હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતા જહાજો પર કોઈ ટેક્સ નહીં લાગે; ટ્રમ્પનો મોટો ખુલાસો
પશ્ચિમ એશિયાના યુદ્ધના મેદાનમાંથી સમગ્ર વૈશ્વિક અર્થતંત્ર અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારોને ધ્રુજાવી દેનારા સંકટનો આખરે અંત આવ્યો છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ઐતિહાસિક શાંતિ કરારની જાહેરાત બાદ, હવે સમગ્ર વિશ્વની નજર આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારની જીવાદોરી ગણાતી ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ (હોર્મુઝની સામુદ્રધુની) ના ભવિષ્ય પર ટકેલી હતી. દરિયાઈ માર્ગ ખુલ્યા પછી શું ત્યાંથી પસાર થતા જહાજો પર કોઈ નવો ટેક્સ કે કરવેરો (ટેરિફ) લાદવામાં આવશે? આ સળગતા સવાલ પર ખુદ અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે એક મોટો અને સત્તાવાર ખુલાસો કરીને વૈશ્વિક વેપારી આલમને સૌથી મોટી રાહત આપી છે.
મધ્ય પૂર્વ (મિડલ ઈસ્ટ) માં મહિનાઓથી ચાલી રહેલા તણાવ અને ત્રીજા વિશ્વયુદ્ધના ભય વચ્ચે આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાય માટે અત્યંત આશાસ્પદ સમાચાર સામે આવ્યા છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના વર્ષો જૂના રાજદ્વારી સંઘર્ષનો કાયમી ઉકેલ આવી ગયો છે. યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે રવિવારે મોડી રાત્રે પોતાના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘ટ્રુથ સોશિયલ’ પર સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ ઐતિહાસિક શાંતિ કરાર હેઠળ વૈશ્વિક ઉર્જા પુરવઠાની કરોડરજ્જુ ગણાતી હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને વ્યાપારી જહાજો માટે સંપૂર્ણપણે મફત (કોઈપણ ચાર્જ વગર) ખોલવામાં આવી રહી છે. તેના પર કોઈપણ પ્રકારનો નવો કરવેરો કે ટેરિફ લાદવામાં આવશે નહીં.
અમેરિકન નૌકાદળની નાકાબંધી તાત્કાલિક હટશે
રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે પોતાના સત્તાવાર નિવેદનમાં જણાવ્યું છે કે હોર્મુઝની સામુદ્રધુની પર યુએસ નેવી દ્વારા લાદવામાં આવેલી સખત નાકાબંધી તાત્કાલિક અસરથી હટાવી લેવામાં આવશે. તેમણે વિશ્વભરની શિપિંગ કંપનીઓ અને ઓઇલ ટેન્કરોને સંબોધતા એક શક્તિશાળી લાઈન લખી કે, “દુનિયાના તમામ જહાજો, તમારા એન્જિન શરૂ કરો. તેલના પુરવઠાને મુક્તપણે વહેવા દો!” જો કે, ટ્રમ્પે આ સોદાની અન્ય રાજકીય કે સૈન્ય શરતોનો ખુલાસો અત્યારે કર્યો નથી, પરંતુ ટેક્સ ફ્રી વેપારની જાહેરાત જ વૈશ્વિક બજારને સ્થિર કરવા માટે પૂરતી સાબિત થઈ રહી છે.
સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડમાં ૧૯ જૂને થશે સત્તાવાર હસ્તાક્ષર
બીજી તરફ, આ કરારમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવનારા પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન શાહબાઝ શરીફે પણ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર આ ડીલની પુષ્ટિ કરી છે. શરીફે જણાવ્યું કે બંને દેશો વચ્ચે લાંબી અને અત્યંત જટિલ વાટાઘાટો બાદ આ શાંતિ કરાર શક્ય બન્યો છે. આગામી ૧૯ જૂને સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડના તટસ્થ વતાવરણમાં બંને દેશો આ દસ્તાવેજો પર સત્તાવાર હસ્તાક્ષર કરશે. આ કરારની સૌથી મોટી સફળતા એ છે કે અમેરિકા અને ઈરાન લેબનોન સહિતના તમામ સક્રિય સૈન્ય મોરચે પોતાની લશ્કરી કાર્યવાહીઓ તાત્કાલિક અને કાયમી ધોરણે સમાપ્ત કરવા માટે સંપૂર્ણપણે સંમત થયા છે.
મધ્યસ્થ દેશોની પ્રશંસા અને આગામી રોડમેપ
શાહબાઝ શરીફે આ ઐતિહાસિક સફળતા પાછળ કતારના નેતૃત્વની મુક્તકંઠે પ્રશંસા કરી છે, જેમણે મુખ્ય મધ્યસ્થ તરીકે બંને પક્ષો વચ્ચે કડીનું કામ કર્યું. આ ઉપરાંત, સમગ્ર પ્રક્રિયાને આર્થિક અને પ્રાદેશિક પીઠબળ પૂરું પાડવા બદલ સાઉદી અરેબિયા અને તુર્કીના નેતૃત્વનો પણ આભાર માનવામાં આવ્યો છે. ૧૯ જૂને થનારા સત્તાવાર હસ્તાક્ષર પહેલાં, આ અઠવાડિયે મધ્યસ્થ દેશોની હાજરીમાં રાજદ્વારીઓની ઘણી ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠકો યોજાશે. આ બેઠકોમાં કરારના જમીની અમલીકરણ, સુરક્ષાના તકનીકી મુદ્દાઓ અને આગળની વ્યાપારી પ્રક્રિયાઓ પર ચર્ચા કરીને તમામ વ્યવસ્થાઓને આખરી ઓપ આપવામાં આવશે.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર કોઈપણ પ્રકારનો કર ન લાદવાનો ટ્રમ્પનો નિર્ણય આંતરરાષ્ટ્રીય શિપિંગ ઉદ્યોગ માટે દિવાળી સમાન છે. કાચા તેલનો સપ્લાય ફરી શરૂ થવાથી પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવો કાબૂમાં આવશે, જેનાથી ભારત સહિત સમગ્ર વિશ્વના બજારોમાં મોંઘવારી ઘટશે અને આર્થિક મંદીનો ખતરો કાયમ માટે ટળી જશે.
