આ મુસ્લિમ દેશોની મધ્યસ્થીથી ટળ્યું અમેરિકા-ઈરાન મહાયુદ્ધ; પીએમ શાહબાઝ શરીફે માન્યો આભાર
વૈશ્વિક કૂટનીતિ અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધોના ઈતિહાસમાં ૧૪ જૂન ૨૦૨૬ નો દિવસ એક સુવર્ણ અક્ષરે લખાનારો સાબિત થયો છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વિતેલા કેટલાક મહિનાઓથી ચાલી રહેલા ભયાનક લશ્કરી સંઘર્ષનો આખરે સુખદ અંત આવ્યો છે. આ મહાયુદ્ધને રોકવા માટે પડદા પાછળ ચાલી રહેલી તીવ્ર વાટાઘાટો અને મુસ્લિમ દેશોની મધ્યસ્થી સફળ રહી છે. પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન શાહબાઝ શરીફે સોશિયલ મીડિયા પર એક સત્તાવાર આભાર પત્ર જાહેર કરીને તે તમામ ઇસ્લામિક દેશોના નામોની યાદી જાહેર કરી છે, જેમણે વૈશ્વિક શાંતિ પુનઃસ્થાપિત કરવામાં પાયાની ભૂમિકા ભજવી છે.
પશ્ચિમ એશિયામાં છેલ્લા કેટલાય સમયથી ચાલી રહેલા તણાવ અને યુદ્ધની સ્થિતિ પર આખરે પૂર્ણવિરામ મુકાયું છે. પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન શાહબાઝ શરીફે દાવો કર્યો છે કે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે લાંબી અને જટિલ વાટાઘાટો બાદ એક સર્વગ્રાહી શાંતિ કરાર પર સહમતિ સધાઈ છે. આ કરાર હેઠળ બંને દેશો પોતાના તમામ સૈન્ય મોરચે લશ્કરી પ્રવૃત્તિઓ કાયમી ધોરણે બંધ કરવા સંમત થયા છે. ખાસ વાત એ છે કે આ શાંતિ પ્રક્રિયાના દાયરામાં લેબનોનની સરહદો પર ચાલી રહેલા સંઘર્ષનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે, જેનાથી સમગ્ર પ્રદેશમાં સ્થિરતા આવશે.
Following intensive talks, we are pleased to announce that the Peace Deal between the United States of America and Islamic Republic of Iran has been REACHED. Both sides have declared the immediate and permanent termination of military operations on all fronts, including in…
— Shehbaz Sharif (@CMShehbaz) June 14, 2026
આભાર પત્રમાં ત્રણ અગ્રણી મુસ્લિમ દેશોના નામોની યાદી
વડાપ્રધાન શાહબાઝ શરીફે પોતાના આભાર પત્રમાં સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ યુદ્ધ વિરામ અને શાંતિ કરાર કોઈ એક દેશના પ્રયાસોનું પરિણામ નથી. આ મહાસંકટને ટાળવામાં ત્રણ અગ્રણી મુસ્લિમ દેશોના નેતૃત્વએ અસાધારણ અને ઐતિહાસિક કૂટનીતિક કૌશલ્યનો પરિચય આપ્યો છે:
-
કતાર: શાહબાઝ શરીફના જણાવ્યા અનુસાર, કતારના દૂરંદેશી નેતૃત્વએ આ આખી પ્રક્રિયામાં મુખ્ય મધ્યસ્થ (મેડિયેટર) ની ભૂમિકા ભજવી છે. બંને વિરોધી પક્ષોને એક ટેબલ પર લાવવામાં અને વાટાઘાટોને સકારાત્મક વળાંક આપવામાં કતારની ભૂમિકા સૌથી મહત્વની રહી છે.
-
સાઉદી અરેબિયા: પશ્ચિમ એશિયાના સૌથી શક્તિશાળી દેશ સાઉદી અરેબિયાએ પોતાના પ્રાદેશિક પ્રભાવનો ઉપયોગ કરીને ઈરાન અને અમેરિકા બંને પર શાંતિ માટે દબાણ બનાવ્યું અને આ સોદાને આર્થિક તથા રાજદ્વારી પીઠબળ પૂરું પાડ્યું.
-
તુર્કી: તુર્કીના નેતૃત્વએ પણ આ શાંતિ મિશનમાં સક્રિયપણે ભાગ લીધો અને યુરોપ તથા એશિયા વચ્ચેની કડી તરીકે બંને દેશોના સૈન્ય અધિકારીઓ વચ્ચે સંપર્ક જાળવી રાખવામાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપ્યું.
૧૯ જૂને સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડમાં થશે સત્તાવાર હસ્તાક્ષર
પાકિસ્તાની વડા પ્રધાનના જણાવ્યા મુજબ, સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકા અને ઇસ્લામિક રિપબ્લિક ઓફ ઈરાન વચ્ચેના આ ઐતિહાસિક શાંતિ કરાર પર સત્તાવાર હસ્તાક્ષર સમારોહ આગામી ૧૯ જૂને સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડના તટસ્થ અને શાંત વાતાવરણમાં યોજાશે. જો કે, આ હસ્તાક્ષર થાય તે પહેલાં, કરારના તમામ તકનીકી પાસાઓ, જમીની અમલીકરણ અને ભવિષ્યની સુરક્ષા શરતો પર ચર્ચા કરવા માટે આ અઠવાડિયા દરમિયાન રાજદ્વારીઓની ઘણી મહત્વપૂર્ણ બેઠકો યોજવામાં આવશે.
રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પની જાહેરાત અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટની મુક્તિ
બીજી તરફ, અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પણ પોતાના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘ટ્રુથ સોશિયલ’ પર આ કરાર પૂર્ણ થવાની જાહેરાત કરીને સમગ્ર વિશ્વને ચોંકાવી દીધું છે. ટ્રમ્પે આ સફળતા માટે તમામ પક્ષોને અભિનંદન પાઠવ્યા હતા અને એક મોટો વ્યૂહાત્મક નિર્ણય જાહેર કર્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું કે વૈશ્વિક તેલ વ્યાપારની જીવનરેખા ગણાતી ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ (હોર્મુઝની સામુદ્રધુની) પરથી અમેરિકન નૌકાદળની નાકાબંધી તાત્કાલિક અસરથી હટાવી લેવામાં આવી છે.
ટ્રમ્પે વૈશ્વિક સમુદાયને એક શક્તિશાળી સંદેશ આપતાં લખ્યું, “દુનિયાના તમામ જહાજો, તમારા એન્જિન શરૂ કરો. તેલ વહેવા દો.” હવે આ આંતરરાષ્ટ્રીય જળમાર્ગ પરથી કોઈપણ વધારાની ફી કે ટેક્સ વિના વ્યાપારી જહાજો પસાર થઈ શકશે.
મુસ્લિમ દેશોના સંયુક્ત પ્રયાસો અને બંને સત્તાઓ વચ્ચેની સમજદારીના કારણે વિશ્વ ત્રીજા મહાયુદ્ધના ખતરામાંથી બહાર આવ્યું છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ખુલવાથી વૈશ્વિક તેલ બજારને મોટી રાહત મળશે, ઉર્જા પુરવઠો સામાન્ય થશે અને કાચા તેલના ભાવો ઘટવાથી ભારત સહિત સમગ્ર વિશ્વના અર્થતંત્રને નવી ગતિ મળશે.
