પાકિસ્તાન-અફઘાનિસ્તાન વચ્ચે વધતો તણાવ, તાલિબાનના ડ્રોન હુમલાથી ખળભળાટ
દક્ષિણ એશિયાના રાજકારણમાં હાલના દિવસોમાં ભારે ઉથલપાથલ જોવા મળી રહી છે. અફઘાનિસ્તાન અને પાકિસ્તાન વચ્ચેનો તણાવ હવે એવા વળાંક પર પહોંચી ગયો છે જ્યાં વાતો અને નિવેદનોથી આગળ વધીને સીધા હવાઈ હુમલાઓ સુધી મામલો પહોંચી ગયો છે. તાજેતરમાં અફઘાનિસ્તાનની તાલિબાન સરકાર દ્વારા પાકિસ્તાનની સરહદની અંદર કરવામાં આવેલા ડ્રોન હુમલાઓએ સમગ્ર આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે. આ કાર્યવાહીએ જ્યાં એક તરફ આતંકવાદ વિરુદ્ધ તાલિબાનની બદલાયેલી રણનીતિને ઉજાગર કરી છે, તો બીજી તરફ બંને પડોશી દેશો વચ્ચેના સંબંધોમાં પડેલી તિરાડને વધુ ઘેરી બનાવી દીધી છે.
તાલિબાનનો દાવો: પાકિસ્તાન બન્યું આતંકવાદીઓનું ‘સેફ હેવન’
અફઘાન તાલિબાનના જણાવ્યા અનુસાર, તેમણે આ સૈન્ય કાર્યવાહી પાકિસ્તાનના બલૂચિસ્તાન અને ખૈબર પખ્તુનખ્વા પ્રાંતોમાં છુપાયેલા ISIS-ખોરાસાન (ISIS-K) ના આતંકવાદીઓને નિશાન બનાવવા માટે કરી છે. તાલિબાનનો સ્પષ્ટ દાવો છે કે આ ઠેકાણાઓનો ઉપયોગ અફઘાનિસ્તાનની અંદર અસ્થિરતા ફેલાવવા અને વિનાશક પ્રવૃત્તિઓનું કાવતરું ઘડવા માટે કરવામાં આવતો હતો.
તાલિબાન સરકારના પ્રવક્તા અને સત્તાવાર સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, ખૈબર પખ્તુનખ્વાના સરન વિસ્તારમાં એક શાળાને પણ નિશાન બનાવવામાં આવી હતી. તાલિબાને સ્પષ્ટતા કરી છે કે આ શાળા માત્ર નામની હતી, પરંતુ હકીકતમાં તે ISIS લડાકુઓનો મુખ્ય ગઢ બની ગઈ હતી. તાલિબાનનું કહેવું છે કે તેઓ પોતાની સુરક્ષા સાથે કોઈ સમાધાન કરશે નહીં અને જો પડોશી દેશની જમીનનો ઉપયોગ તેમની વિરુદ્ધ કરવામાં આવશે, તો તેઓ કાર્યવાહી કરવાથી પાછા હટશે નહીં.
ઓપરેશનની હકીકત અને દાવાઓ
તાલિબાન સરકારે દાવો કર્યો છે કે આ સર્જિકલ સ્ટ્રાઈકમાં ISIS ના ઘણા ખુંખાર આતંકવાદીઓ માર્યા ગયા છે. સાથે જ તેમણે એ વાત પર પણ ભાર મૂક્યો હતો કે આ સમગ્ર કાર્યવાહીમાં કોઈ પણ સામાન્ય નાગરિકને નુકસાન થયું નથી. જોકે, આ દાવો હંમેશની જેમ આંતરરાષ્ટ્રીય ચર્ચાઓના કેન્દ્રમાં છે. બીજી તરફ, અફઘાન મીડિયા ચેનલ ‘ટોલો ન્યૂઝ’ (TOLOnews) એ પણ તાલિબાનના આ દાવાઓ અને હુમલાઓની પુષ્ટિ કરી છે, જેનાથી તે સ્પષ્ટ થાય છે કે તાલિબાન આ વખતે રાજદ્વારી મર્યાદાઓ ઓળંગીને સીધા સૈન્ય એક્શનના મૂડમાં છે.
