જાણો કેમ તમારી સામાન્ય બાઇક કે કારમાં E-85 ફ્યુઅલ પુરાવવું પડી શકે છે ભારે
ભારતમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલની વધતી જતી કિંમતો વચ્ચે જ્યારે પણ ‘સસ્તા બળતણ’ ના સમાચાર આવે છે, ત્યારે સામાન્ય ગ્રાહકોના કાન ચમકી જાય છે. પ્રદૂષણ ઘટાડવા અને ક્રૂડ ઓઇલની મોંઘી આયાત પર નિર્ભરતા ઓછી કરવા માટે સરકારે તાજેતરમાં જ દેશનું પહેલું હાઇ-બ્લેન્ડેડ ઇથેનોલ સ્ટેશન શરૂ કર્યું છે. અહીં મળતું ઇંધણ સામાન્ય પેટ્રોલ કરતાં લીટરે આશરે ૨૦ રૂપિયા સસ્તું છે. પરંતુ આશ્ચર્યની વાત એ છે કે આટલું સસ્તું હોવા છતાં આ ફ્યુઅલ પંપ પર હજુ સુધી બોણી પણ થઈ નથી! ગ્રાહકો આ સસ્તા બળતણને ખરીદવાથી કેમ દૂરી બનાવી રહ્યા છે, તે જાણવું રસપ્રદ છે.
દેશમાં પેટ્રોલની સદી વટાવી ગયેલી કિંમતોથી સામાન્ય માણસ ત્રાહિમામ પોકારી ગયો છે. આવી સ્થિતિમાં જો કોઈ એમ કહે કે માર્કેટમાં નિયમિત પેટ્રોલ કરતાં ૨૦ રૂપિયા સસ્તું બળતણ મળી રહ્યું છે, તો સ્વાભાવિક રીતે ત્યાં વાહનોની લાંબી લાઈનો લાગવી જોઈએ. દેશની રાજધાની દિલ્હીમાં તાજેતરમાં જ આવા એક ખાસ E-85 ફ્યુઅલ સ્ટેશનનું ઉદ્ઘાટન કરવામાં આવ્યું છે, જ્યાં સસ્તા ઇંધણનું વેચાણ સત્તાવાર રીતે શરૂ થઈ ગયું છે. પરંતુ ગ્રાહકો માટે આશ્ચર્ય અને ચિંતાનો વિષય એ છે કે આ પંપ ખુલ્યા બાદ પણ હજુ સુધી કોઈ વાહનચાલક ત્યાં આ સસ્તું બળતણ ખરીદવા તૈયાર નથી. આ પાછળ કોઈ અફવા નહીં, પરંતુ એક સચોટ તકનીકી કારણ જવાબદાર છે.
શું છે આ E-85 ઇંધણ અને તેનો ફાયદો?
સૌ પ્રથમ એ સમજીએ કે E-85 ઇંધણ વાસ્તવમાં શું છે. આ એક એવું પર્યાવરણ ફ્રેન્ડલી બળતણ છે જેમાં ૮૫ ટકા ઇથેનોલ અને માત્ર ૧૫ ટકા નિયમિત પેટ્રોલનું મિશ્રણ કરવામાં આવે છે. ભારત સરકાર છેલ્લા ઘણા સમયથી વિદેશોમાંથી આયાત થતા મોંઘા ક્રૂડ ઓઇલના બિલને ઘટાડવા અને દેશમાં વધતા જતા વાયુ પ્રદૂષણને કાબૂમાં લેવા માટે ઇથેનોલ બ્લેન્ડિંગ પ્રોગ્રામને પ્રોત્સાહન આપી રહી છે. સ્થાનિક સ્તરે અનાજ અને શેરડીમાંથી બનતું ઇથેનોલ સસ્તું હોવાને કારણે જ આ ઇંધણ સામાન્ય પેટ્રોલ કરતાં પ્રતિ લીટર ૨૦ રૂપિયા જેટલું સસ્તું વેચાઈ રહ્યું છે.
આટલું સસ્તું હોવા છતાં ગ્રાહકો કેમ દૂર ભાગે છે?
આ ઓછી કિંમત હોવા છતાં ગ્રાહકોમાં કોઈ ઉત્સાહ જોવા નથી મળી રહ્યો અને તેનું સૌથી મોટું કારણ વાહનોની એન્જિન ટેકનોલોજી છે. આપણી આસપાસ રસ્તાઓ પર દોડતી સામાન્ય પેટ્રોલ કાર કે બાઇકના એન્જિન આ E-85 ઇંધણ સહન કરવા માટે સક્ષમ હોતા નથી. આ ઇંધણનો ઉપયોગ કરવા માટે વાહનમાં ખાસ પ્રકારનું ‘ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ એન્જિન’ (Flex-Fuel Engine) હોવું અનિવાર્ય છે. ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ એન્જિન એવી રીતે ડિઝાઇન કરવામાં આવે છે જે સામાન્ય પેટ્રોલ અને ઊંચી માત્રાવાળા ઇથેનોલ બંને પર સરળતાથી ચાલી શકે. હાલના તબક્કે ભારતીય ઓટોમોબાઈલ બજારમાં આવા ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ વાહનોની સંખ્યા અત્યંત મર્યાદિત અથવા નહિવત છે, જેના કારણે સામાન્ય વાહનચાલકો આ પંપ તરફ વળી શકતા નથી.
માહિતી અને જાગૃતિનો મોટો અભાવ
એન્જિનની મર્યાદા ઉપરાંત બજારમાં ગ્રાહકો વચ્ચે માહિતીનો પણ મોટો અભાવ જોવા મળી રહ્યો છે. મોટાભાગના સામાન્ય વાહન માલિકોને હજુ સુધી એ ખબર જ નથી કે E-85 ઇંધણ શું છે, તેનાથી એન્જિનને શું ફાયદો કે નુકસાન થાય છે અને કયા વાહનોમાં આ ઇંધણ પુરાવી શકાય છે. ઘણા લોકોને એવો ડર છે કે સસ્તું સમજીને જો તેઓ આ ઇંધણ પોતાની સામાન્ય કારમાં પુરાવશે તો તેમનું એન્જિન બગડી શકે છે (જે ટેકનિકલી સાચું પણ છે). આ અસ્પષ્ટતાના કારણે પેટ્રોલ પંપ પર સ્ટોક ઉપલબ્ધ હોવા છતાં માંગ શૂન્ય રહી છે.
ભવિષ્યનો રોડમેપ અને સરકારની યોજના
હવામાન અને ઓટો નિષ્ણાતોના મતે, જ્યાં સુધી ભારતના રસ્તાઓ પર ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ વાહનોની સંખ્યામાં નોંધપાત્ર વધારો નહીં થાય અને આ ઇંધણ વિશે ગ્રાહકોમાં પૂરતી સત્તાવાર જાગૃતિ નહીં આવે, ત્યાં સુધી તેના વેચાણમાં મોટો ઉછાળો આવવો અશક્ય છે. જો કે, રાહતની વાત એ છે કે કેન્દ્ર સરકાર અને અગ્રણી વાહન ઉત્પાદક ઓટો કંપનીઓ આગામી વર્ષોમાં ભારતીય બજારમાં વધુને વધુ ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ વાહનો લોન્ચ કરવા માટે સંયુક્ત યોજનાઓ પર ઝડપથી કામ કરી રહી છે. ભવિષ્યમાં જ્યારે આવા વાહનો સામાન્ય બનશે, ત્યારે જ ગ્રાહકો આ ₹૨૦ સસ્તા પેટ્રોલનો અસલી લાભ ઉઠાવી શકશે.
