જાપાનના વડાપ્રધાનનો આસામ પ્રવાસ રદ: મુત્સદ્દીગીરી કે વ્યસ્તતા? જાણો સમગ્ર ઘટનાક્રમ
તાજેતરમાં આંતરરાષ્ટ્રીય રાજદ્વારી વર્તુળોમાં એક સમાચાર ખૂબ જ ચર્ચાનો વિષય બન્યા છે. જાપાનના વડાપ્રધાન સનાઈ તાકાઈચીનો નિર્ધારિત આસામ પ્રવાસ અચાનક રદ કરી દેવામાં આવ્યો છે. આસામ સરકાર, ખાસ કરીને મુખ્યમંત્રી હિમંતા બિસ્વા સરમા, છેલ્લા ઘણા સમયથી આ મુલાકાતને લઈને ખૂબ જ ઉત્સાહિત હતા અને ગુવાહાટીમાં જાપાની વડાપ્રધાનના ભવ્ય સ્વાગત માટે તડામાર તૈયારીઓ ચાલી રહી હતી. જોકે, છેલ્લી ઘડીએ આવેલા આ નિર્ણયે રાજકીય ગલિયારાઓમાં અનેક સવાલો ઉભા કર્યા છે.
શું હતો સમગ્ર ઘટનાક્રમ?
જાપાનના વડાપ્રધાન સનાઈ તાકાઈચી આગામી ૧ થી ૩ જુલાઈ, ૨૦૨૬ દરમિયાન ભારતની મુલાકાતે આવી રહ્યા છે. વડાપ્રધાન બન્યા બાદ ભારતની આ તેમની પ્રથમ મુલાકાત છે, જે તેને વધુ મહત્વની બનાવે છે. મૂળ યોજના મુજબ, ભારત-જાપાન વાર્ષિક શિખર સંમેલન (Annual India-Japan Summit) ગુવાહાટીમાં યોજાવાનું હતું, જેથી ઉત્તર-પૂર્વ ભારતના વિકાસમાં જાપાનની ભાગીદારીને વેગ મળી શકે.
પરંતુ, મંગળવારે રાત્રે ભારતના વિદેશ સચિવ વિક્રમ મિસરીએ આસામ સરકારને એક સંદેશ મોકલીને જાણ કરી હતી કે કાર્યક્રમમાં ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે. હવે જાપાની વડાપ્રધાનનો પ્રવાસ માત્ર નવી દિલ્હી પૂરતો જ મર્યાદિત રહેશે. આસામનો પ્રવાસ રદ થતા રાજ્ય સરકારને મોટો આંચકો લાગ્યો છે.
મુખ્યમંત્રી સરમાની પ્રતિક્રિયા: ‘કારણ પૂછી શકાય તેમ નથી’
આ મામલે મુખ્યમંત્રી હિમંતા બિસ્વા સરમાએ ખૂબ જ પરિપક્વતા અને રાજદ્વારી મર્યાદા જાળવી રાખી છે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે, “આસામ સરકારને પ્રવાસ રદ થવાનું કોઈ સચોટ કારણ આપવામાં આવ્યું નથી અને એક રાજ્યના મુખ્યમંત્રી તરીકે આપણે કોઈ દેશના વડાપ્રધાનને તેમની મુલાકાત રદ કરવા અંગે પ્રશ્ન ન કરી શકીએ.”
તેમણે ઉમેર્યું કે આ મુલાકાત કેમ ટાળવામાં આવી છે, તેની સાચી વિગતો તેમને ત્યારે જ મળશે જ્યારે તેઓ દિલ્હી જઈને વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકર સાથે મુલાકાત કરશે. સરમાએ એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે જાપાની અધિકારીઓએ ભવિષ્યમાં આસામમાં જાપાની બિઝનેસ ડેલીગેશન મોકલવાની તૈયારી દર્શાવી છે, જે આશાનું એક કિરણ છે.
શું છે મુલાકાત રદ થવા પાછળના સંભવિત કારણો?
રાજકીય વિશ્લેષકોના મતે, આ મુલાકાત રદ થવા પાછળ મુખ્યત્વે બે કારણો હોઈ શકે છે:
૧. વ્યસ્ત સમયપત્રક (Busy Schedule): તાકાઈચીની ભારત મુલાકાત ખૂબ જ ટૂંકી છે. સાથે જ જાપાની સંસદનું સત્ર ચાલી રહ્યું છે, જે વડાપ્રધાન માટે ઘરેલુ સ્તરે મહત્વપૂર્ણ છે. લોજિસ્ટિક્સ અને સમયની અછતને લીધે ગુવાહાટી સુધીની મુસાફરી કાર્યક્રમને ખૂબ જ વ્યસ્ત બનાવી રહી હતી.
