પોસ્ટ ઓફિસમાં ૨૪ મહિનાની FD પર કેટલું મળે છે વ્યાજ? જાણો વરિષ્ઠ નાગરિકો માટેના ખાસ નિયમો
ભારતમાં સામાન્ય નાગરિકો અને મધ્યમ વર્ગ માટે પોસ્ટ ઓફિસની બચત યોજનાઓ હંમેશાંથી રોકાણનો સૌથી ભરોસાપાત્ર અને સુરક્ષિત વિકલ્પ રહી છે. બજારના ઉતાર-ચઢાવ અને આર્થિક અસ્થિરતા વચ્ચે પણ દેશનો એક મોટો વર્ગ પોતાના મહેનતના નાણાં સુરક્ષિત રાખવા માટે પોસ્ટ ઓફિસ પર જ વિશ્વાસ મૂકે છે. પોસ્ટ ઓફિસ માત્ર આકર્ષક અને નિશ્ચિત વળતર જ નથી આપતી, પરંતુ ભારત સરકારની સીધી ગેરંટી હોવાને કારણે અહીં જમા કરાયેલી રકમ સંપૂર્ણપણે સલામત રહે છે. બેંકોની જેમ જ પોસ્ટ ઓફિસમાં પણ ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (FD) ની સુવિધા ઉપલબ્ધ છે, જેને સત્તાવાર રીતે ‘ટાઈમ ડિપોઝિટ’ (Time Deposit – TD) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
૨૪ મહિના એટલે કે ૨ વર્ષની FD પર કેટલું વ્યાજ મળે છે?
પોસ્ટ ઓફિસ ટાઈમ ડિપોઝિટ યોજના હેઠળ ગ્રાહકોને એક વર્ષ, બે વર્ષ, ત્રણ વર્ષ અને પાંચ વર્ષની મુદત માટે પૈસા રોકવાની તક મળે છે. સામાન્ય બેંક એફડીની જેમ જ આમાં પણ રોકાણકારોએ એક જ વાર રકમ જમા કરવાની હોય છે અને મુદત પૂરી થતાં વ્યાજ સહિત પૂરી રકમ પરત મળી જાય છે. હાલના પ્રવર્તમાન દરો મુજબ, પોસ્ટ ઓફિસ તેના ગ્રાહકોને ૨૪ મહિના (૨ વર્ષ) ની એફડી યોજના પર વાર્ષિક ૭.૦૦ ટકાના દરે આકર્ષક વ્યાજ ચૂકવી રહી છે. આ વ્યાજ દર ચક્રવૃદ્ધિ આધારિત ગણતરી મુજબ ગ્રાહકોના ખાતામાં ઉમેરવામાં આવે છે, જે લાંબા ગાળે સારું વળતર આપે છે.
વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે શું ખાસ નિયમો છે?
જ્યારે બેંકોની વાત આવે છે ત્યારે મોટાભાગની વાણિજ્યિક બેંકો ૬૦ વર્ષ કે તેથી વધુ વયના વરિષ્ઠ નાગરિકોને નિયમિત ગ્રાહકો કરતાં ૦.૫૦ ટકા સુધીનું વધુ વ્યાજ ઓફર કરે છે. કેટલીક બેંકો તો super senior citizens (૮૦ વર્ષથી વધુ વયના) ને પણ વધારાનું વ્યાજ આપે છે. પરંતુ પોસ્ટ ઓફિસમાં એફડી યોજનાઓ બાબતે આવો કોઈ અલગ ભેદભાવ રાખવામાં આવ્યો નથી. પોસ્ટ ઓફિસ તમામ વય જૂથના નાગરિકોને, પછી તે યુવાનો હોય કે વરિષ્ઠ નાગરિકો, ૨૪ મહિનાની એફડી પર સમાન ૭.૦૦ ટકા વ્યાજ દર જ પ્રદાન કરે છે. જોકે, વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે પોસ્ટ ઓફિસની ‘સિનિયર સિટીઝન સેવિંગ્સ સ્કીમ’ (SCSS) જેવી અલગ યોજનાઓ ઉપલબ્ધ છે જ્યાં વધુ વ્યાજ મળે છે, પરંતુ સામાન્ય ટાઈમ ડિપોઝિટમાં દરો બધા માટે સરખા રહે છે.
રેપો રેટથી મુક્ત અને નાણા મંત્રાલય દ્વારા નિયંત્રણ
વાણિજ્યિક બેંકોના એફડી દરો સામાન્ય રીતે રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) ના રેપો રેટ આધારિત વધ-ઘટ થતા હોય છે. જ્યારે આરબીઆઈ વ્યાજદરમાં ફેરફાર કરે છે ત્યારે બેંકો તરત જ પોતાની એફડીના દરો બદલી નાખે છે. પરંતુ પોસ્ટ ઓફિસની બચત યોજનાઓ પર રેપો રેટની સીધી અસર થતી નથી. ભારત સરકારનું નાણા મંત્રાલય દર ત્રણ મહિને (ત્રિમાસિક ધોરણે) તમામ લઘુ બચત યોજનાઓના વ્યાજદરોની સમીક્ષા કરે છે અને જરૂરિયાત મુજબ નવા દરો જાહેર કરે છે. આથી, એકવાર જે દરે તમે એફડી કરાવી લો છો, તે મુદત પૂરી થાય ત્યાં સુધી તમને તે જ નિશ્ચિત વ્યાજદર મળતો રહે છે, જે રોકાણકારો માટે આર્થિક સ્થિરતા સુનિશ્ચિત કરે છે.
