ફ્રાન્સનો ઐતિહાસિક નિર્ણય: ‘અલ્ટ્રા-ફાસ્ટ ફેશન’ પર કડક પ્રતિબંધો અને દંડ, શેન અને ટેમુ જેવી ચાઇનીઝ બ્રાન્ડ્સ મુશ્કેલીમાં
પર્યાવરણ સુરક્ષા અને સ્થાનિક ઉદ્યોગોને બચાવવા માટે ફ્રાન્સની સંસદે એક ક્રાંતિકારી કાયદો સર્વાનુમતે પસાર કર્યો છે. આ નવો કાયદો ખાસ કરીને “અલ્ટ્રા-ફાસ્ટ ફેશન” (Ultra-fast fashion) ના નામે ઓળખાતા બિઝનેસ મોડેલ અને શેન (Shein) તથા ટેમુ (Temu) જેવી સસ્તી ચાઇનીઝ ઇ-કોમર્સ કંપનીઓને નિયંત્રિત કરવા માટે લાવવામાં આવ્યો છે. લગભગ અઢી વર્ષની લાંબી કાનૂની સફર અને યુરોપિયન યુનિયન (EU) ના નિયમો સાથેના વિવાદો બાદ, ફ્રેન્ચ સેનેટે સોમવારે આ બિલને આખરી મંજૂરી આપી દીધી છે.
શું છે આ ‘અલ્ટ્રા-ફાસ્ટ ફેશન’ અને કાયદાના માપદંડ?
સામાન્ય રીતે ‘ફાસ્ટ ફેશન’ નો અર્થ એવો થાય છે કે જેમાં ઝારા (Zara) અને H&M જેવી વૈશ્વિક બ્રાન્ડ્સ બદલાતા ટ્રેન્ડ મુજબ ઝડપથી અને સસ્તા કપડાં બજારમાં લાવે છે. પરંતુ, ચાઇનીઝ બ્રાન્ડ્સ શેન અને ટેમુએ તેનાથી પણ એક ડગલું આગળ વધીને ‘અલ્ટ્રા-ફાસ્ટ ફેશન’ શરૂ કરી છે. તેઓ અત્યંત નીચા ભાવે દરરોજ હજારો નવી ડિઝાઇન્સ ઓનલાઇન રજૂ કરે છે.
નવા ફ્રેન્ચ કાયદા હેઠળ કોઈ કંપનીને ‘અલ્ટ્રા-ફાસ્ટ’ શ્રેણીમાં ગણવા માટે બે મુખ્ય મર્યાદાઓ નક્કી કરાઈ છે:
૧. જો કંપની કોઈપણ સમયે અસામાન્ય રીતે ખૂબ મોટી સંખ્યામાં અલગ-અલગ પ્રોડક્ટ્સ ઓનલાઇન લિસ્ટ કરે છે.
૨. જો કપડાં કે વસ્તુઓની કિંમત એટલી ઓછી હોય કે તેને રીપેર (સમારકામ) કરવાનો ખર્ચ નવી વસ્તુ ખરીદવા કરતાં પણ વધી જાય.
જાહેરાતો પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ અને ભારે દંડ
આ કાયદો અમલમાં આવતાની સાથે જ ચીની પ્લેટફોર્મ્સ અને આ વ્યાખ્યામાં આવતા તમામ રિટેલર્સ માટે ફ્રાન્સમાં મોટો ઝટકો લાગશે.
- પર્યાવરણીય દંડ (Eco-tax): અલ્ટ્રા-ફાસ્ટ-ફેશન વસ્તુઓ પર પ્રતિ આઇટમ ટેક્સ વસૂલવામાં આવશે, જે ૨૦૩૦ સુધીમાં વધીને ઓછામાં ઓછો €૧૦ (આશરે ૯૦૦+ રૂપિયા) અથવા પ્રોડક્ટની કિંમતના ૫૦% સુધી પહોંચી શકે છે. આના કારણે ચાઇનીઝ કપડાં હવે સસ્તા નહીં રહે.
- એડવર્ટાઇઝિંગ બેન: આવી બ્રાન્ડ્સ માટે જાહેરાતો પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ રહેશે. સોશિયલ મીડિયા ઇન્ફ્લુએન્સર્સ (Influencers) પણ પૈસા લઈને આ બ્રાન્ડ્સનું પ્રમોશન નહીં કરી શકે. નિયમ તોડનાર કંપની કે વ્યક્તિને €૧,૦૦,૦૦૦ (આશરે ૯૦ લાખ રૂપિયા) સુધીનો દંડ થઈ શકે છે.
- ફરજિયાત લેબલિંગ: કંપનીઓએ કપડાં પર પર્યાવરણીય અસર, પાણીનો વપરાશ અને રિસાયક્લિંગ સંબંધિત વિગતોનું લેબલ લગાવવું ફરજિયાત રહેશે.
લાંબી રાજકીય સફર અને બ્રસેલ્સ સાથે સમજૂતી
આ બિલ સૌપ્રથમ જાન્યુઆરી ૨૦૨૪માં સાંસદ એન-સેસિલ વાયોલેન્ડ દ્વારા રજૂ કરાયું હતું. પરંતુ જૂન ૨૦૨૪માં રાષ્ટ્રપતિ ઇમેન્યુઅલ મેક્રોને સંસદ ભંગ કરતાં આ બિલ અટકી પડ્યું હતું. ૨૦૨૫માં સેનેટે તેનું વધુ કડક સંસ્કરણ તૈયાર કર્યું. તે સમયે યુરોપિયન કમિશને (EU) ડિજિટલ સેવાઓના મુક્ત વ્યાપારના નિયમોને ટાંકીને આ બિલની ટીકા કરી હતી. આખરે, ૧૭ જૂન, ૨૦૨૬ના રોજ ફ્રેન્ચ સાંસદો અને સેનેટરોની પેનલે એક મધ્યમ માર્ગ શોધીને આ સંયુક્ત કાયદો પસાર કર્યો છે, જે સ્થાનિક બજારોને સુરક્ષિત કરશે.
