આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલ ઘટવા છતાં તેલ કંપનીઓએ કેમ ન બદલ્યા પેટ્રોલ-ડીઝલના દરો?
જો તમે આજે શનિવારે તમારી કાર કે બાઇકમાં પેટ્રોલ અથવા ડીઝલ ભરાવવા માટે ઘરની બહાર નીકળી રહ્યા છો, તો આ સમાચાર તમારા માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. સરકારી તેલ કંપનીઓએ ૨૭ જૂન, ૨૦૨૬ માટે દેશભરમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના નવા દર જાહેર કરી દીધા છે. નવીનતમ અપડેટ મુજબ, આજે પણ દેશના મોટાભાગના નાના-મોટા શહેરોમાં ઇંધણના ભાવમાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી અને કિંમતો સંપૂર્ણપણે સ્થિર રાખવામાં આવી છે.
રાજધાની દિલ્હી સહિત દેશના તમામ પ્રમુખ મહાનગરોમાં ગ્રાહકોને જૂના દરો જ ચૂકવવા પડી રહ્યા છે. આંકડાઓ પર નજર કરીએ તો, દેશની રાજધાની દિલ્હીમાં આજે પેટ્રોલ ₹૧૦૨.૧૨ પ્રતિ લિટર અને ડીઝલ ₹૯base૫.૨૦ પ્રતિ લિટરના સ્તરે વેચાઈ રહ્યું છે. આ જ રીતે દેશની આર્થિક રાજધાની મુંબઈ, કોલકાતા અને ચેન્નાઈમાં પણ તેલ કંપનીઓએ કિંમતો યથાવત રાખી છે. સામાન્ય ગ્રાહકો માટે આશ્ચર્યની વાત એ છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી ક્રૂડ ઓઇલ (કાચું તેલ) ના ભાવ સતત ઘટી રહ્યા છે, પરંતુ સ્થાનિક સ્તરે છૂટક કિંમતો પર તેની હજુ સુધી કોઈ સીધી અસર જોવા મળી નથી.
ક્રૂડ ઓઇલ સસ્તું થવા છતાં ભાવ કેમ ન ઘટ્યા?
વૈશ્વિક બજારમાં છેલ્લા કેટલાક સમયથી કાચા તેલની કિંમતોમાં નરમાઈ જોવા મળી રહી છે. વૈશ્વિક આર્થિક પરિસ્થિતિઓ અને સપ્લાય ચેઇનમાં સુધારાને કારણે ક્રૂડ ઓઇલ સસ્તું થયું છે, તેમ છતાં ભારતીય ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓએ આજે પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ સ્થિર રાખવાનો નિર્ણય કર્યો છે.
બજારના નિષ્ણાતો અને આર્થિક વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે સરકારી તેલ કંપનીઓ વૈશ્વિક સ્તરે થતા ભાવના ઘટાડા પર લાંબા સમય સુધી નજર રાખે છે. જો આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલના ભાવ લાંબા સમય સુધી નીચા સ્તરે સ્થિર રહેશે, તો ઓઇલ કંપનીઓ આગામી દિવસોમાં સામાન્ય ગ્રાહકોને તેનો લાભ આપી શકે છે. એટલે કે, જો આ ટ્રેન્ડ ચાલુ રહેશે તો આવનારા અઠવાડિયામાં ગ્રાહકોને પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવમાં થોડી રાહત ચોક્કસપણે જોવા મળી શકે છે.
કેવી રીતે નક્કી થાય છે તમારા શહેરમાં પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ?
ઘણા લોકોને પ્રશ્ન થતો હોય છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય માર્કેટમાં તેલ સસ્તું થાય ત્યારે ભારતના જુદા જુદા શહેરોમાં ભાવ કેમ અલગ-અલગ હોય છે અને તે કેવી રીતે નક્કી થાય છે? વાસ્તવમાં, ભારતમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલની છૂટક કિંમત કોઈ એક પરિબળ પર આધારિત નથી હોતી, પરંતુ તેના માટે નીચે મુજબની જટિલ પ્રક્રિયા જવાબદાર છે:
સૌથી પહેલું પરિબળ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલની કિંમત છે. ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું ૮૦% થી વધુ તેલ આયાત કરે છે, તેથી વૈશ્વિક તેલના ભાવ સૌથી મહત્ત્વના છે. બીજું પરિબળ છે રૂપિયો અને ડોલરનો વિનિમય દર (Exchange Rate). ભારત કાચું તેલ ખરીદવા માટે ડોલરમાં ચૂકવણી કરે છે, તેથી જો ડોલર સામે રૂપિયો નબળો પડે તો તેલ મોંઘું થાય છે. આ સિવાય, કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા લાદવામાં આવતી આબકારી જકાત (Excise Duty) અને દરેક રાજ્ય સરકાર દ્વારા વસૂલવામાં આવતો વેટ (VAT) પણ કિંમતમાં મોટો ભાગ ભજવે છે. દરેક રાજ્યમાં વેટનો દર અલગ-અલગ હોવાથી શહેરો પ્રમાણે ભાવ બદલાય છે. અંતે, ડીલર કમિશન અને રિફાઇનરીથી પેટ્રોલ પંપ સુધીનો પરિવહન ખર્ચ (Transportation Cost) પણ ગ્રાહકો પાસેથી વસૂલવામાં આવતી અંતિમ કિંમતમાં ઉમેરવામાં આવે છે.
ઘરે બેઠા મિનિટોમાં આ રીતે જાણી લો નવો રેટ
દરરોજ સવારે ૬ વાગ્યે દેશની અગ્રણી ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (જેવી કે ઇન્ડિયન ઓઇલ, ભારત પેટ્રોલિયમ અને હિન્દુસ્તાન પેટ્રોલિયમ) પેટ્રોલ અને ડીઝલના નવા દરો અપડેટ કરે છે. જો તમે પેટ્રોલ પંપ પર ગયા વિના જ તમારા વિસ્તારના લેટેસ્ટ રેટ જાણવા માંગતા હોવ, તો તે ખૂબ જ સરળ છે.
ગ્રાહકો ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓની સત્તાવાર વેબસાઇટ પર જઈને રેટ ચેક કરી શકે છે. આ ઉપરાંત, કંપનીઓ દ્વારા આપવામાં આવતી ગ્રાહક મૈત્રીપૂર્ણ SMS સેવાઓનો ઉપયોગ કરીને પણ માત્ર એક મેસેજ દ્વારા પોતાના શહેરનો રેટ જાણી શકાય છે. વિવિધ અગ્રણી ઇંધણ ભાવ પોર્ટલ પણ દરરોજ સવારે સચોટ અને અપડેટેડ દરો લાઈવ કરે છે, જેનાથી ગ્રાહકો પંપ પર જતા પહેલાં જ પોતાના ખર્ચનું આયોજન સરળતાથી કરી શકે છે.
