીતે આર્થિક વિકાસ થઈ રહ્યો છે અને ઉદ્યોગો વધી રહ્યા છે, તેનાથી વીજળીની માંગમાં રેકોર્ડબ્રેક વધારો થયો છે. ભારત હજુ પણ ગ્રીન એનર્જી તરફ આગળ વધી રહ્યું હોવા છતાં, દેશની કુલ વીજળી ઉત્પાદનનો સિંહફાળો (મોટો હિસ્સો) આજે પણ કોલસા આધારિત થર્મલ પાવર પ્લાન્ટ્સમાંથી જ આવે છે.
તાજેતરમાં જ દેશમાં પીક પાવર ડિમાન્ડ 270.8 ગીગાવોટ (GW) ના ઐતિહાસિક ઉચ્ચ સ્તરે પહોંચી ગઈ છે. આ આંકડો સ્પષ્ટ કરે છે કે આગામી મધ્યમ ગાળા (Medium Term) માં કોલ ઇન્ડિયાના વ્યવસાય અને નફાકારકતાને કોઈ મોટો ધક્કો લાગવાનો નથી. દેશમાં જ્યાં સુધી વીજળીની આટલી ઊંચી માંગ રહેશે, ત્યાં સુધી કોલસાનો વપરાશ ચાલુ જ રહેશે અને કોલ ઇન્ડિયાની મોનોપોલી (બજાર હિસ્સો) નો તેને સીધો ફાયદો મળતો રહેશે.
લાંબા ગાળે કયા કયા જોખમો નડી શકે છે?
કોઈપણ કંપનીમાં રોકાણ કરતા પહેલાં તેની નબળી કડીઓ અને ભવિષ્યના જોખમો વિશે જાણવું એટલું જ જરૂરી છે. કોલ ઇન્ડિયા સામે સૌથી મોટો પડકાર ‘રિન્યુએબલ એનર્જી’ (પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા) નો ઝડપી ગ્રોથ છે. ભારત સરકાર ગ્રીન હાઇડ્રોજન, સોલાર એનર્જી અને વિન્ડ પાવર પર ખૂબ જ ઝડપથી કામ કરી રહી છે. વૈશ્વિક સ્તરે પણ પર્યાવરણને બચાવવા માટે કોલસા જેવા પ્રદૂષણ ફેલાવતા ઇંધણનો વપરાશ ઘટાડવા દબાણ વધી રહ્યું છે. ભવિષ્યમાં જો ગ્રીન એનર્જીનો હિસ્સો અચાનક વધી જશે, તો કોલસાની માંગમાં મોટો ઘટાડો આવી શકે છે.
આ સિવાય, આ એક સરકારી (PSU) કંપની હોવાથી સરકારની નીતિઓમાં ફેરફાર અને વૈશ્વિક બજારમાં કોમોડિટી (કોલસા) ના ભાવોમાં આવતી અસ્થિરતા પણ લાંબા ગાળે કંપનીના ત્રિમાસિક પરિણામો અને શેરના ભાવ પર સીધી અસર કરી શકે છે.
શેરનું પ્રદર્શન અને એક્સપર્ટ્સની આખરી સલાહ
જો આપણે કોલ ઇન્ડિયાના શેરના ભૂતકાળના વળતર (Returns) પર નજર કરીએ તો, આ સ્ટોકે છેલ્લા એક વર્ષમાં તેના રોકાણકારોને આશરે 16% અને છેલ્લા છ મહિનામાં 22% જેટલું સંતોષકારક રિટર્ન આપ્યું છે. વળી, જો કોઈ રોકાણકારે પાંચ વર્ષ પહેલાં આ કંપનીમાં પૈસા રોક્યા હોત, તો આજે તેની મૂડીમાં 220% નો જંગી વધારો થયો હોત, એટલે કે પૈસા ત્રણ ગણાથી પણ વધી ગયા હોત.
આખરી નિર્ણય: બજારના મોટાભાગના નિષ્ણાતો માને છે કે જેઓ બજારની મોટી ઉથલપાથલથી બચીને સ્થિર વળતર, નિયમિત ડિવિડન્ડ આવક અને લાંબા ગાળાના પોર્ટફોલિયોને મજબૂતી આપવા માંગે છે, તેમના માટે 11% ના ડિસ્કાઉન્ટ ભાવે આ OFS માં નાણાં રોકવા એ બહુ સારો સોદો સાબિત થઈ શકે છે. પરંતુ જેઓ ખૂબ જ ટૂંકા ગાળામાં મલ્ટિબેગર કે રાતોરાત ડબલ પૈસા કરવાની તેજ ગ્રોથની આશા રાખે છે, તેમણે આ પીએસયુ સ્ટોકથી થોડી સાવધાની રાખવી જોઈએ. રોકાણ કરતા પહેલાં તમારા નાણાકીય સલાહકારની મદદ લેવી વધુ હિતાવહ રહેશે.
