ઈરાન-ઈઝરાયેલ સંઘર્ષ વચ્ચે અમેરિકામાં ચિંતાનું મોજું: શું ઈઝરાયેલ પોતાના જ મિત્ર દેશ અમેરિકાની જાસૂસી કરી રહ્યું છે?
અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ વચ્ચેના સંબંધોને હંમેશાં દુનિયાના સૌથી મજબૂત વ્યૂહાત્મક સંબંધો તરીકે જોવામાં આવે છે. પરંતુ, તાજેતરમાં સામે આવેલા એક અહેવાલે આ મિત્રતા પર ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા કર્યા છે. એક રિપોર્ટ અનુસાર, અમેરિકાના સંરક્ષણ વિભાગ એટલે કે પેન્ટાગોનને એવી આશંકા છે કે ઈઝરાયેલ અમેરિકાની ઈરાન અંગેની નીતિઓ અને યુદ્ધ સંબંધિત ગુપ્ત માહિતી મેળવવા માટે જાસૂસી કરી શકે છે. આ દાવાએ માત્ર વોશિંગ્ટન જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર વિશ્વના રાજકીય વર્તુળોમાં ભારે હલચલ મચાવી દીધી છે.
શું છે સમગ્ર મામલો?
રિપોર્ટ મુજબ, અમેરિકાના સંરક્ષણ મંત્રાલય અને તેની ગુપ્તચર એજન્સી ‘ડિફેન્સ ઇન્ટેલિજન્સ એજન્સી’ (DIA) એ તાજેતરમાં ઈઝરાયેલ અંગે સુરક્ષાનું નવું મૂલ્યાંકન તૈયાર કર્યું છે. આ મૂલ્યાંકનમાં ઈઝરાયેલ માટેના ખતરાનું સ્તર વધારીને ‘ક્રિટિકલ’ (અત્યંત ગંભીર) કરવામાં આવ્યું છે. અમેરિકી અધિકારીઓને ડર છે કે ઈઝરાયેલ ઈરાન સાથે ચાલી રહેલા સંઘર્ષમાં અમેરિકાની આંતરિક વ્યૂહરચના જાણવા માટે સતત પ્રયત્નશીલ છે. DIA દ્વારા તૈયાર કરાયેલા સાત પાનાના દસ્તાવેજમાં એવી ઘટનાઓનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે, જેણે આ શંકાઓને વધુ મજબૂત બનાવી છે.
અમેરિકાના અધિકારીઓ માટે કડક સુરક્ષા પ્રોટોકોલ
આ આશંકાઓને ધ્યાનમાં રાખીને, અમેરિકાએ ઈઝરાયેલના પ્રવાસે જતા પોતાના અધિકારીઓ અને રાજદ્વારીઓ માટે અત્યંત કડક સુરક્ષા પ્રોટોકોલ લાગુ કર્યા છે. റിപ്പോર્ટ મુજબ, ઈઝરાયેલ જતા અમેરિકી અધિકારીઓને ‘બર્નર ફોન’ (અસ્થાયી મોબાઈલ ફોન) અને ‘ક્લીન લેપટોપ’ (જેમાં કોઈ મહત્વની માહિતી ન હોય) નો ઉપયોગ કરવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. આટલું જ નહીં, તેમને હોટલના રૂમમાં પણ સંવેદનશીલ અથવા ખાનગી વાતચીત કરવાનું ટાળવા માટે સ્પષ્ટ સૂચનાઓ આપવામાં આવે છે. એક વરિષ્ઠ અમેરિકી અધિકારીએ નામ ન આપવાની શરતે જણાવ્યું કે ઈઝરાયેલ ગુપ્ત માહિતી મેળવવામાં અત્યંત આક્રમક છે, તેથી સુરક્ષાના આ પગલાં લેવા અત્યંત અનિવાર્ય બની ગયા છે.
શું ઈઝરાયેલ ખરેખર જાસૂસી કરી રહ્યું છે?
