શું ભારતીય દિગ્ગજો પોતાની ચમક ગુમાવી રહ્યા છે? વૈશ્વિક બજારમાં ભારત માટે લાલબત્તી!
વૈશ્વિક શેરબજારમાં હાલમાં એક મોટું પરિવર્તન જોવા મળી રહ્યું છે. આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI) ના વધતા પ્રભુત્વ અને આ ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલી ટેકનોલોજી કંપનીઓમાં આવેલી તેજીએ આખી રમત બદલી નાખી છે. આ વૈશ્વિક બદલાવની સીધી અસર ભારતીય શેરબજાર પર પણ પડી છે. છેલ્લા બે દાયકાથી વધુ સમયમાં પ્રથમ વખત એવું બન્યું છે કે વિશ્વના દિગ્ગજ ગણાતા ‘MSCI ઈમર્જિંગ માર્કેટ્સ (EM) ઈન્ડેક્સ’ ના ટોપ-10 શેરોની યાદીમાં ભારતની એક પણ કંપની સ્થાન મેળવી શકી નથી. વર્ષ 2000 પછી આ પહેલીવાર છે જ્યારે ભારતીય દિગ્ગજો આ પ્રતિષ્ઠિત સૂચિમાંથી બહાર ફેંકાઈ ગયા છે. આ ઈન્ડેક્સ દુનિયાભરના અંદાજે 700 બિલિયન ડોલર (લગભગ 58 લાખ કરોડ રૂપિયા) ના રોકાણને દિશા આપે છે, તેથી આ ઘટના આર્થિક જગતમાં ખૂબ જ ગંભીર માનવામાં આવી રહી છે.
ભારતીય દિગ્ગજોનું સ્થાન અને લપસી ગયેલી રેન્ક
ભારતીય બજારના પાયા સમાન ગણાતા બે મોટા નામ – HDFC બેંક અને રિલાયન્સ ઈન્ડસ્ટ્રીઝ (RIL) – જે ગયા માર્ચ મહિના સુધી અનુક્રમે સાતમા અને આઠમા ક્રમે હતા, તેઓ હવે લપસીને 11માં અને 12માં સ્થાને પહોંચી ગયા છે. આ બંને કંપનીઓના શેરના ભાવમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો જોવા મળ્યો છે, જેને કારણે ઈન્ડેક્સમાં તેમનું વ્યક્તિગત વજન (Weightage) ઘટીને 0.8% થી પણ નીચે જતું રહ્યું છે. અત્યારે આ ઈન્ડેક્સમાં 1,200 થી વધુ કંપનીઓ સામેલ છે, જેમાં ભારતની કંપનીઓનું યોગદાન સંખ્યાની દ્રષ્ટિએ 20% જેટલું મોટું છે, તેમ છતાં ટોચના સ્થાનો પર તાઈવાન અને દક્ષિણ કોરિયાની કંપનીઓનું વર્ચસ્વ છવાઈ ગયું છે.
AI ની લહેર અને શેરબજારનું ગણિત
આ મોટા ઉલટફેર પાછળનું મુખ્ય કારણ ‘આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ’ (AI) ની તેજી છે. જ્યારે ભારતીય શેરબજારમાં આ વર્ષે સાધારણ અથવા મિશ્ર પ્રદર્શન જોવા મળ્યું છે, ત્યારે બીજી તરફ વિશ્વના અન્ય ભાગોમાં AI ટેકનોલોજી સાથે સંકળાયેલી કંપનીઓએ આકાશને આંબી લીધું છે.
-
ભારતીય શેરની સ્થિતિ: એચડીએફસી બેંક અને રિલાયન્સ ઈન્ડસ્ટ્રીઝ જેવી દિગ્ગજ કંપનીઓ તેમના સર્વકાલીન ઉચ્ચ સ્તર (All-time High) થી અનુક્રમે 26% અને 20% જેટલી તૂટી ગઈ છે. જ્યારે બજારનું મુખ્ય એન્જિન ગણાતા શેરો જ નબળા પડે, ત્યારે ઈન્ડેક્સમાં સ્થાન જાળવી રાખવું મુશ્કેલ બની જાય છે.
