પેન્શનધારકોની વય વધશે તેમ વધશે પેન્શન! 8મા પગાર પંચમાં છેલ્લા પગારના ૬૭% સુધી પેન્શન આપવાનો પ્રસ્તાવ
કેન્દ્ર સરકારના લાખો કર્મચારીઓ અને નિવૃત્ત પેન્શનધારકો માટે 8મું પગાર પંચ (8th Pay Commission) સતત ચર્ચાના કેન્દ્રમાં રહ્યું છે. આ વખતે પગાર પંચ માત્ર કર્મચારીઓના વર્તમાન વેતન, ફિટમેન્ટ ફેક્ટર (Fitment Factor) કે મોંઘવારી ભથ્થા (DA) વધારવા પૂરતું સીમિત નથી, પરંતુ નિવૃત્ત કર્મચારીઓનું ભવિષ્ય વધુ સુરક્ષિત અને સન્માનજનક બનાવવા માટે પેન્શન પ્રણાલીમાં પાયાના ફેરફારો કરવા પર સક્રિયપણે વિચાર કરી રહ્યું છે. વિવિધ કર્મચારી સંગઠનો અને યુનિયનો દ્વારા સરકાર સમક્ષ રજૂ કરાયેલા પ્રસ્તાવો જો સ્વીકારવામાં આવશે, તો નિવૃત્તિ પછી મળતા નાણાકીય લાભોના નિયમો સંપૂર્ણપણે બદલાઈ જશે.
વર્તમાન નિયમો અનુસાર, કર્મચારીઓને નિવૃત્તિ સમયે તેમના છેલ્લા બેઝિક પગારના ૫૦% રકમ પેન્શન તરીકે મળે છે. જોકે, બદલાતી મોંઘવારી અને જીવનધોરણને ધ્યાનમાં રાખીને કર્મચારી સંગઠનોએ સંસદીય સમિતિની ભલામણોને ટાંકીને આ મર્યાદા વધારીને છેલ્લા પગારના ૬૭% સુધી કરવાની માંગ કરી છે. આ ઉપરાંત, એક અત્યંત પ્રગતિશીલ પ્રસ્તાવ એવો પણ મૂકવામાં આવ્યો છે કે ૬૫ વર્ષની ઉંમર વટાવ્યા બાદ, દર પાંચ વર્ષે પેન્શનની ટકાવારીમાં ક્રમશઃ વધારો કરવામાં આવે, જેથી અતિવૃદ્ધાવસ્થામાં કર્મચારીઓ અને તેમના પરિવારોને આર્થિક કટોકટીનો સામનો ન કરવો પડે.
8મા પગાર પંચ અંતર્ગત સૂચિત નવું પેન્શન માળખું (વય આધારિત સ્લેબ)
જો કર્મચારી સંગઠનોની માંગણીઓ મંજૂર થાય, તો વધતી ઉંમર સાથે કર્મચારીના પેન્શનમાં થનારા સંભવિત વધારાનું માળખું નીચે આપેલા કોષ્ટક મુજબ નક્કી થઈ શકે છે:
| કર્મચારીની ઉંમર (વર્ષમાં) | છેલ્લા આહરિત પગારની સૂચિત ટકાવારી (Proposed Percentage) | પેન્શનધારકોને થનારો મુખ્ય નાણાકીય લાભ |
| ૬૫ વર્ષ | ૭૦% | નિવૃત્તિના શરૂઆતના વર્ષો બાદ વધતી તબીબી જરૂરિયાતો માટે વધારાનું ભંડોળ મળશે. |
| ૭૦ વર્ષ | ૭૫% | મોંઘવારીના દર સામે રક્ષણ અને જીવનધોરણ જાળવી રાખવામાં મદદરૂપ થશે. |
| ૭૫ વર્ષ | ૮૦% | આર્થિક નિર્ભરતા ઘટશે અને પરિવાર પર બોજ નહીં બને. |
