CBSEના 12માના પરિણામોમાં ટેકનિકલ ખામી, વિદ્યાર્થીઓની કારકિર્દી સામે પ્રશ્નાર્થ
સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ સેકન્ડરી એજ્યુકેશન (CBSE) ના 12મા ધોરણના પરિણામો જાહેર થયા બાદ શરૂ થયેલો ‘ઓન-સ્ક્રીન માર્કિંગ’ (OSM) વિવાદ શાંત થવાનું નામ નથી લઈ રહ્યો. આ સમગ્ર પ્રક્રિયામાં સેવા પ્રદાતા કંપની ‘Coempt Edu Teck’ ના તાજેતરના નિવેદને હજારો વિદ્યાર્થીઓ અને તેમના વાલીઓની ચિંતામાં વધારો કર્યો છે. કંપનીએ દાવો કર્યો છે કે 95 ટકા વિદ્યાર્થીઓને તેમની સ્કેન કરેલી ઉત્તરવહીઓ (સ્કેન કોપી) ઉપલબ્ધ કરાવી દેવામાં આવી છે, પરંતુ આ અધૂરું સત્ય બાકી રહેલા 5 ટકા વિદ્યાર્થીઓ માટે કોઈ મોટા સંકટથી ઓછું નથી.
શું છે સમગ્ર મામલો?
CBSE દ્વારા 12મા ધોરણની પરીક્ષાની ઉત્તરવહીઓના મૂલ્યાંકન માટે ‘ઓન-સ્ક્રીન માર્કિંગ’ પ્રણાલીનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. આ પ્રક્રિયામાં અનિયમિતતાઓ અને ટેકનિકલ ખામીઓની ફરિયાદો બાદ બોર્ડે રી-ઇવેલ્યુએશન (પુનઃમૂલ્યાંકન) ની પ્રક્રિયા શરૂ કરી હતી. CBSE ના નિયમો અનુસાર, કોઈપણ વિદ્યાર્થીએ રી-ઇવેલ્યુએશન માટે અરજી કરતા પહેલા તેની ઉત્તરવહીની સ્કેન કોપી મેળવવી ફરજિયાત છે. આ સ્કેન કોપી જોયા પછી જ વિદ્યાર્થીઓ નક્કી કરે છે કે તેમને કયા પ્રશ્નોમાં ભૂલ લાગે છે અને તેઓ પડકાર આપવા માટે અરજી કરે છે.
હવે સમસ્યા એ છે કે જ્યાં સુધી વિદ્યાર્થીના હાથમાં તેની સ્કેન કોપી નહીં આવે, ત્યાં સુધી તે રી-ઇવેલ્યુએશન માટે અરજી કરી શકશે નહીં. કંપનીના દાવા મુજબ 95 ટકા કામ પૂરું થઈ ગયું છે, પરંતુ બાકી રહેલા 5 ટકા વિદ્યાર્થીઓ—જેમની સંખ્યા આશરે 20,000 હોવાનું જણાવાઈ રહ્યું છે—તેમને હજુ સુધી તેમની કોપી મળી નથી.
ભવિષ્ય પર તોળાતું સંકટ
આ 20,000 વિદ્યાર્થીઓ માટે સમય સૌથી મોટો દુશ્મન બન્યો છે. હાલમાં શૈક્ષણિક સત્રનો એવો તબક્કો ચાલી રહ્યો છે જ્યારે દેશની તમામ મોટી યુનિવર્સિટીઓમાં પ્રવેશ પ્રક્રિયા તેના અંતિમ ચરણમાં છે. આ ઉપરાંત, એન્જિનિયરિંગ પ્રવેશ માટે ‘JoSAA’ કાઉન્સેલિંગ પહેલેથી જ શરૂ થઈ ગયું છે. ઘણી પ્રતિષ્ઠિત શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં પ્રવેશ માટે 12મા ધોરણના ગુણનું વેરિફિકેશન અનિવાર્ય છે.