-
AI શેરોની ઉડાન: તેની સામે, ચીપ બનાવતી તાઈવાનની કંપની TSMC માં 48%, સેમસંગ ઈલેક્ટ્રોનિક્સમાં 147% અને SK હાઈનિક્સમાં 194% નો પ્રચંડ ઉછાળો આવ્યો છે. આ આંકડા સ્પષ્ટ કરે છે કે વૈશ્વિક રોકાણકારો અત્યારે ભારતીય બેંકિંગ કે ઓઈલ-ટુ-ટેલિકોમ સેક્ટર કરતા ‘સેમિકન્ડક્ટર’ અને ‘AI’ સેક્ટર પર વધુ ભરોસો મૂકી રહ્યા છે.
6 વર્ષના તળિયે ભારતનું વજન
આ ઘટનાક્રમને કારણે એશિયાના અન્ય દેશો જેવા કે તાઈવાન, દક્ષિણ કોરિયા અને ચીનનું આ ઈન્ડેક્સ પર વર્ચસ્વ વધુ મજબૂત બન્યું છે. હવે આ ત્રણ દેશો મળીને આખા સૂચકાંકનો લગભગ 70% હિસ્સો સંભાળે છે. ખાસ કરીને માત્ર TSMC, સેમસંગ અને SK હાઈનિક્સ જેવી ત્રણ કંપનીઓનું કુલ વજન 30% જેટલું થઈ ગયું છે, જે રોકાણકારોનું ધ્યાન અને નાણાં કઈ તરફ વળ્યા છે તેનો પુરાવો આપે છે.
પરિણામે, MSCI EM ઈન્ડેક્સમાં ભારતનું કુલ વજન ઘટીને 10.87% પર આવી ગયું છે, જે છેલ્લા 6 વર્ષનું સૌથી નીચું સ્તર છે. નોંધનીય છે કે વર્ષ 2024 માં ભારતનું વજન આ ઈન્ડેક્સના અન્ય એક વેરિઅન્ટ (MSCI EM IMI) માં એટલું ઊંચું હતું કે ભારતે ચીનને પણ પાછળ છોડી દીધું હતું, પરંતુ હાલની પરિસ્થિતિ જોતા લાગે છે કે ભારત માટે વૈશ્વિક રેસમાં ટકી રહેવા માટે હવે નવા પડકારો ઉભા થયા છે.
શું આ ચિંતાનો વિષય છે?
ઘણા નિષ્ણાતો માને છે કે ભારતીય બજારમાં આવેલી આ નરમાઈ કામચલાઉ હોઈ શકે છે. ભારતનું અર્થતંત્ર મજબૂત છે અને લાંબા ગાળાના વિકાસ માટેના પાયાના પરિબળો પણ સારા છે. જોકે, વૈશ્વિક સ્તરે જે રીતે ‘AI ઈકોનોમી’ વિકસી રહી છે, તે જોતા ભારતીય કંપનીઓએ પણ હવે પોતાની ડિજિટલ ક્ષમતા અને ટેકનોલોજીકલ સંશોધનોમાં ઝડપ લાવવી પડશે.
આ આંકડા માત્ર એક ઈન્ડેક્સનો ફેરફાર નથી, પરંતુ તે રોકાણકારોની બદલાતી માનસિકતાનું પ્રતિબિંબ છે. જ્યારે રોકાણકારોને ટેકનોલોજી સેક્ટરમાં વધુ સારું વળતર (Return) મળતું હોય, ત્યારે તેઓ પરંપરાગત ક્ષેત્રોમાંથી પૈસા પાછા ખેંચીને ત્યાં રોકાણ કરે છે. ભારતીય કંપનીઓ માટે આ એક ‘વેક-અપ કોલ’ સમાન છે કે તેમણે માત્ર સ્થાનિક બજારના આધારે નહીં, પણ વૈશ્વિક સ્પર્ધાના આધારે પણ પોતાની ક્ષમતા સાબિત કરવી પડશે.
