સેન્સેક્સમાં ૧,૦૯૨ પોઈન્ટનો મોટો ભૂકંપ: જાણો એવું તે શું થયું કે અચાનક બજાર લોહીલુહાણ થઈ ગયું!
MSCI ગ્લોબલ સ્ટાન્ડર્ડ ઇન્ડેક્સમાં ફેરફાર થવાને કારણે ભારતીય શેરબજારમાં ટ્રેડિંગના છેલ્લા કલાકોમાં મોટો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. આ ઇન્ડેક્સ રીબેલેન્સિંગ શુક્રવારથી અમલમાં આવ્યું હતું, જેના કારણે બજારમાં અચાનક વેચવાલી વધી ગઈ અને બંને મુખ્ય ઇન્ડેક્સ (Sensex અને Nifty) આશરે 1.5% જેટલા તૂટી ગયા. આ ઘટાડાને કારણે રોકાણકારોએ થોડા જ સમયમાં મોટી રકમ ગુમાવવી પડી છે.
MSCI રીબેલેન્સિંગ શું છે અને બજાર કેમ ઘટ્યું?
MSCI (Morgan Stanley Capital International) એક વૈશ્વિક ઇન્ડેક્સ પ્રોવાઇડર છે. દુનિયાભરના મોટા વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારો (FIIs) આ ઇન્ડેક્સને ટ્રેક કરીને ભારતીય શેરબજારમાં નાણાં રોકે છે. જ્યારે પણ આ ઇન્ડેક્સમાં કોઈ ફેરફાર થાય છે (જેમ કે કોઈ શેરને ઉમેરવો કે કાઢી નાખવો અથવા કોઈનો હિસ્સો બદલવો), ત્યારે આ વૈશ્વિક ફંડ્સને પણ પોતાના પોર્ટફોલિયોમાં ફેરફાર કરવો પડે છે. તેને ઇન્ડેક્સ રીબેલેન્સિંગ કહેવામાં આવે છે.
આ વખતે આ ફેરફારો શુક્રવારે બજાર બંધ થવાના છેલ્લા કલાકોમાં અમલમાં આવ્યા હતા. જોકે આ ફેરફાર બાદ વૈશ્વિક ઇન્ડેક્સમાં ભારતનું કુલ વજન (Weightage) 12.4% થી સહેજ ઘટીને 12.3% થયું છે, જે બહુ મોટો ઘટાડો નથી. તેમ છતાં, ચોક્કસ શેરોમાં ફંડ્સની લે-વેચને કારણે બજાર પર ટૂંકા ગાળાનું ભારે દબાણ જોવા મળ્યું અને બજારમાં અચાનક જ કડાકો બોલાઈ ગયો.
છેલ્લી 10 મિનિટમાં સેન્સેક્સ અને નિફ્ટીનો કડાકો
શુક્રવારે સામાન્ય ટ્રેડિંગ દરમિયાન બજારમાં સામાન્ય નરમાઈ હતી. બોમ્બે સ્ટોક એક્સચેન્જનો સેન્સેક્સ (Sensex) માત્ર 0.4% અથવા 338 પોઈન્ટ જેવો ડાઉન હતો. પરંતુ જેવો માર્કેટ ક્લોઝિંગનો સમય નજીક આવ્યો અને રીબેલેન્સિંગની પ્રક્રિયા શરૂ થઈ, કે માત્ર 10 મિનિટના ટૂંકા ગાળામાં સેન્સેક્સ 843 પોઈન્ટ નીચે ગરકાવ થઈ ગયો. અંતે સેન્સેક્સ 1,092.05 પોઈન્ટ (1.4%) ના મોટા ઘટાડા સાથે 74,775.74 પર બંધ રહ્યો.
આવી જ સ્થિતિ નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જના નિફ્ટી (Nifty 50) માં પણ જોવા મળી હતી. નિફ્ટી પણ દિવસના અંતે 1.5% તૂટીને 23,547.75 ના સ્તરે બંધ આવ્યો હતો. બજારના નિષ્ણાતોના મતે, ક્લોઝિંગ ઓક્શન સેશન (બજાર બંધ થવાની છેલ્લી મિનિટો) દરમિયાન વૈશ્વિક ફંડ્સ દ્વારા મોટા પાયે ઓર્ડર્સ મૂકવામાં આવ્યા હતા, જેના કારણે વોલ્યુમ ખૂબ વધી ગયું હતું અને કિંમતો ઝડપથી નીચે આવી ગઈ હતી.
કયા શેરો ઇન્ડેક્સમાં જોડાયા અને કયા બહાર થયા?
આ રીબેલેન્સિંગ દરમિયાન કેટલાક ભારતીય શેરો માટે સારા સમાચાર આવ્યા તો કેટલાક માટે આંચકો સાબિત થયો. ઇન્ડેક્સમાં ફેરફાર નીચે મુજબ રહ્યો:
નવા ઉમેરાયેલા શેરો (ઇનફ્લોની શક્યતા):
ઇન્ડેક્સમાં સ્થાન મેળવનારા શેરોમાં વિદેશી ફંડ્સ તરફથી ખરીદી જોવા મળશે. આ શેરોમાં સામેલ છે:
-
ફેડરલ બેંક (Federal Bank)
-
મલ્ટી કોમોડિટી એક્સચેન્જ ઓફ ઇન્ડિયા (MCX)
-
નેશનલ એલ્યુમિનિયમ (National Aluminium)
-
ઇન્ડિયન બેંક (Indian Bank)
માર્કેટ રિસર્ચ ફર્મ નુવામા ક્વોન્ટિટેટિવ એન્ડ ઓલ્ટરનેટિવ રિસર્ચના અંદાજ મુજબ, આ નવા ઉમેરાયેલા શેરોમાં આશરે $209 મિલિયનથી લઈને $491 મિલિયન (આશરે ₹1,700 કરોડથી ₹4,000 કરોડ) સુધીનું નવું વિદેશી રોકાણ (Inflow) આવી શકે છે.