૨. રાજદ્વારી તકનિકીતા: આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ઘણીવાર સુરક્ષા અને કાર્યક્રમોના સંકલનને કારણે છેલ્લી ઘડીએ ફેરફાર કરવા પડતા હોય છે. પીટીઆઈના અહેવાલ મુજબ, લોજિસ્ટિક્સ મુદ્દાઓ આ નિર્ણયનું એક મોટું કારણ છે.
આસામ માટે આ બીજો મોટો આંચકો
આ કોઈ પહેલીવાર નથી કે જ્યારે જાપાનના વડાપ્રધાનનો આસામ પ્રવાસ રદ થયો હોય. વર્ષ ૨૦૧૯માં તત્કાલીન જાપાની વડાપ્રધાન શિન્ઝો આબેનો પ્રવાસ પણ આસામમાં ચાલી રહેલા CAA વિરોધી આંદોલનોને કારણે રદ કરવામાં આવ્યો હતો. ત્યારે પણ ગુવાહાટીમાં ખૂબ મોટા પાયે તૈયારીઓ કરવામાં આવી હતી. આ વખતે પણ તૈયારીઓ એવી જ હતી, પરંતુ ફરી એકવાર પ્રવાસ રદ થવાથી રાજ્ય માટે આ એક નિરાશાજનક ઘટના બની છે.
ગુવાહાટીનું સુંદરતા અભિયાન અને ભવિષ્ય
મુખ્યમંત્રી સરમાએ જણાવ્યું છે કે ગુવાહાટીના સૌંદર્યીકરણ માટે જે રૂટિન કામો ચાલી રહ્યા હતા, તે ચાલુ રહેશે. જોકે, વડાપ્રધાનના આગમન માટે જે ખાસ તૈયારીઓ કરવામાં આવી હતી, તેને હાલ પૂરતી સ્થગિત કરી દેવામાં આવી છે. આસામ સરકાર ઉત્તર-પૂર્વ ભારતના વિકાસ માટે જાપાન સાથે સંબંધો સુધારવા ખૂબ પ્રયત્નશીલ છે. જાપાન આ ક્ષેત્રના ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સમાં રોકાણ કરી રહ્યું છે, તેથી રાજદ્વારી રીતે આસામ માટે આ સંબંધો ખૂબ જ કિંમતી છે.
મુત્સદ્દીગીરીની મર્યાદાઓ અને આશા
આ ઘટના આપણને એ સમજાવે છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધોમાં દેશની પ્રાથમિકતાઓ અને પ્રોટોકોલ સૌથી મહત્વના હોય છે. ભલે પ્રવાસ રદ થયો હોય, પરંતુ ભારત અને જાપાન વચ્ચેના સંબંધોમાં કોઈ તિરાડ નથી. જાપાનના વડાપ્રધાન દિલ્હીમાં આવી રહ્યા છે, જે દર્શાવે છે કે બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધો અત્યંત મજબૂત છે.
મુખ્યમંત્રી હિમંતા બિસ્વા સરમાનું મૌન અને તેમની રાજદ્વારી પરિપક્વતા દર્શાવે છે કે રાજ્ય સરકાર પરિસ્થિતિને કેવી રીતે હેન્ડલ કરી રહી છે. હવે નજર એ વાત પર છે કે દિલ્હીમાં વિદેશ મંત્રી સાથેની મુલાકાત બાદ આસામ માટે ભવિષ્યના કેવા દરવાજા ખૂલે છે. નિષ્ણાતો માને છે કે, આસામનો પ્રવાસ ભલે રદ થયો હોય, પરંતુ જાપાનનો ઉત્તર-પૂર્વ ભારત પ્રત્યેનો રસ ઓછો થયો નથી. આગામી સમયમાં જાપાની ઉદ્યોગપતિઓનું પ્રતિનિધિમંડળ આસામની મુલાકાત લેશે, જે કદાચ કોઈ પણ વડાપ્રધાનની મુલાકાત કરતા પણ વધુ આર્થિક ફાયદો આસામને કરાવી શકે છે.
