બેંક, વીમા કે મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં તમારા ભૂલાઈ ગયેલા પૈસા છે? સરકારે શરૂ કર્યું નવું સિંગલ ડિજિટલ પોર્ટલ
ઘણી વખત લોકો અલગ-અલગ બેંકોમાં ખાતા ખોલાવ્યા પછી અથવા ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (FD) કરાવ્યા પછી તેના વિશે ભૂલી જતા હોય છે. એ જ રીતે, પરિવારના વડીલોના અવસાન બાદ તેમની જૂની વીમા પોલિસી, મ્યુચ્યુઅલ ફંડ અથવા શેરબજારના ડિવિડન્ડના પૈસા વર્ષો સુધી દાવો વગરના (Unclaimed) પડી રહે છે. આ અબજો રૂપિયાના અટકેલા ભંડોળને તેના અસલી હકદાર સુધી પહોંચાડવા માટે કેન્દ્ર સરકારે એક ઐતિહાસિક અને પ્રશંસનીય પગલું ભર્યું છે. નાણા મંત્રાલય હેઠળના નાણાકીય સેવાઓ વિભાગે (DFS) આ મોટી સમસ્યાના કાયમી ઉકેલ માટે એક નવું અને ખાસ પોર્ટલ લોન્ચ કર્યું છે.
સરકાર દ્વારા શરૂ કરવામાં આવેલા આ પ્લેટફોર્મનું નામ “અનક્લેઇમ્ડ ફાઇનાન્શિયલ એસેટ્સ માટે કોમન લેન્ડિંગ પોર્ટલ” (Common Lending Portal for Unclaimed Financial Assets) રાખવામાં આવ્યું છે. દેશનો કોઈપણ સામાન્ય નાગરિક હવે સત્તાવાર વેબસાઇટ www.unclaimedassetsportal.in પર જઈને પોતાના અથવા પોતાના પરિવારના વર્ષો જૂના અટકેલા પૈસાની સચોટ માહિતી માત્ર થોડી જ મિનિટોમાં મેળવી શકશે.
બહુવિધ કચેરીઓના ધક્કા અને વહીવટી મુશ્કેલીઓનો અંત
આ નવું પોર્ટલ આવતા પહેલાં, જો કોઈ વ્યક્તિએ પોતાના પિતા કે દાદાના સમયના જૂના બેંક ખાતા, વીમા પૉલિસી કે શેર્સના પૈસા શોધવા હોય, તો તેણે અલગ-અલગ સંસ્થાઓની વેબસાઇટ્સ અથવા તો સરકારી કચેરીઓના અસંખ્ય આંટા મારવા પડતા હતા. કાગળિયાની લાંબી પ્રક્રિયા અને માહિતીના અભાવે સામાન્ય માણસ કંટાળીને પોતાના હકના પૈસા છોડી દેતો હતો. હવે, આ નવી સરકારી પહેલે સમગ્ર સિસ્ટમને અત્યંત સરળ અને યુઝર-ફ્રેન્ડલી બનાવી દીધી છે. આ એક એવું એકીકૃત પ્લેટફોર્મ (Unified Platform) છે, જ્યાં બેંકિંગ, વીમા, સ્ટોક માર્કેટ અને મ્યુચ્યુઅલ ફંડની તમામ વિગતો એક જ જગ્યાએ ઉપલબ્ધ કરાવી દેવાઈ છે.
