શું ઘરમાં ૬ થી ઓછા લોકો હોય તો આયુષ્માન કાર્ડ ન બને? સરકારે દૂર કરી સૌથી મોટી ગેરસમજ
આયુષ્માન ભારત પ્રધાનમંત્રી જન આરોગ્ય યોજના (AB-PMJAY) ને લઈને દેશના કરોડો નાગરિકો વચ્ચે છેલ્લા લાંબા સમયથી એક મોટો ભ્રમ અને ગેરસમજ ફેલાયેલી હતી. લોકોમાં એવી ચર્ચા હતી કે જે પરિવારોમાં સભ્યોની સંખ્યા ૬ થી ઓછી છે, તેવા નાના પરિવારોને આયુષ્માન કાર્ડ આપવામાં નહીં આવે અથવા તેઓ આ સરકારી યોજના માટે અયોગ્ય ગણાશે. જોકે, હવે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા આ અંગે સ્થિતિ સંપૂર્ણપણે સ્પષ્ટ કરી દેવામાં આવી છે અને લોકોના મનમાં રહેલી ગેરસમજને પાયાવિહોણી ગણાવીને દૂર કરવામાં આવી છે.
કેન્દ્ર સરકારે અધિકૃત રીતે સ્પષ્ટતા કરતાં જણાવ્યું છે કે પરિવારમાં સભ્યોની સંખ્યા ૬ થી ઓછી હોવાનો અર્થ એવો બિલકુલ નથી કે તે પરિવાર યોજનાના લાભમાંથી વંચિત રહી જશે. આયુષ્માન ભારત યોજનાનો લાભ પરિવારના કદ (સભ્યોની સંખ્યા) ના આધારે નક્કી કરવામાં આવતો નથી, પરંતુ સરકાર દ્વારા ચોક્કસપણે નક્કી કરવામાં આવેલા યોગ્યતાના માપદંડો (Eligibility Criteria) ના આધારે આપવામાં આવે છે. આ સ્પષ્ટતા બાદ દેશના લાખો નાના પરિવારોને મોટી રાહત મળી છે.
આયુષ્માન ભારત યોજના માટે યોગ્યતા કેવી રીતે નક્કી થાય છે?
સરકારના આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, આયુષ્માન ભારત યોજના હેઠળ લાભાર્થીઓની ઓળખ મુખ્યત્વે ૨૦૧૧ ની સામાજિક-આર્થિક અને જાતિ ગણતરી (SECC – Socio-Economic and Caste Census) ના ડેટાના આધારે કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત, સમય અંતરે સરકાર દ્વારા અધિચૂચિત (Notified) કરવામાં આવેલી ચોક્કસ પાત્રતા ધરાવતી શ્રેણીઓના આધારે પણ લોકોને આ યાદીમાં સામેલ કરવામાં આવે છે.
તેથી, માત્ર એ કારણોસર કોઈ પરિવારનું નામ લાભાર્થીઓની યાદીમાંથી બહાર ફેંકાઈ શકતું નથી કે તેમના ઘરમાં સભ્યોની સંખ્યા ઓછી છે. સરકારે ભારપૂર્વક કહ્યું છે કે જો કોઈ પરિવાર નિર્ધારિત ગરીબી અથવા આર્થિક માપદંડોની મર્યાદામાં આવે છે, તો તે પરિવાર નાનો હોય કે મોટો—તેને દર વર્ષે આ યોજના હેઠળ મફત આરોગ્ય વિમાનો લાભ અચૂક મળશે.
૭૦ વર્ષ કે તેથી વધુ વયના વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે ખાસ સુવિધા
નાના પરિવારો અંગેની ગેરસમજ દૂર કરવાની સાથે જ સરકારે વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે વડાપ્રધાન દ્વારા તાજેતરમાં શરૂ કરવામાં આવેલી વિશેષ જોગવાઈનો પણ પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો. સરકારે જણાવ્યું કે ૭૦ વર્ષ કે તેથી વધુ વય ધરાવતા તમામ વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે આયુષ્માન ભારત યોજનાનું એક અલગ અને ખાસ વિસ્તરણ લાગુ કરવામાં આવ્યું છે.
