અલ્બેનિયામાં ઉકળતું ચરુ: ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના જમાઈના પ્રોજેક્ટ સામે હજારો લોકો રસ્તા પર
મધ્ય યુરોપના સુંદર દેશ અલ્બેનિયાની રાજધાની તિરાના હાલમાં ભારે રાજકીય અને સામાજિક ઉથલપાથલનો સામનો કરી રહી છે. અલ્બેનિયાના રસ્તાઓ પર હજારો લોકો સતત વિરોધ પ્રદર્શન કરી રહ્યા છે. આ આક્રોશનું મુખ્ય કારણ અમેરિકાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના જમાઈ જેરેડ કુશનર અને તેમની પત્ની ઈવાંકા ટ્રમ્પ સાથે જોડાયેલો ૧.૨ અબજ ડોલરનો મહત્વાકાંક્ષી ટુરિઝમ પ્રોજેક્ટ છે. સામાન્ય નાગરિકો, પર્યાવરણવાદીઓ અને વિરોધ પક્ષોનું માનવું છે કે આ પ્રોજેક્ટ અલ્બેનિયાની કુદરતી સંપત્તિ અને પર્યાવરણીય વારસા માટે વિનાશક સાબિત થશે.
શું છે વિવાદનું મૂળ?
વિવાદનું કેન્દ્ર અલ્બેનિયાના દક્ષિણ કિનારે આવેલું ‘વ્લોસા-નાર્ટા’ (Vjosa-Narta) ક્ષેત્ર છે. આ વિસ્તાર એક સંરક્ષિત પર્યાવરણીય ઝોન છે, જે તેની અનન્ય જૈવવિવિધતા માટે જાણીતો છે. જેરેડ કુશનરની કંપનીની યોજના મુજબ, અહીં અત્યાધુનિક લક્ઝરી હોટલ, રિસોર્ટ્સ અને અન્ય પ્રવાસન સુવિધાઓ બનાવવામાં આવશે. જોકે, સ્થાનિક લોકોનો દાવો છે કે આ પ્રકારના વિશાળ નિર્માણ કાર્યથી આ સંરક્ષિત ક્ષેત્રની ઇકો-સિસ્ટમ કાયમ માટે નાશ પામશે. પ્રદર્શનકારીઓએ વડાપ્રધાન એડી રામા સામે મોરચો માંડ્યો છે અને ‘વડાપ્રધાન રાજીનામું આપે’ તેવા સૂત્રોચ્ચાર સાથે આક્રમક દેખાવો કર્યા છે.
સૈન્ય અડ્ડાથી પ્રવાસન કેન્દ્ર સુધીની સફર
આ પ્રોજેક્ટની જાહેરાત લગભગ બે વર્ષ પહેલા કરવામાં આવી હતી. આ યોજનામાં માત્ર દરિયાકિનારો જ નહીં, પણ ‘સાઝાન આઈલેન્ડ’ (Sazan Island) ને પણ પ્રવાસન કેન્દ્રમાં ફેરવવાની વાત કરવામાં આવી છે. ઐતિહાસિક દ્રષ્ટિએ આ ટાપુ ખૂબ મહત્વનો છે, કારણ કે તે અલ્બેનિયામાં સામ્યવાદી શાસન દરમિયાન એક અત્યંત ગુપ્ત અને સુરક્ષિત સૈન્ય અડ્ડો હતો.
વિરોધ ત્યારે વધુ ભભૂક્યો જ્યારે દરિયાકિનારે બાંધકામની તૈયારીઓ રૂપે બુલડોઝર અને મશીનરી દેખાવા લાગ્યા. વધુમાં, જ્યારે સંરક્ષિત ક્ષેત્રની નજીક એક સ્થાનિક વ્યક્તિ સાથે પ્રોજેક્ટના સુરક્ષા ગાર્ડોએ મારપીટ કરી, ત્યારે જનતાનો રોષ ચરમસીમાએ પહોંચી ગયો. લોકોનું કહેવું છે કે સરકાર આ દેશની જમીન કોઈ વ્યક્તિગત હિત માટે વેચી રહી છે.
કાયદાકીય લડાઈ: ‘સ્ટ્રેટેજિક ઇન્વેસ્ટર એક્ટ’ નો વિરોધ
પ્રદર્શનકારીઓની માંગ છે કે સરકારે ‘સ્ટ્રેટેજિક ઇન્વેસ્ટર એક્ટ’ નામના કાયદાને તુરંત રદ કરવો જોઈએ. આ કાયદો મોટા રોકાણકારોને પ્રોજેક્ટ મંજૂરીમાં વિશેષ છૂટછાટ આપવા અને ઝડપી મંજૂરી મેળવવા માટે બનાવવામાં આવ્યો હતો. લોકોનો આક્ષેપ છે કે આ કાયદો પર્યાવરણના નિયમોને નેવે મૂકીને મોટા ઉદ્યોગપતિઓને ફાયદો પહોંચાડવા માટે કરવામાં આવ્યો છે. આ ઉપરાંત, ‘પ્રોટેક્ટેડ એરિયાઝ એક્ટ’માં કરવામાં આવેલા ફેરફારોને પણ પરત લેવાની માંગ કરવામાં આવી છે, કારણ કે આ ફેરફારોથી હવે સંરક્ષિત જમીનો પર પણ મોટા હોટલ અને બાંધકામોની મંજૂરી મળી શકે છે.
અલ્બેનિયાની જનતા શું ઈચ્છે છે?
અલ્બેનિયાની લગભગ ૨૨ ટકા જમીન સંરક્ષિત વિસ્તારો હેઠળ આવે છે, જે આ દેશની સૌથી મોટી મૂડી છે. માનવાધિકાર કાર્યકર લુસિયાના કોકાજે કહ્યું, “આ માત્ર એક પ્રોજેક્ટનો મુદ્દો નથી, આ તો અલ્બેનિયાના ભવિષ્યનો સવાલ છે. અમે વિકાસના વિરોધી નથી, પરંતુ વિકાસના નામે દેશની પ્રાકૃતિક વિરાસતને વેચી દેવી અમને મંજૂર નથી.” લોકો પારદર્શક વિકાસ ઈચ્છે છે, જે પ્રકૃતિને નુકસાન ન પહોંચાડે.
સરકાર અને તપાસની સ્થિતિ
જનતાના સતત વધતા દબાણને પગલે, અલ્બેનિયાના ભ્રષ્ટાચાર અને સંગઠિત અપરાધ નિવારણ વિભાગે આ પ્રોજેક્ટની તપાસ શરૂ કરી દીધી છે. જોકે, અત્યાર સુધી તપાસમાં શું બહાર આવ્યું છે તે વિશે કોઈ સત્તાવાર વિગતો જાહેર કરવામાં આવી નથી. વડાપ્રધાન એડી રામાની સરકાર હાલમાં આ વિવાદને કારણે બચાવની સ્થિતિમાં આવી ગઈ છે. ટ્રમ્પ પરિવાર સાથે જોડાયેલો હોવાથી આ પ્રોજેક્ટ આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયામાં પણ ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે.