જ્યારે ઈરાન-ઈઝરાયેલ તણાવ ચરમસીમા પર હતો, તે સમયે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે યુદ્ધવિરામ અને મંત્રણા માટેની ચર્ચાઓ ચાલી રહી હતી. તે સમયે ઈઝરાયેલને આ મંત્રણાની તમામ વિગતો મળતી ન હતી. એવું મનાય છે કે ઈઝરાયેલે તે સમયે પ્રાદેશિક નેતાઓ અને રાજદ્વારીઓ દ્વારા અમેરિકાની આંતરિક હિલચાલ વિશે માહિતી મેળવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. અમેરિકી અધિકારીઓનું કહેવું છે કે મિત્ર દેશો વચ્ચે એકબીજા પર નજર રાખવી એ દુનિયામાં એક સામાન્ય પ્રક્રિયા છે, પરંતુ ઈઝરાયેલની વર્તમાન ગતિવિધિઓ અને જાસૂસી કરવાની રીતને લઈને આ વખતે ચિંતાનું પ્રમાણ ઘણું વધારે છે.
સત્તાવાર ઇનકાર: ‘બધા દાવા ખોટા છે’
જોકે, ઈઝરાયેલ અને અમેરિકા બંનેએ આ અહેવાલોને સદંતર ફગાવી દીધા છે. ઈઝરાયેલી દૂતાવાસે સ્પષ્ટપણે કહ્યું છે કે, “ઈઝરાયેલ અમેરિકી સંસ્થાઓ કે સરકારી અધિકારીઓની જાસૂસી કરતું નથી.” તેવી જ રીતે, વ્હાઇટ હાઉસના અધિકારીઓએ આ રિપોર્ટને “સંપૂર્ણપણે ખોટો અને આધારહીન” ગણાવ્યો છે. બંને દેશો આ રિપોર્ટને બે મિત્રો વચ્ચે અવિશ્વાસ પેદા કરવા માટેની એક ચાલ માને છે.
ઈતિહાસના પાનાઓ અને અવિશ્વાસ
આ પ્રકારના આક્ષેપો નવા નથી. ૧૯૮૦ના દાયકામાં અમેરિકી ગુપ્તચર એનાલિસ્ટ જોનાથન પોલાર્ડને ઈઝરાયેલને ખાનગી દસ્તાવેજો આપવા બદલ ૩૦ વર્ષની જેલની સજા થઈ હતી, જે તે સમયનો સૌથી મોટો જાસૂસી કાંડ હતો. બીજી તરફ, ૨૦૧૩માં એડવર્ડ સ્નોડેનના ખુલાસાઓથી એ વાત પણ સાબિત થઈ હતી કે અમેરિકા ખુદ તેના મિત્ર દેશોની જાસૂસી કરવામાં પાછળ નથી. આ ઐતિહાસિક ઘટનાઓ એ સાબિત કરે છે કે રાજદ્વારી સંબંધો ગમે તેટલા સારા હોય, પણ ગુપ્તચર માહિતી મેળવવાની હોડમાં કોઈ દેશ કોઈને છોડવા તૈયાર નથી.
શું આ સંબંધોમાં તિરાડ પાડશે?
આ રિપોર્ટ ગમે તેટલો વિવાદાસ્પદ હોય, પરંતુ તે એ વાત પર પ્રકાશ પાડે છે કે યુદ્ધ જેવી પરિસ્થિતિમાં કોઈ પણ દેશ સંપૂર્ણપણે બીજા પર વિશ્વાસ કરી શકતો નથી. ઈરાન સાથેના યુદ્ધમાં અમેરિકા કઈ દિશામાં જઈ રહ્યું છે અને તે કયા નિર્ણયો લઈ રહ્યું છે, તે ઈઝરાયેલ માટે જીવન-મરણનો પ્રશ્ન છે, કારણ કે તેના અસ્તિત્વ પર સીધું જોખમ છે. બીજી તરફ, અમેરિકા પોતાના વૈશ્વિક પ્રભાવને જાળવી રાખવા માટે પોતાની વ્યૂહરચના ગુપ્ત રાખવા માંગે છે.