જો કોઈ વિદ્યાર્થીના ગુણ રી-ઇવેલ્યુએશન પછી વધે, તો તે સારી કોલેજ અથવા તેની પસંદગીની બ્રાન્ચ મેળવવા માટે હકદાર બનશે. પરંતુ, જો તેને સ્કેન કોપી જ સમયસર ન મળે, તો તે પડકાર કેવી રીતે આપશે? અને જો અરજી કરવામાં વિલંબ થયો, તો રી-ઇવેલ્યુએશનનું પરિણામ આવે ત્યાં સુધીમાં કોલેજમાં બેઠકોની ફાળવણી પૂર્ણ થઈ જશે. આ માત્ર કોપી મળવામાં વિલંબનો મામલો નથી, પરંતુ આ વિદ્યાર્થીઓનું આખું એક વર્ષ બરબાદ થવાનો ડર છે.
CBSEની મૌન અને વધતી બેચેની
CBSEની મૌન અને વધતી બેચેનીસૌથી ચિંતાજનક બાબત એ છે કે CBSE આ સમગ્ર મામલે ‘મૌન’ છે. બોર્ડ તરફથી ન તો તે 5 ટકા વિદ્યાર્થીઓ માટે કોઈ વૈકલ્પિક વ્યવસ્થાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે કે ન તો રી-ઇવેલ્યુએશનના પરિણામોને લઈને કોઈ સ્પષ્ટ સમયમર્યાદા આપવામાં આવી છે. કંપનીએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ‘ધૂંધળા ફોટા’ અને ‘સ્પષ્ટ ન દેખાતા અક્ષરો’ જેવી ફરિયાદોની સમીક્ષા કરવામાં આવી રહી છે, પરંતુ આ પ્રક્રિયા ક્યારે પૂર્ણ થશે, તેનો કોઈ જવાબ કોઈની પાસે નથી.
વિદ્યાર્થીઓ એ મૂંઝવણમાં છે કે શું તેઓ સ્કેન કોપી જોયા વગર જ રી-ઇવેલ્યુએશનનું જોખમ ઉઠાવે, કે પછી CBSE ની સિસ્ટમ પર ભરોસો રાખીને રાહ જુએ. CBSE ની આ ખામોશી વિદ્યાર્થીઓના માનસિક તણાવમાં વધારો કરી રહી છે.
જવાબદારી કોની?
એક સરકારી બોર્ડ તરીકે CBSE પાસેથી એવી અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે કે તે માત્ર પારદર્શક પરીક્ષા પ્રણાલી જ સુનિશ્ચિત ન કરે, પરંતુ કોઈપણ ટેકનિકલ ખામીના કિસ્સામાં વિદ્યાર્થીઓના હિતોનું રક્ષણ પણ કરે. 20,000 વિદ્યાર્થીઓનું ભવિષ્ય કોઈ ‘ટેન્ડર’ કે ‘ટેકનિકલ ફોલ્ટ’ના ભરોસે ન છોડી શકાય.
હવે સમય આવી ગયો છે કે CBSE સામે આવીને સ્થિતિ સ્પષ્ટ કરે. શું બોર્ડ આ 5 ટકા વિદ્યાર્થીઓ માટે અરજી કરવાની સમયમર્યાદા લંબાવશે? શું આ વિદ્યાર્થીઓને સ્કેન કોપી વગર સીધું રી-ઇવેલ્યુએશનની તક આપવામાં આવશે? અથવા પરિણામ આવે ત્યાં સુધી કાઉન્સેલિંગ પ્રક્રિયામાં આ વિદ્યાર્થીઓ માટે કોઈ ખાસ જોગવાઈ હશે? આ પ્રશ્નોના જવાબ આજે હજારો ઘરોમાં ખૂબ જ મહત્વના છે. શિક્ષણ વ્યવસ્થાની આ ભૂલ કોઈ વિદ્યાર્થીની કારકિર્દીનો અંત ન બનવી જોઈએ.
