ડાંગના જામનપાડા ગામમાં શિક્ષણ વ્યવસ્થા સામે આક્રોશ: નારાજ વાલીઓએ પ્રાથમિક શાળાને માર્યા તાળા
શિક્ષણ એ કોઈપણ બાળકના ઉજ્જવળ ભવિષ્યનો પાયો છે, અને પ્રાથમિક શિક્ષણ એ પાયાની ઈંટ સમાન છે. પરંતુ ગુજરાતના અંતરિયાળ અને આદિવાસી વિસ્તારોમાં આજે પણ શિક્ષણ વ્યવસ્થાની સ્થિતિ કેટલી ચિંતાજનક છે, તેનો વધુ એક કિસ્સો તાજેતરમાં સામે આવ્યો છે. ડાંગ જિલ્લાના જામનપાડા ગામમાં શિક્ષણ વ્યવસ્થાની કથળતી સ્થિતિથી વાજ આવી ગયેલા વાલીઓ અને ગ્રામજનોએ એક અભૂતપૂર્વ પગલું ભર્યું છે. શિક્ષણ સ્તરમાં થઈ રહેલા સતત ઘટાડા અને વહીવટી તંત્રની ઉદાસીનતાથી કંટાળીને જામનપાડા ગામના રોષે ભરાયેલા વાલીઓએ ગામની જિલ્લા પંચાયત સંચાલિત પ્રાથમિક શાળાને તાળા મારી દીધા છે. આ ઘટનાએ રાજ્યના છેવાડાના ગામડાઓમાં અપાતા શિક્ષણની વાસ્તવિકતાની પોલ ખોલી નાખી છે.
માત્ર ૧૧ વિદ્યાર્થીઓ, એક જ શિક્ષક અને અસ્થિરતાનું વાતાવરણ
જામનપાડા ગામની પ્રાથમિક શાળામાં ધોરણ 1 થી 5 ના વર્ગો ચાલે છે. પરંતુ, ચોંકાવનારી વાત એ છે કે આખી શાળામાં માત્ર 11 જ વિદ્યાર્થીઓ નોંધાયેલા છે. આ 11 વિદ્યાર્થીઓ પાંચ અલગ-અલગ ધોરણના હોવા છતાં, તેમનો અભ્યાસક્રમ સંભાળવા અને તેમને ભણાવવા માટે શાળામાં માત્ર એક જ શિક્ષકની નિમણૂક કરવામાં આવી છે.
એક જ શિક્ષક પાંચ અલગ અલગ ધોરણના બાળકોને એકસાથે કેવી રીતે ન્યાય આપી શકે, તે જ એક મોટો પ્રશ્ન છે. આ ઉપરાંત, ગ્રામજનોનો મુખ્ય અને ગંભીર આક્ષેપ એ છે કે આ એકમાત્ર શિક્ષક પણ શાળામાં નિયમિત આવતા નથી. શિક્ષકની સતત ગેરહાજરી બાળકોના અભ્યાસ પર માઠી અસર કરી રહી છે.
ગ્રામજનોના જણાવ્યા અનુસાર પરિસ્થિતિ એટલી હદે વણસી ગઈ છે કે દર 15 દિવસે કે મહિને શાળાના શિક્ષક બદલાઈ જાય છે. નાના બાળકો એક શિક્ષક સાથે આત્મીયતા કેળવે અને તેમની ભણાવવાની પદ્ધતિને માંડ સમજતા થાય, ત્યાં જ નવા શિક્ષકની નિયુક્તિ થઈ જાય છે. વારંવાર થતી આ બદલીઓના કારણે બાળકોનું પ્રાથમિક શિક્ષણ સાવ ખોરવાઈ ગયું છે અને તેમનો પાયો નબળો પડી રહ્યો છે. આ પ્રકારની અસ્થિરતાને કારણે બાળકોના માનસિક વિકાસ અને શૈક્ષણિક પ્રગતિ પર અત્યંત નકારાત્મક અસર પડી રહી છે.
રજૂઆતોનું પરિણામ શૂન્ય: અંતે ગ્રામજનોએ લીધું આકરું પગલું
કોઈપણ માતા-પિતા પોતાના બાળકના ભવિષ્ય અને શિક્ષણ સાથે થતા ચેડાં લાંબો સમય સુધી સાંખી શકતા નથી. જામનપાડાના વાલીઓએ પણ આ ગંભીર સમસ્યા અંગે અવાજ ઉઠાવ્યો હતો. તેમણે અગાઉ શિક્ષણ વિભાગના ઉચ્ચ અધિકારીઓથી લઈને પંચાયત સ્તર સુધી અનેક વખત મૌખિક અને લેખિત રજૂઆતો કરી હતી.
તેઓની માંગ એકદમ સાદી અને વ્યાજબી હતી કે શાળામાં એક કાયમી અને નિયમિત શિક્ષકની નિમણૂક કરવામાં આવે, જેથી બાળકોનું શિક્ષણ બગડે નહીં. પરંતુ, કમનસીબે સરકારી બાબુઓ અને વહીવટી તંત્ર દ્વારા તેમની આ માંગણીઓ તરફ કોઈ જ ધ્યાન આપવામાં ન આવ્યું. આખરે, તંત્રની બહેરાશ અને નિષ્ક્રિયતાથી કંટાળીને ગ્રામજનોએ ગાંધી ચિંધ્યા માર્ગે વિરોધ નોંધાવવાનું નક્કી કર્યું. રોષે ભરાયેલા વાલીઓએ ભેગા મળીને શાળાના મુખ્ય દરવાજાને તાળા મારી દીધા હતા, જેથી તંત્રની આંખ ઉઘડે.
તાલુકા શિક્ષણ અધિકારીનો બચાવ અને વહીવટી ગૂંચવણ
ગ્રામજનોના આ ઉગ્ર વિરોધ અને શાળાની તાળાબંધીની ઘટના બાદ વહીવટી તંત્રમાં દોડધામ મચી ગઈ હતી. આ મુદ્દે જ્યારે તાલુકા શિક્ષણ અધિકારીનો સંપર્ક કરવામાં આવ્યો, ત્યારે તેમણે એક અલગ જ ચિત્ર રજૂ કર્યું હતું. અધિકારીએ ગ્રામજનોના અનિયમિતતાના આક્ષેપોને નકારતા જણાવ્યું હતું કે, હાલમાં શાળામાં ફરજ બજાવતા શિક્ષક નિયમિત જ આવે છે.
જોકે, તેમણે એક વહીવટી ગૂંચવણનો સ્વીકાર કરતા સ્પષ્ટતા કરી હતી કે, જામનપાડા શાળા માટે જે કાયમી શિક્ષકની કાયદેસર બદલી કરવામાં આવી છે, તેમને હજુ સુધી તેમની અગાઉની શાળામાંથી મુક્ત (રીલીવ) કરવામાં આવ્યા નથી. આંતરિક વહીવટી પ્રક્રિયાની ઢીલાશને કારણે તે નવા કાયમી શિક્ષકે હજુ સુધી આ શાળાનો ચાર્જ સંભાળ્યો નથી. પરંતુ, આ વહીવટી આંટીઘૂંટીઓ વચ્ચે ગ્રામજનોનો પ્રશ્ન એ છે કે કાગળ પરની પ્રક્રિયાઓના કારણે બાળકોનું ભવિષ્ય શા માટે બગડવું જોઈએ?
