અમેરિકા-ઈરાન યુદ્ધની સીધી અસર; આજે પણ પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ આકાશે, સામાન્ય જનતા માટે કોઈ રાહત નહીં
ભૂ-રાજકીય તણાવ અને વૈશ્વિક બજારની અસ્થિરતા વચ્ચે સામાન્ય માણસના ઘરનું બજેટ ફરી એકવાર ખોરવાઈ રહ્યું છે. સવારે ઊઠીને દરેક વાહનચાલક જ્યારે પેટ્રોલ પંપ તરફ નજર કરે છે, ત્યારે ભાવના આંકડા જોઈને તેના ખિસ્સા પરનો બોજ સાફ વર્તાઈ આવે છે. ખાસ કરીને મધ્ય પૂર્વમાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે આજના જ દિવસે શરૂ થયેલા સૈન્ય સંઘર્ષની સીધી અસર હવે ક્રૂડ ઓઈલની સપ્લાય અને ભારતના સ્થાનિક ઇંધણના માર્કેટ પર પડવાની આશંકા મજબૂત બની છે. તેલ કંપનીઓ તરફથી હાલ પૂરતી કોઈ મોટી આશા દેખાતી નથી, જેના કારણે મધ્યમ વર્ગ લાંબા સમયથી મોંઘવારીમાંથી મુક્તિની રાહ જોઈ રહ્યો છે.
દેશભરમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ સામાન્ય જનતા માટે ફરી એકવાર ચિંતાનો વિષય બન્યા છે. સરકારી તેલ કંપનીઓએ આજે સવારે જાહેર કરેલા નવા દરોમાં સામાન્ય લોકોને મોંઘવારીમાંથી કોઈ પણ પ્રકારની રાહત આપી નથી. પશ્ચિમ એશિયા (મિડલ ઈસ્ટ) માં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે સર્જાયેલા ગંભીર ભૂ-રાજકીય તણાવની સીધી અસર આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલ (કચ્છા તેલ) ની કિંમતો પર પડી રહી છે. ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું લગભગ ૮૫ ટકા તેલ બહારના દેશોમાંથી આયાત કરતું હોવાથી, વૈશ્વિક સ્તરે થતી નાનામાં નાની હલચલ પણ દેશના સામાન્ય નાગરિકોના ખિસ્સા પર સીધું દબાણ વધારે છે. મે મહિનાના મધ્ય ભાગથી ઇંધણના ભાવમાં સતત વધારાનો જે સિલસિલો શરૂ થયો હતો, તે આજે ગુરુવારે પણ યથાવત રહ્યો છે.
મેટ્રો શહેરો અને મોટા રાજ્યોમાં ઇંધણનો આજનો મિજાજ
દેશની રાજધાની દિલ્હીમાં આજે પેટ્રોલ ૧૦૨.૧૨ રૂપિયા પ્રતિ લિટર અને ડીઝલ ૯૫.૨૦ રૂપિયા પ્રતિ લિટરના સ્તરે વેચાઈ રહ્યું છે. અન્ય મોટા શહેરોની સરખામણીએ દિલ્હી અને ચંદીગઢમાં ટેક્સના માળખાને કારણે કિંમતો થોડી ઓછી જરૂર છે, પરંતુ સામાન્ય માણસ માટે તે પણ બોજારૂપ છે. દેશની આર્થિક રાજધાની મુંબઈમાં વાહનચાલકોને એક લિટર પેટ્રોલ માટે ૧૧૧.૨૧ રૂપિયા અને ડીઝલ માટે ૯૭.૮૩ રૂપિયા ચૂકવવા પડી રહ્યા છે.
પૂર્વીય ભારતના મુખ્ય કેન્દ્ર કોલકાતામાં પેટ્રોલનો ભાવ ૧૧૩.૫૧ રૂપિયા અને ડીઝલનો ભાવ ૯૯.૮૨ રૂપિયા પ્રતિ લિટર સુધી પહોંચી ગયો છે, જ્યારે દક્ષિણ ભારતના ચેન્નઈમાં પેટ્રોલ ૧૦૭.૭૭ રૂપિયા અને ડીઝલ ૯૯.૫૫ રૂપિયા પ્રતિ લિટરના ભાવે સ્થિર છે. બિહારની રાજધાની પટનાની વાત કરીએ તો ત્યાં સ્થિતિ વધુ ગંભીર છે, જ્યાં પેટ્રોલ ૧૧૪.૨૪ રૂપિયાના આંકડાને પાર કરી ગયું છે. દેશભરમાં અત્યારે હૈદરાબાદ, પટના અને જયપુર જેવા શહેરો ઇંધણના મામલે સૌથી મોંઘા સાબિત થઈ રહ્યા છે.
છેલ્લા કેટલાક દિવસોમાં કેમ ભડકે બળ્યા ભાવ?
નાણાકીય નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, ભારતમાં ઇંધણના ભાવ વધવા પાછળનું મુખ્ય કારણ અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે આજે વહેલી સવારથી શરૂ થયેલો સીધો સૈન્ય સંઘર્ષ છે. આ યુદ્ધ જેવી પરિસ્થિતિને કારણે ઓઈલ સપ્લાય ચેઈન ખોરવાઈ જવાનો ડર માર્કેટમાં વ્યાપી ગયો છે. તેલ ઉત્પાદક દેશોના સંગઠનો પર દબાણ વધવાના કારણે ક્રૂડ ઓઈલ લાંબા સમયથી ઊંચા સ્તરે ટ્રેડ થઈ રહ્યું છે. આ જ કારણ છે કે ભારતીય ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (HPCL, BPCL, IOCL) આંતરરાષ્ટ્રીય નુકસાનની ભરપાઈ કરવા માટે સ્થાનિક સ્તરે કિંમતો ઘટાડવા તૈયાર નથી.
શું આગામી દિવસોમાં સામાન્ય જનતાને મળશે કોઈ રાહત?
જોકે, છેલ્લા બે-ત્રણ દિવસમાં આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં સહેજ નરમાઈના સંકેતો પણ દેખાયા છે. જો ગ્લોબલ માર્કેટમાં તેલના ભાવ ઘટવાનું વલણ લાંબો સમય ચાલુ રહેશે, તો ભારતમાં પણ તેલ કંપનીઓ પરનું દબાણ હળવું થઈ શકે છે. પરંતુ આ બધું મિડલ ઈસ્ટની શાંતિ પર નિર્ભર કરે છે. વર્તમાન સંજોગો જોતાં આગામી થોડા દિવસો સુધી ગ્રાહકોને કોઈ મોટી કે તાત્કાલિક રાહત મળે તેવી શક્યતા નહિવત દેખાઈ રહી છે.
તમારા પોતાના શહેરમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના સાચા રેટ દરરોજ સવારે ૬ વાગ્યે અપડેટ થાય છે. કોઈપણ ગ્રાહક પોતાના મોબાઈલ પરથી ઇન્ડિયન ઓઈલ કે અન્ય કંપનીઓની અધિકૃત એપ્લિકેશન અથવા તો એસએમએસ (SMS) દ્વારા ઘરે બેઠા જ આજના તાજા ભાવ જાણી શકે છે. નિષ્ણાતોની સલાહ છે કે આવી આર્થિક અસ્થિરતાના સમયમાં વાહનનો બિનજરૂરી ઉપયોગ ટાળવો એ જ બચતનો એકમાત્ર રસ્તો છે.
