‘સોનમ વાંગચુક શિક્ષણ મંત્રી બને’: જંતર-મંતર પર ‘કોકરોચ જનતા પાર્ટી’નો આક્રોશ, શિક્ષણ વ્યવસ્થામાં સુધારાની માંગ
દિલ્હીના જંતર-મંતર પર આજે એક એવું દ્રશ્ય જોવા મળ્યું જેણે ભારતીય રાજકારણમાં નવા યુવાનોના પ્રવેશનો સંકેત આપ્યો છે. ‘કોકરોચ જનતા પાર્ટી’ (CJP) ના બેનર હેઠળ સેંકડો યુવાનો એકઠા થયા હતા અને તેમની માંગણી સ્પષ્ટ હતી: કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનનું રાજીનામું. આ આંદોલનમાં સૌથી મોટું આકર્ષણ સોનમ વાંગચુકનું આગમન હતું. પ્રદર્શનકારીઓએ તો ત્યાં સુધી સૂત્રોચ્ચાર કર્યા હતા કે ‘સોનમ વાંગચુકને શિક્ષણ મંત્રી બનાવવા જોઈએ’. શિક્ષણ વ્યવસ્થામાં વ્યાપેલી કથિત અનિયમિતતાઓ અને ખાસ કરીને NEET-UG 2026 પેપર લીક તથા CBSE ની મૂલ્યાંકન પદ્ધતિમાં રહેલી ખામીઓને કારણે વિદ્યાર્થીઓમાં ભારે રોષ જોવા મળ્યો હતો.
આંદોલનમાં સોનમ વાંગચુકનો પ્રવેશ
લદ્દાખના પ્રખ્યાત શિક્ષણવિદ અને સામાજિક કાર્યકર સોનમ વાંગચુકે આ આંદોલનને નવું જોમ પૂરું પાડ્યું છે. તાજેતરમાં છ મહિના સુધી અટકાયતમાં રહ્યા બાદ પરત ફરેલા વાંગચુકે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે આ લડાઈ માત્ર પેપર લીકની નથી, પરંતુ શિક્ષણ વ્યવસ્થાના પાયાના સુધારાની છે. તેમણે સોશિયલ મીડિયા પર અગાઉ કહ્યું હતું કે, “જો વસ્તુઓ નહીં સુધરે, તો હું દિલ્હી આવીશ.” તેમના આગમનથી વિદ્યાર્થીઓને નૈતિક સમર્થન મળ્યું છે. વાંગચુકે કહ્યું હતું કે, “છેલ્લા ચાર દાયકાથી મેં દૂર-દૂરના વિસ્તારોમાં શિક્ષણ સુધારવા માટે કામ કર્યું છે, પરંતુ જ્યારે હું જોઈએ તેવા બદલાવ નથી જોતો, ત્યારે મને નિરાશા થાય છે. મંત્રી તરીકે કોઈ પણ આત્મસન્માન ધરાવતી વ્યક્તિએ જ્યારે આટલી મોટી ભૂલ થાય ત્યારે રાજીનામું આપી દેવું જોઈએ.”
શું છે કોકરોચ જનતા પાર્ટી (CJP)?
આ સંગઠનનો ઉદય અત્યંત રસપ્રદ છે. થોડા સમય પહેલા એક અદાલતી કાર્યવાહી દરમિયાન જ્યારે ચીફ જસ્ટિસ સૂર્ય કાંતે અમુક લોકોને ‘કોકરોચ’ (વંદા) અને ‘પેરાસાઈટ’ કહ્યા હતા, ત્યારે તેના વિરોધમાં એક વ્યંગ્યાત્મક પ્રતિક્રિયા તરીકે આ પાર્ટીનો જન્મ થયો હતો. આજે આ સંગઠન એક વ્યવસ્થિત રાજકીય ચળવળમાં ફેરવાઈ ગયું છે. ‘યુવાનો દ્વારા, યુવાનો માટે અને યુવાનોની રાજકીય મોરચો’ એવા નારા સાથે CJP એ ઈન્સ્ટાગ્રામ પર ૨૨ મિલિયનથી વધુ ફોલોઅર્સ મેળવીને ભાજપ અને કોંગ્રેસ જેવા સ્થાપિત પક્ષોને પણ સોશિયલ મીડિયાની તાકાતમાં પાછળ છોડી દીધા છે.
અભિજીત દીપકે: એક યુવા નેતાનો ઉદય
CJP ના સ્થાપક ૩૦ વર્ષીય અભિજીત દીપકે આ આંદોલનનો ચહેરો છે. મહારાષ્ટ્રના વતની અને પુણેમાંથી પત્રકારત્વનો અભ્યાસ કરનાર અભિજીત બાદમાં ઉચ્ચ શિક્ષણ માટે અમેરિકા ગયા હતા. બોસ્ટન યુનિવર્સિટીમાંથી પબ્લિક રિલેશન્સમાં માસ્ટર્સ કરનાર અભિજીત પાસે ૨૦૨૦ થી ૨૦૨૩ સુધી આમ આદમી પાર્ટી સાથે કામ કરવાનો રાજકીય અનુભવ પણ છે. આ અનુભવનો ઉપયોગ કરીને તેઓ આજે યુવા પેઢીને એક નવી રાજકીય દિશા આપી રહ્યા છે. સંગઠનને વધુ વ્યાપક બનાવવા માટે તેમણે હવે સૌરવ દાસ (ચીફ સ્પોક્સપર્સન), વિજેતા દહિયા અને આશુતોષ રાંકા જેવી નિષ્ણાત ટીમને સાથે જોડી છે.
શિક્ષણ મંત્રી સામે કેમ આટલો આક્રોશ?
વિદ્યાર્થીઓ અને CJP ના કાર્યકરોનો આક્રોશ મુખ્યત્વે બે મુદ્દાઓ પર કેન્દ્રિત છે:
૧. NEET-UG 2026 પેપર લીક: લાખો વિદ્યાર્થીઓના ભવિષ્ય સાથે જોડાયેલી આ પરીક્ષામાં કથિત ગેરરીતિઓએ શિક્ષણ વિભાગની વિશ્વસનીયતા પર સવાલ ઉઠાવ્યા છે.
૨. CBSE ની ઓન-સ્ક્રીન માર્કિંગ (OSM) સિસ્ટમ: બોર્ડની પરીક્ષાઓના મૂલ્યાંકનમાં કરવામાં આવેલા ફેરફારોમાં પારદર્શિતાનો અભાવ હોવાનો આક્ષેપ છે.
આ આંદોલન માત્ર વિરોધ નથી, પણ પરિવર્તનની માંગ છે
જંતર-મંતર પર ઉભેલી આ ભીડ માત્ર સરકારની ટીકા કરવા નથી આવી, પરંતુ તેઓ એક એવી સિસ્ટમની માંગ કરી રહ્યા છે જ્યાં પેપર લીક ન થાય, જ્યાં યોગ્ય તાલીમ પામેલા શિક્ષકો હોય અને જ્યાં વિદ્યાર્થીઓના માનસિક સ્વાસ્થ્યને મહત્વ આપવામાં આવે. સોનમ વાંગચુકનું જોડાણ એ સાબિત કરે છે કે હવે દેશના બૌદ્ધિક અને સામાજિક કાર્યકરો પણ યુવાઓના આ અવાજ સાથે ઉભા છે.