| ૮૦ વર્ષ | ૮૫% | વય સંબંધિત અન્ય ભથ્થાઓ સાથે પેન્શનની રકમમાં સારો ઉછાળો આવશે. |
| ૮૫ વર્ષ | ૯૦% | અતિવૃદ્ધાવસ્થામાં દવાઓ અને વિશેષ કાળજી માટે મજબૂત આર્થિક પીઠબળ. |
| ૯૦ વર્ષ | ૧૦૦% | કર્મચારીને તેની નિવૃત્તિ સમયના મૂળ પૂરેપૂરા પગાર જેટલી જ રકમ પેન્શન તરીકે મળવાપાત્ર થશે. |
OPS, NPS અને UPS વચ્ચેના ત્રણ મોટા વિકલ્પો
મીડિયા રિપોર્ટ્સ (લાઈવ મિન્ટ) અનુસાર, કર્મચારી સંગઠનોએ સરકાર સમક્ષ એવી પણ જોરદાર રજૂઆત કરી છે કે કર્મચારીઓને તેમની વ્યક્તિગત જરૂરિયાતો અને નાણાકીય આયોજન મુજબ પેન્શન યોજના પસંદ કરવાની સંપૂર્ણ સ્વાયત્તતા મળવી જોઈએ. હાલમાં દેશમાં મુખ્યત્વે ત્રણ પ્રકારના વિકલ્પોની ચર્ચા ચાલી રહી છે:
૧. જૂની પેન્શન યોજના (OPS – Old Pension Scheme):
આ યોજના સરકારી કર્મચારીઓમાં સૌથી વધુ લોકપ્રિય છે કારણ કે તે નિવૃત્તિ પછી સંપૂર્ણપણે ગેરંટીકૃત પેન્શન પ્રદાન કરે છે. આમાં પેન્શનની રકમ કર્મચારીના છેલ્લા પગાર અને મોંઘવારી ભથ્થા (DA) ના આધારે નક્કી થાય છે. આ યોજનાનો સંપૂર્ણ આર્થિક બોજ સરકાર પોતે ઉઠાવે છે અને કર્મચારીએ પોતાના પગારમાંથી કોઈ અલગ ભંડોળ આપવું પડતું નથી.
૨. રાષ્ટ્રીય પેન્શન યોજના (NPS – National Pension System):
વર્તમાન સમયમાં અમલી આ યોજનામાં કર્મચારી અને સરકાર બંને તરફથી નિશ્ચિત ટકાવારી મુજબ નાણાકીય યોગદાન આપવામાં આવે છે. નિવૃત્તિ સમયે મળનારી રકમ સંપૂર્ણપણે બજારના પ્રદર્શન (Market Performance) અને સંચિત મ્યુચ્યુઅલ ફંડ પર આધારિત રાખે છે. આમાં કોઈ નિશ્ચિત પેન્શનની ગેરંટી મળતી નથી, જે કર્મચારીઓ માટે ચિંતાનો વિષય રહ્યો છે.
૩. યુનિફાઇડ પેન્શન સ્કીમ (UPS – Unified Pension Scheme):
આ સ્કીમ વાસ્તવમાં OPS ની સુરક્ષા અને NPS ના માળખાનું એક સંતુલિત મિશ્રણ છે. તે નિયમિત નાણાકીય યોગદાનની સાથે એક નિશ્ચિત પેન્શનની સુરક્ષા પ્રદાન કરે છે. મોટાભાગના કર્મચારી સંગઠનોનું માનવું છે કે સરકારી સેવામાં લાંબો સમય આપ્યા બાદ નિવૃત્તિનું જીવન શેરબજારની વધઘટ પર આધારિત ન હોવું જોઈએ, આથી 8મા પગાર પંચના માધ્યમથી સુરક્ષિત અને ગેરંટીકૃત આર્થિક મોડલ અપનાવવું એ જ સમયની માંગ છે.
