૯ જૂન, ૨૦૨૬: પીએમ મોદી માટે ઐતિહાસિક સીમાચિહ્ન, શું નેહરુનો રેકોર્ડ પાછળ છૂટી જશે?
ભારતીય લોકશાહીના ઇતિહાસમાં સમયગાળો અને નેતૃત્વ હંમેશા ચર્ચાના કેન્દ્રસ્થાને રહ્યા છે. આ જ ક્રમમાં આગામી ૯ જૂન, ૨૦૨૬નો દિવસ દેશના રાજકીય ફલક પર એક સુવર્ણ અક્ષરે લખાવા જઈ રહ્યો છે. આ એવો દિવસ સાબિત થઈ શકે છે જે આઝાદ ભારતની ચૂંટણી પ્રણાલી અને વડાપ્રધાન પદના કાર્યકાળના તમામ જૂના રેકોર્ડને પાછળ છોડી દેશે. આ તારીખે વર્તમાન પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી, દેશના પ્રથમ પ્રધાનમંત્રી પંડિત જવાહરલાલ નેહરુના એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને ઐતિહાસિક રેકોર્ડને તોડીને પોતાના નામે એક નવો સીમાચિહ્ન સ્થાપિત કરવા તરફ આગળ વધી રહ્યા છે.
આ એક એવો સંયોગ છે જે ભાજપ, એનડીએ (NDA) અને દેશના રાજકીય વિશ્લેષકો માટે માત્ર આંકડાનો ખેલ નથી, પરંતુ એક બહુ મોટું પ્રતીકાત્મક પરિવર્તન છે. લોકશાહી ઢબે સતત ચૂંટાઈને સૌથી લાંબા સમય સુધી વડાપ્રધાન પદ સંભાળવાનો આ નવો વિક્રમ ભારતીય રાજકારણની દિશા અને દશા બંને પર ઊંડી છાપ છોડશે.
૧૭ દિવસનું રાષ્ટ્રીય અભિયાન અને સિદ્ધિઓનું પ્રદર્શન
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વવાળી કેન્દ્ર સરકારના સફળ ૧૨ વર્ષ પૂર્ણ થવાના અવસરને દેશભરમાં ખૂબ જ ભવ્ય રીતે ઉજવવાની તૈયારીઓ ચાલી રહી છે. આ અંતર્ગત ૫ જૂનથી શરૂ કરીને ૨૧ જૂન સુધી એક વ્યાપક રાષ્ટ્રીય જનસંપર્ક અભિયાનનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે.
આ ૧૭ દિવસના ગાળા દરમિયાન સરકાર અને સંગઠન બંને સાથે મળીને જનતા વચ્ચે જશે. આ અભિયાનની ખાસ વાત એ છે કે તેની શરૂઆત ૫ જૂને ‘વિશ્વ પર્યાવરણ દિવસ’ જેવા વૈશ્વિક અને સામાજિક મહત્વના દિવસથી થશે અને તેનો સમાપન ૨૧ જૂને ‘આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસ’ના રોજ થશે. આ બંને તારીખો પીએમ મોદીની વૈશ્વિક પહેલ અને ભારતની સાંસ્કૃતિક ધરોહર સાથે સીધી જોડાયેલી છે. આ ૧૭ દિવસીય ઝુંબેશનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય:
છેલ્લા ૧૨ વર્ષમાં કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા લેવાયેલા ઐતિહાસિક નિર્ણયોને લોકો સુધી પહોંચાડવા.
દેશના ખૂણે-ખૂણે વિકાસલક્ષી યોજનાઓ અને તેના લાભાર્થીઓ સાથે સીધો સંવાદ સાધવો.
જનતા વચ્ચે જઈને જાહેર સંપર્ક વધારવો અને ભવિષ્યના રોડમેપને પ્રકાશિત કરવો.