તણાવની પૃષ્ઠભૂમિ: પાક.ના હુમલા અને અફઘાન નાગરિકોના મોત
આ ઘટનાક્રમ અચાનક નથી બન્યો. તેની પાછળ બે દિવસ પહેલાની તે દુઃખદ ઘટના છે, જ્યારે પાકિસ્તાને અફઘાનિસ્તાનની સરહદને અડીને આવેલા વિસ્તારોમાં હવાઈ હુમલા કર્યા હતા. યુનાઈટેડ નેશન્સ આસિસ્ટન્સ મિશન (UNAMA) ના રિપોર્ટ મુજબ, તે હુમલાઓમાં ઓછામાં ઓછા 28 નિર્દોષ નાગરિકોના મોત થયા હતા અને ડઝનબંધ લોકો ઘાયલ થયા હતા.
બીજી તરફ, અફઘાન સરકારના પ્રવક્તા હમદુલ્લા ફિતરતે પાકિસ્તાન પર ગંભીર આરોપ લગાવતા જણાવ્યું કે મૃતકોની સંખ્યા 38 છે અને આશરે 163 લોકો ઘાયલ થયા છે. ફિતરતે એ વાત પર પણ ભાર મૂક્યો કે તેમાં મહિલાઓ અને બાળકોની સંખ્યા ઘણી વધારે હતી. પાકિસ્તાનના આ હુમલાઓના જવાબમાં તાલિબાનનો આ વળતો ડ્રોન હુમલો ક્ષેત્રમાં ‘જેવા સાથે તેવા’ જેવી સ્થિતિ દર્શાવે છે.
બદલાતી મુત્સદ્દીગીરી અને સુરક્ષા
આ સ્થિતિ દક્ષિણ એશિયાની સુરક્ષાની દ્રષ્ટિએ અત્યંત ચિંતાજનક છે. પાકિસ્તાન અને અફઘાનિસ્તાન, બંને દેશો વારંવાર એકબીજા પર આતંકવાદને આશ્રય આપવાનો આરોપ લગાવતા રહ્યા છે. જ્યાં પાકિસ્તાન કહે છે કે અફઘાન જમીનનો ઉપયોગ તહરીક-એ-તાલિબાન પાકિસ્તાન (TTP) માટે થાય છે, ત્યાં તાલિબાનનો આરોપ છે કે પાકિસ્તાનની ધરતી પર ISIS-K ઉછરી રહ્યું છે.
આ વખતે તાલિબાન દ્વારા કરવામાં આવેલા ડ્રોન હુમલાઓએ સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે તેઓ પોતાની સરહદોની સુરક્ષાને લઈને આક્રમક વલણ અપનાવી રહ્યા છે. પાકિસ્તાન માટે પણ આ એક નવો પડકાર છે, કારણ કે તેણે હવે પોતાની જ જમીન પર બેવડો માર—એક તરફ અફઘાન તાલિબાનની એર સ્ટ્રાઈક અને બીજી તરફ સરહદ પારથી જારી તણાવ—નો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે.
હાલમાં સરહદ પર તણાવ ચરમસીમાએ છે. આ ઘટનાક્રમ માત્ર બંને દેશો માટે જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર ક્ષેત્રની સ્થિરતા માટે એક મોટું સંકટ છે. આંતરરાષ્ટ્રીય જગત હવે આ સમગ્ર મામલાને ઝીણવટપૂર્વક જોઈ રહ્યું છે, કારણ કે જો બંને દેશો વચ્ચે આ સૈન્ય સંઘર્ષ વધુ વધશે, તો તેની અસરો સમગ્ર મધ્ય એશિયા અને દક્ષિણ એશિયાની સુરક્ષા પર પડી શકે છે. હાલમાં દડો પાકિસ્તાનના કોર્ટમાં છે કે તે આ ઘટનાક્રમ પર શું પ્રતિક્રિયા આપે છે.