ઇન્ડેક્સમાંથી બહાર કરાયેલા શેરો (આઉટફ્લોની આશંકા):
કેટલાક મોટા શેરોને આ ઇન્ડેક્સમાંથી પડતા મૂકવામાં આવ્યા છે, જેના કારણે વિદેશી ફંડ્સ તેમાંથી પોતાનું રોકાણ પાછું ખેંચશે:
-
હ્યુન્ડાઈ મોટર ઇન્ડિયા (Hyundai Motor India)
-
જુબિલન્ટ ફૂડવર્ક્સ (Jubilant Foodworks)
-
કલ્યાણ જ્વેલર્સ (Kalyan Jewellers)
-
રેલ વિકાસ નિગમ લિમિટેડ (RVNL)
આ શેરોમાંથી અંદાજે $136 મિલિયનથી $281 મિલિયન (આશરે ₹1,100 કરોડથી ₹2,300 કરોડ) જેટલું ભંડોળ બહાર નીકળી જવાની (Outflow) આશંકા છે, જેના કારણે શુક્રવારે આ શેરોમાં ભારે વેચવાલી જોવા મળી હતી.
દિગ્ગજ શેરોના વજનમાં ઘટાડો અને ફંડ્સની હિલચાલ
આ ફેરફાર માત્ર શેરોને અંદર-બહાર કરવા પૂરતો સીમિત ન હતો. બજારની કેટલીક ખૂબ જ મોટી અને બ્લુચિપ કંપનીઓના વજન (Weightage) માં પણ ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે. ટાટા કન્સલ્ટન્સી સર્વિસીસ (TCS), હિન્દુસ્તાન યુનિલિવર (HUL), અને બજાજ ફાઇનાન્સ (Bajaj Finance) જેવી દિગ્ગજ કંપનીઓનો ઇન્ડેક્સમાં હિસ્સો સહેજ ઓછો કરાયો છે.
આઇઆઇએફએલ કેપિટલ (IIFL Capital) ના અહેવાલ મુજબ, આ વજન ઘટવાને કારણે માત્ર આ ત્રણ મોટા શેરોમાંથી જ $140 મિલિયનથી $204 મિલિયન જેટલું પેસિવ ફંડ બહાર નીકળી શકે છે. આ જ કારણ છે કે આ હેવીવેઇટ શેરો ઘટવાથી આખા બજાર પર નેગેટિવ અસર પડી.
વધુમાં, IIFL ફાઇનાન્સના ડેટા દર્શાવે છે કે:
-
27 શેરો એવા છે જેમાં $20 મિલિયન સુધીનો આઉટફ્લો થઈ શકે છે.
-
16 શેરો માં $30 મિલિયનથી $50 મિલિયન સુધીની વેચવાલી આવી શકે છે.
-
8 શેરો એવા છે જેમાં $50 મિલિયનથી $80 મિલિયન જેટલું મોટું ફંડ બહાર જઈ શકે છે.
બજારના નિષ્ણાતોનો શું મત છે?
મોતીલાલ ઓસ્વાલ ફાઇનાન્સિયલ સર્વિસીસના વેલ્થ મેનેજમેન્ટ રિસર્ચ હેડ સિદ્ધાર્થ ખેમકાએ જણાવ્યું હતું કે, “ટ્રેડિંગના અંતિમ કલાકોમાં દબાણ ઘણું વધી ગયું હતું. MSCI ગ્લોબલ સ્ટાન્ડર્ડ ઇન્ડેક્સના રીબેલેન્સિંગને કારણે પેસિવ ફંડ્સની એડજસ્ટમેન્ટ પ્રક્રિયા ચાલી રહી હતી. આ પોર્ટફોલિયો રીબેલેન્સિંગ એક્ટિવિટીને લીધે પસંદગીના શેરોમાં ભારે વોલેટિલિટી (ઉતાર-ચઢાવ) જોવા મળી અને બજાર ઝડપથી નીચે આવ્યું.”
બજારના વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે આ પ્રકારનો ઘટાડો ટેકનિકલ અને ટૂંકા ગાળાનો હોય છે. વૈશ્વિક ફંડ્સ માટે શુક્રવાર સુધીમાં પોતાનું એડજસ્ટમેન્ટ પૂરું કરવું ફરજિયાત હોવાથી એકસાથે મોટી વેચવાલી આવી હતી.
રોકાણકારો માટે આગામી સમય કેવો રહેશે?
આ પ્રકારની ઘટનાઓ એ દર્શાવે છે કે ભારતીય શેરબજાર પર વૈશ્વિક પરિબળો અને વિદેશી સંસ્થાગત રોકાણકારો (FIIs) ની હિલચાલની કેટલી મોટી અસર થાય છે. જો કે જે શેરોમાં ફંડામેન્ટલ્સ મજબૂત છે અને માત્ર ઇન્ડેક્સના ફેરફારને કારણે ઘટ્યા છે, તેમાં આગામી દિવસોમાં નીચલા મથાળેથી રિકવરી જોવા મળી શકે છે.
હવે સોમવારે જ્યારે નવું સત્ર શરૂ થશે, ત્યારે બજાર આ આંચકામાંથી બહાર આવીને વૈશ્વિક સંકેતો અને સ્થાનિક પરિબળો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે. ટૂંકા ગાળાના ટ્રેડર્સે હજુ થોડા દિવસો સાવચેતી રાખવી જરૂરી છે, કારણ કે રીબેલેન્સિંગની થોડી અસર આગામી એક-બે સત્રમાં પણ જોવા મળી શકે છે.