પરંતુ, આ તમામ ઉત્સવો અને કાર્યક્રમોની વચ્ચે જે એક તારીખ સૌથી વધુ આકર્ષણ અને ચર્ચાનું કેન્દ્ર બની છે, તે છે ૯ જૂન, ૨૦૨૬.
શું છે પંડિત નેહરુનો એ ઐતિહાસિક રેકોર્ડ?
આ બાબતને બારીકાઈથી સમજવા માટે આપણે ઈતિહાસના પાના ઉથલાવવા પડશે. ભારત આઝાદ થયું તે પછી ૧૯૪૭થી લઈને ૧૯૫૨ સુધી પંડિત જવાહરલાલ નેહરુ દેશના વડાપ્રધાન રહ્યા હતા, પરંતુ તે સમયે તેઓ ‘નામાંકિત’ (Nominated) વડાપ્રધાન હતા, કારણ કે દેશમાં પ્રથમ સામાન્ય ચૂંટણીઓ થઈ નહોતી.
ભારતમાં પ્રથમ લોકશાહી અને સામાન્ય ચૂંટણીઓ બાદ, જવાહરલાલ નેહરુએ ૧૪ મે, ૧૯૫૨ના રોજ દેશના પ્રથમ વિધિવત ચૂંટાયેલા વડાપ્રધાન તરીકે શપથ લીધા હતા. ત્યાર બાદ તેઓ સતત સત્તા પર રહ્યા અને ૨૭ મે, ૧૯૬૪ના રોજ તેમના અવસાન સુધી આ પદ પર કાર્યરત રહ્યા. આ રીતે ગણતરી કરીએ તો, એક ‘સતત ચૂંટાયેલા વડાપ્રધાન’ તરીકે પંડિત નેહરુનો કાર્યકાળ બરાબર ૧૨ વર્ષ અને ૧૪ દિવસનો રહ્યો હતો. છેલ્લા ૬૨ વર્ષથી આ રેકોર્ડ અકબંધ છે અને ભારતનો અન્ય કોઈ નેતા આ આંકડાની નજીક પહોંચી શક્યો નથી.
પીએમ મોદીની સત્તાવાર સફર અને ૯ જૂનનો અદભુત સંયોગ
હવે વાત કરીએ વર્તમાન વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની. ૨૦૧૪ની લોકસભા ચૂંટણીમાં ઐતિહાસિક બહુમતી મેળવ્યા બાદ તેમણે ૨૬ મે, ૨૦૧૪ના રોજ પ્રથમ વખત દેશના વડાપ્રધાન તરીકે શપથ લીધા હતા. આ તેમની સફરની શરૂઆત હતી.
ત્યારબાદ ૨૦૧૯ની ચૂંટણીમાં વધુ મજબૂત જનાદેશ સાથે તેઓ ૩૦ મે, ૨૦૧૯ના રોજ બીજી વાર વડાપ્રધાન પદે આરૂઢ થયા. રાજકીય ઉતાર-ચઢાવ અને વૈશ્વિક પડકારો વચ્ચે, ૨૦૨૪ની સામાન્ય ચૂંટણીઓ પછી તેમણે ૯ જૂન, ૨૦૨૪ના રોજ ત્રીજી વખત વડાપ્રધાન તરીકે શપથ લઈને પંડિત નેહરુ પછી સતત ત્રીજી વાર વડાપ્રધાન બનનારા દેશના બીજા નેતા બનવાનું ગૌરવ પ્રાપ્ત કર્યું હતું.
આ જ પ્રવાસમાં આગળ વધતા, ૯ જૂન, ૨૦૨૬ના રોજ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી પોતાના કાર્યકાળના સતત ૧૨ વર્ષ અને ૧૫ દિવસ પૂર્ણ કરી લેશે. આ રીતે તેઓ પંડિત નેહરુના ૧૨ વર્ષ અને ૧૪ દિવસના રેકોર્ડને માત્ર એક દિવસથી પાછળ છોડીને લોકશાહી ઢબે સૌથી લાંબો સમય દેશની સેવા કરનારા પ્રથમ વડાપ્રધાન બની જશે.