આ નવી શ્રેણીની ખાસિયત એ છે કે તેમાં પરિવારની વાર્ષિક આવક, પરિવારનું કદ, કે સામાજિક-આર્થિક સ્થિતિ જેવી કોઈ પણ શરતો લાગુ પડતી નથી. દેશનો કોઈ પણ ૭૦ વર્ષથી ઉપરનો નાગરિક, પછી તે ગમે તે આવક જૂથમાંથી આવતો હોય કે ગમે તેટલા સભ્યોના પરિવારમાં રહેતો હોય, તે પોતાનું આયુષ્માન કાર્ડ કઢાવીને દર વર્ષે ₹૫ લાખ સુધીની મફત સારવારનો લાભ મેળવી શકે છે.
આયુષ્માન ભારત યોજના હેઠળ શું-શું સુવિધાઓ મળે છે?
આયુષ્માન ભારત પ્રધાનમંત્રી જન આરોગ્ય યોજના એ વિશ્વની સૌથી મોટી સંપૂર્ણપણે સરકારી ભંડોળથી ચાલતી આરોગ્ય વિમા યોજના છે. આ યોજના હેઠળ પાત્રતા ધરાવતા દરેક પરિવારને દર વર્ષે ₹૫ લાખ સુધીનું મફત અને કેશલેસ (Cashless) હોસ્પિટલાઇઝેશન કવરેજ આપવામાં આવે છે.
આ યોજનામાં નીચે મુજબની મુખ્ય સુવિધાઓનો સમાવેશ થાય છે:
-
પેનલબદ્ધ હોસ્પિટલો: યોજના હેઠળ દેશભરની તમામ સરકારી હોસ્પિટલો અને સરકાર સાથે જોડાયેલી અગ્રણી ખાનગી હોસ્પિટલોમાં મફત સારવાર ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવે છે.
-
ગંભીર બીમારીઓનું કવરેજ: કેન્સર, હૃદયરોગ, કિડનીની બીમારી, ન્યુરોસર્જરી અને પ્રોથોડontિક્સ જેવી સેંકડો જટિલ અને ખર્ચાળ સર્જરીઓ તથા બીમારીઓનો સારવાર ખર્ચ આ યોજના હેઠળ આવરી લેવામાં આવે છે.
-
દાખલ થવા પૂર્વ અને પછીનો ખર્ચ: દર્દીના હોસ્પિટલમાં દાખલ થવાના ૩ દિવસ પહેલાનો તપાસ ખર્ચ અને હોસ્પિટલમાંથી રજા મળ્યા બાદ ૧૫ દિવસ સુધીનો દવાઓ તથા ફોલો-અપનો ખર્ચ પણ યોજના હેઠળ આવરી લેવાય છે.
આ યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય દેશના આર્થિક રીતે નબળા અને મધ્યમ વર્ગના પરિવારોને ગંભીર બીમારીઓના સમયે થતાં મોટા આર્થિક બોજ અને દેવામાંથી બચાવવાનો છે.
લાખો લોકોની ચિંતાનો આવ્યો અંત
સરકારની આ નવી અને સ્પષ્ટ વિગતો જાહેર થયા બાદ એવા લાખો નાગરિકોની મોટી ચિંતા દૂર થઈ ગઈ છે, જેઓ એવું માનીને બેઠા હતા કે તેમના પરિવારમાં ૬ થી ઓછા સભ્યો હોવાને કારણે તેમનું આયુષ્માન કાર્ડ નહીં બને અથવા તો તેમને હોસ્પિટલમાં મફત સારવાર નહીં મળે.
હવે બાબત સંપૂર્ણપણે સાફ થઈ ગઈ છે કે આયુષ્માન કાર્ડ બનવું કે ન બનવું એ માત્ર ને માત્ર સરકાર દ્વારા નક્કી કરાયેલા આર્થિક અને સામાજિક પાત્રતાના ધોરણો પર નિર્ભર કરે છે, નહીં કે પરિવારના સભ્યોની સંખ્યા પર. જો તમારું નામ SECC ની યાદીમાં કે સરકારની માન્ય શ્રેણીમાં સામેલ હોય, તો તમે એકલા રહેતા હોવ કે ૨-૩ સભ્યોનો પરિવાર હોય—તમે આ ₹૫ લાખના હેલ્થ કવર માટે પૂરેપૂરા હકદાર છો.