‘કોમન લેન્ડિંગ પોર્ટલ’ ની કાર્યપ્રણાલી અને તેનાથી થતા ફાયદા
આ નવું પોર્ટલ દેશની નાણાકીય ઇકોસિસ્ટમને કેવી રીતે બદલશે અને નાગરિકોને શું લાભ થશે, તે નીચેના કોષ્ટક દ્વારા સમજી શકાય છે:
| નાણાકીય ક્ષેત્ર (Sectors Covered) | જૂની પદ્ધતિની મુશ્કેલી (Old System) | નવી ડિજિટલ વ્યવસ્થા (New Portal) | નાગરિકોને સીધો ફાયદો (Benefits) |
| બેંકિંગ અને એફડી (Banking/FD) | દરેક બેંકની બ્રાન્ચમાં રૂબરૂ જવું પડતું હતું. | ૧૨ જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોનો ડેટા એક જ જગ્યાએ ઉપલબ્ધ. | ઘરે બેઠા વરિષ્ઠ નાગરિકો પણ ખાતાની તપાસ કરી શકશે. |
| વીમા પોલિસી (Insurance/LIC) | અલગ-અલગ ઇન્સ્યોરન્સ કંપનીઓમાં ટ્રેકિંગ અશક્ય હતું. | સેન્ટ્રલાઈઝ્ડ ડેટાબેઝ સાથે લિંક કરવામાં આવ્યું. | મેચ્યોરિટી અથવા ડેથ ક્લેમના નાણાં મેળવવા સરળ બનશે. |
| શેર અને મ્યુચ્યુઅલ ફંડ (Stocks) | ડિવિડન્ડ અને હોલ્ડિંગની વિગતો શોધવી જટિલ હતી. | સમગ્ર રોકાણ ઇકોસિસ્ટમનું એકીકરણ કરાયું. | ખોવાયેલી કમાણી કે ભૂલાયેલું રોકાણ પાછું મળશે. |
દેશની ૧૨ સૌથી મોટી બેંકોનું વિશેષ જોડાણ
નાણા મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, આ મહત્વપૂર્ણ પોર્ટલ ‘જાહેર ક્ષેત્ર બેંક જોડાણ’ (PSBA) ના વિશેષ સહયોગથી વિકસાવવામાં આવ્યું છે. આ જોડાણ દેશની ૧૨ સૌથી મોટી સરકારી બેંકોનું એક મજબૂત અને કેન્દ્રીય સંગઠન છે. આ સહભાગીદારીના કારણે પોર્ટલ પર ઉપલબ્ધ ડેટા સંપૂર્ણપણે સત્તાવાર, સુરક્ષિત અને પારદર્શક છે. સરકારનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય સામાન્ય માણસને વહીવટી અને ટેકનિકલ જાળમાંથી મુક્ત કરીને એક નાગરિક-કેન્દ્રિત સિસ્ટમ (Citizen-Centric System) આપવાનો છે.
સમય અને શક્તિ બંનેની બચત થશે: નાણાકીય સેવા સચિવ
આ પોર્ટલના લોન્ચિંગ પ્રસંગે નાણાકીય સેવાઓ વિભાગના સચિવ એમ. નાગરાજુએ જણાવ્યું હતું કે, આ સરકારી ડિજિટલ પહેલનો પ્રાથમિક ઉદ્દેશ્ય દેશના આમ આદમીની આર્થિક સુવિધામાં વધારો કરવાનો છે. તેમણે ઉમેર્યું કે, જ્યારે શોધ ક્ષમતાઓ (Search Capabilities) જે અત્યાર સુધી અલગ-અલગ જગ્યાએ વેરવિખેર હતી, તેને એક છત્ર હેઠળ લાવવામાં આવે છે ત્યારે નાગરિકોનો કિંમતી સમય અને શક્તિ બંને બચે છે.
સરકારનો આ પ્રયાસ એવા પરિવારો માટે આશીર્વાદ સમાન સાબિત થશે જેઓ કાનૂની વારસદાર હોવા છતાં માહિતીના અભાવે વડીલોની મૂડી મેળવી શકતા નહોતા. આ પોર્ટલ પર સર્ચ કરવા માટે નાગરિકોએ પોતાના મૂળભૂત દસ્તાવેજો (જેમ કે પાન કાર્ડ, આધાર કાર્ડ કે નામ) નો ઉપયોગ કરવાનો રહેશે. જો તમારી પણ કોઈ જૂની બચત અટકેલી હોય, તો આજે જ આ સત્તાવાર વેબસાઇટની મુલાકાત લઈને ચેક કરી લેવું હિતાવહ છે.