અહીં સૌથી રસપ્રદ વાત એ છે કે, પીએમ મોદીએ ત્રીજી ટર્મના શપથ ૯ જૂન, ૨૦૨૪ના રોજ લીધા હતા, અને બરાબર તેના બે વર્ષ પછી – એ જ તારીખે એટલે કે ૯ જૂન, ૨૦૨૬ના રોજ તેઓ આ ઐતિહાસિક સીમાચિહ્ન હાસલ કરશે. આ અદભુત સંયોગને કારણે જ ૯ જૂનની તારીખ ભાજપ અને સમગ્ર એનડીએ પરિવાર માટે રાજકીય, વહીવટી અને પ્રતીકાત્મક ત્રણેય દ્રષ્ટિકોણથી અત્યંત પ્રતિષ્ઠિત બની ગઈ છે.
લોકશાહી ચૂંટણીઓ વિરુદ્ધ નામાંકિત શાસન: એક વિશ્લેષણ
રાજકીય વિશ્લેષકો આ રેકોર્ડને ખૂબ જ મહત્વનો માની રહ્યા છે કારણ કે તે ભારતીય લોકશાહીની પરિપક્વતા દર્શાવે છે. પંડિત નેહરુનો કુલ કાર્યકાળ ભલે ૧૬ વર્ષથી વધુનો રહ્યો હોય, પરંતુ તેમાં આઝાદી સમયના શરૂઆતના ૫ વર્ષ બગર ચૂંટણીના શાસનના હતા. જ્યારે નરેન્દ્ર મોદીનો આખો કાર્યકાળ સંપૂર્ણપણે જનતાના સીધા મતો અને પ્રચંડ લોકશાહી ચૂંટણી પ્રક્રિયા પર આધારિત રહ્યો છે.
એક એવા દેશમાં જ્યાં દર પાંચ વર્ષે સત્તા વિરોધી લહેર (Anti-incumbency) નો મોટો પડકાર હોય, ત્યાં સતત ત્રણ ચૂંટણીઓ જીતીને ૧૨ વર્ષ સુધી અવિરતપણે સત્તાના સુકાન સંભાળવા અને જનતાનો વિશ્વાસ ટકાવી રાખવો એ આજના આધુનિક રાજકારણમાં ખૂબ જ જટિલ અને મોટી સિદ્ધિ માનવામાં આવે છે.
ભાજપ અને એનડીએ માટે આ દિવસનું પ્રતીકાત્મક મહત્વ
ભાજપ આ દિવસને દેશભરમાં એક ઉત્સવની જેમ ઉજવવાની યોજના બનાવી રહ્યું છે. આ સીમાચિહ્ન માત્ર નરેન્દ્ર મોદીની વ્યક્તિગત લોકપ્રિયતાનું પ્રતીક નથી, પરંતુ તે ભાજપની નીતિઓ અને ‘સ્થિર સરકાર’ના સૂત્રની સફળતા પર મહોર મારે છે. પક્ષના નેતાઓ આ દિવસનો ઉપયોગ વિપક્ષ સામે પોતાની રાજકીય મજબૂતી અને સ્થિરતા સાબિત કરવા માટે કરશે.
આ ૧૨ વર્ષના ગાળામાં ભારતે આર્થિક, સંરક્ષણ, વિદેશ નીતિ અને ડિજિટલ ક્રાંતિના ક્ષેત્રમાં જે હરણફાળ ભરી છે, તેને ૯ જૂનના ઐતિહાસિક સંદર્ભ સાથે જોડીને જનતા સમક્ષ મૂકવામાં આવશે. ‘નવા ભારત’ની આ સફરમાં આ દિવસ એક મહત્વપૂર્ણ માઇલસ્ટોન સાબિત થશે.
