યુએન સિક્યોરિટી કાઉન્સિલમાં મોટો ઉલટફેર: પાકિસ્તાનની વિદાય અને જર્મનીની ઐતિહાસિક હાર!
વૈશ્વિક રાજકારણના સૌથી શક્તિશાળી મંચ ગણાતા સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદ (UNSC) ની ચૂંટણીમાં તાજેતરમાં એવા પરિણામો જોવા મળ્યા છે, જેણે આંતરરાષ્ટ્રીય કૂટનીતિના નવા સમીકરણો રચ્યા છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભા (UNGA) દ્વારા લેવાયેલા આ નિર્ણયોમાં પાકિસ્તાન, જર્મની અને ફિલિપાઈન્સ જેવા દેશો માટે આંચકાજનક પરિસ્થિતિ સર્જાઈ છે, જ્યારે કેન્દ્ર એશિયાના કિર્ગિસ્તાન જેવા દેશો માટે આ એક ઐતિહાસિક સિદ્ધિ બની છે.
પાકિસ્તાનની વિદાય: એક યુગનો અંત
UNSC માં 2025-2026 ના કાર્યકાળ દરમિયાન પાકિસ્તાન એક મહત્વની ભૂમિકા ભજવી રહ્યું હતું. તે સમયે પાકિસ્તાન પાસે 1988 તાલિબાન પ્રતિબંધ સમિતિના અધ્યક્ષપદ અને આતંકવાદ-રોધી સમિતિના ઉપાધ્યક્ષપદ જેવી મહત્વની જવાબદારીઓ હતી. જોકે, રોટેશનલ નીતિ અને ચૂંટણીના નવા પરિણામો મુજબ, 31 ડિસેમ્બર 2026 ના રોજ પાકિસ્તાનનો કાર્યકાળ પૂર્ણ થઈ રહ્યો છે. હવે એશિયા-પેસિફિક સમૂહમાંથી તેની જગ્યાએ કિર્ગિસ્તાને સ્થાન મેળવ્યું છે, જે પાકિસ્તાન માટે એક મોટો રાજદ્વારી ફેરફાર માનવામાં આવે છે.
કિર્ગિસ્તાનનો ઐતિહાસિક પ્રવેશ
આ ચૂંટણીનું સૌથી આશ્ચર્યજનક પાસું કિર્ગિસ્તાનનું UNSC માં આગમન છે. એશિયા-પેસિફિક સમૂહમાં ફિલિપાઈન્સ અને કિર્ગિસ્તાન વચ્ચે ભારે રસાકસી હતી. ચાર રાઉન્ડના મતદાન બાદ કિર્ગિસ્તાને 142 મતો સાથે જરૂરી બે-તૃતીયાંશ બહુમતી મેળવી લીધી, જ્યારે ફિલિપાઈન્સ માત્ર 49 મતો પર અટકી ગયું. પહેલીવાર UNSC ના સભ્ય બનતા કિર્ગિસ્તાન માટે આ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પોતાની ક્ષમતા સાબિત કરવાની એક મોટી તક છે.
જર્મનીની ઐતિહાસિક હાર: કેમ નિષ્ફળ ગયું આ શક્તિશાળી રાષ્ટ્ર?
જર્મની જેવો શક્તિશાળી દેશ, જે લાંબા સમયથી UNSC માં કાયમી સભ્યપદ માટે દાવો કરી રહ્યો છે, તે આ ચૂંટણીમાં હારી જશે તેવી કોઈએ કલ્પના કરી નહોતી. પશ્ચિમી યુરોપના સમૂહની બે સીટો માટે જર્મની, ઓસ્ટ્રિયા અને પોર્ટુગલ વચ્ચે સ્પર્ધા હતી. પોર્ટુગલે 134 અને ઓસ્ટ્રિયાએ 131 મતો મેળવી સીટ કબજે કરી, જ્યારે જર્મની માત્ર 104 મતો પર સમેટાઈ ગયું.
નિષ્ણાતોના મતે, જર્મનીની આ હાર પાછળનું મુખ્ય કારણ ઈઝરાયેલ અને અમેરિકા-ઈરાન મુદ્દે જર્મનીનું નરમ વલણ હતું, જેનાથી ઘણા દેશો નારાજ હતા. જર્મનીના ચાન્સેલર ફ્રેડરિક મર્ઝે આને મોટી નિષ્ફળતા ગણાવી છે. આ હાર જર્મનીના તે વૈશ્વિક દાવાને પણ નબળો પાડે છે જેમાં તે UNSC ના વિસ્તરણ અને વધુ પ્રતિનિધિત્વની વકાલત કરતું રહ્યું છે.
અમેરિકાને વ્યૂહાત્મક ફટકો
UNSC માં ફિલિપાઈન્સની હારને અમેરિકા માટે એક મોટો વ્યૂહાત્મક ઝટકો માનવામાં આવે છે. ઈન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં ચીનની આક્રમકતાને રોકવા માટે અમેરિકા ફિલિપાઈન્સને પોતાનું સૌથી મજબૂત હથિયાર માને છે. ચૂંટણીમાં ફિલિપાઈન્સની હાર અને શાંઘાઈ કોઓપરેશન ઓર્ગેનાઈઝેશન (SCO) ના સભ્ય દેશ કિર્ગિસ્તાનનો વિજય એ સાબિત કરે છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર અમેરિકાના પ્રભાવ અને તેની લોબિંગ ક્ષમતામાં ક્યાંક ઘટાડો થઈ રહ્યો છે.
નવી કાઉન્સિલનું ચિત્ર અને સભ્યોની ભૂમિકા
આ ચૂંટણી બાદ સુરક્ષા પરિષદની નવી તસવીર સ્પષ્ટ થઈ ગઈ છે. આફ્રિકા સમૂહમાંથી ઝિમ્બાબ્વે અને લેટિન અમેરિકામાંથી ત્રિનિદાદ એન્ડ ટોબેગો નિર્વિરોધ ચૂંટાયા છે. ઓસ્ટ્રિયા અને પોર્ટુગલ પણ ડેનમાર્ક અને ગ્રીસની જગ્યા લેશે. આ પાંચ નવા સભ્યો હવે બહેરીન, કોલંબિયા, કોંગો, લાતવિયા અને લાઇબેરિયા સાથે મળીને વિશ્વની શાંતિ અને સુરક્ષાના નિર્ણયો લેશે.
તદુપરાંત, બાંગ્લાદેશના વિદેશ મંત્રી ખલીલુર રહેમાનને UNGA ના 81મા સત્રના પ્રમુખ તરીકે ચૂંટવામાં આવ્યા છે, જે સપ્ટેમ્બર 2026 થી કાર્યભાર સંભાળશે.
UNSC કેમ આટલું મહત્વનું છે?
સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદ માત્ર એક સંસ્થા નથી, પણ વિશ્વની ‘સૌથી શક્તિશાળી કાનૂની સંસ્થા’ છે. 15 સભ્યો ધરાવતી આ પરિષદ પાસે કોઈપણ દેશ પર પ્રતિબંધ લાદવાની અને સૈન્ય કાર્યવાહીની મંજૂરી આપવાની સત્તા છે. તેના પાંચ કાયમી સભ્યો (અમેરિકા, રશિયા, ચીન, ફ્રાન્સ અને યુકે) પાસે ‘વીટો પાવર’ છે, જે તેમને કોઈપણ નિર્ણયને અટકાવવાની અદભૂત તાકાત આપે છે. બાકીના 10 કામચલાઉ સભ્યોનું ચૂંટણી દ્વારા બે વર્ષ માટે આગમન થાય છે, જે વિશ્વના અલગ-અલગ ક્ષેત્રોનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
