શું અમેરિકા બદલશે તેની નીતિ? જાણો ટ્રમ્પના નવા વિઝનની ખાસ વાતો
અમેરિકા તેની આઝાદીના 250મા વર્ષમાં પ્રવેશ કરવા જઈ રહ્યું છે. આ સમય માત્ર ઉજવણી કરવાનો નથી, પરંતુ દેશના ભવિષ્યની દિશા નક્કી કરવાનો પણ છે. તાજેતરમાં નોર્થ ડાકોટામાં ‘થિયોડોર રૂઝવેલ્ટ પ્રેસિડેન્શિયલ લાઇબ્રેરી’ના ઉદ્ઘાટન સમારોહમાં રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે એક એવું સંબોધન કર્યું છે, જે આવનારા સમયમાં અમેરિકી રાજનીતિની દિશા અને દશા નક્કી કરનારું છે. તેમના ભાષણમાં તેમણે ‘અમેરિકા ફર્સ્ટ’ને માત્ર એક નારો નહીં, પરંતુ શાસનની સૌથી મોટી પ્રાથમિકતા ગણાવી છે.
‘અમેરિકા ફર્સ્ટ’: માત્ર રાજનીતિ નહીં, એક પ્રતિબદ્ધતા
રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પનું માનવું છે કે જો અમેરિકાની સ્વતંત્રતાની ઘોષણાનો આજે પણ કોઈ પ્રાસંગિક અર્થ હોય, તો તે એ છે કે સરકારની પ્રાથમિક ફરજ માત્ર અને માત્ર તેના નાગરિકોની સેવા કરવાની છે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે ‘અમેરિકા ફર્સ્ટ’ કોઈ ખોખલો રાજકીય નારો નથી, પરંતુ તે શાસન ચલાવવાનો મૂળ મંત્ર હોવો જોઈએ.
ટ્રમ્પે ભારપૂર્વક કહ્યું કે રાષ્ટ્રીય હિતોને દળગત રાજનીતિ, વિશેષ હિત જૂથો (interest groups) અને ઓળખની રાજનીતિથી ઘણું ઉપર રાખવા જોઈએ. તેમના શબ્દોમાં, સરકારની દરેક નીતિનું કેન્દ્રબિંદુ ‘અમેરિકી નાગરિક’ હોવા જોઈએ. આ દ્રષ્ટિકોણ સંકેત આપે છે કે આવનારા સમયમાં અમેરિકા તેની ઘરેલું નીતિઓ અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધોમાં ‘રાષ્ટ્રહિત’ને જ સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા આપવાનું છે.
થિયોડોર રૂઝવેલ્ટનો વારસો: ભવિષ્યની પ્રેરણા
આ કાર્યક્રમ માટે ‘થિયોડોર રૂઝવેલ્ટ પ્રેસિડેન્શિયલ લાઇબ્રેરી’ની પસંદગી કોઈ સંયોગ નહોતી. રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે થિયોડોર રૂઝવેલ્ટને સાહસ, રાષ્ટ્રભક્તિ અને દ્રઢ સંકલ્પના પ્રતીક ગણાવ્યા. તેમણે રૂઝવેલ્ટના તે વિચારને દોહરાવ્યો, જેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે ‘કાયરોના હાથમાં સ્વતંત્રતા ક્યારેય સુરક્ષિત રહી શકતી નથી.’
ટ્રમ્પે રૂઝવેલ્ટના યોગદાનને યાદ કરતા કહ્યું કે તેમણે માત્ર દેશના ઔદ્યોગિક વિકાસમાં જ ભૂમિકા ભજવી નહોતી, પરંતુ પર્યાવરણ સંરક્ષણ, કામદારોના અધિકારો અને રાષ્ટ્રીય એકતાને પણ મજબૂત કર્યા હતા. ટ્રમ્પનું માનવું છે કે આજના જટિલ સમયમાં, જ્યારે દુનિયા અનેક પ્રકારના વૈચારિક સંકટોમાંથી પસાર થઈ રહી છે, અમેરિકાએ તે જૂના સાહસી મૂલ્યોને અપનાવવા પડશે. તેમણે રૂઝવેલ્ટને સામ્યવાદના કટ્ટર વિરોધી ગણાવતા સંદેશ આપ્યો કે અમેરિકાએ તે વિચારધારાઓ પ્રત્યે સતર્ક રહેવું પડશે, જે તેની લોકતાંત્રિક સ્વતંત્રતા અને સ્વતંત્ર વિચારસરણી માટે ખતરો બની શકે છે.
250મી વર્ષગાંઠ: રાષ્ટ્રીય આત્મવિશ્વાસ જગાડવાનો અવસર
ટ્રમ્પે અમેરિકાની 250મી વર્ષગાંઠને માત્ર એક ઐતિહાસિક તારીખ નહીં, પરંતુ ‘રાષ્ટ્રીય આત્મવિશ્વાસ’ (National Self-confidence) ને પુનર્જીવિત કરવાનો અવસર માન્યો છે. તેમણે તેમના સંબોધનમાં કહ્યું કે અમેરિકા એક વીર રાષ્ટ્ર છે, જેણે ઇતિહાસની દરેક કઠિન પરિસ્થિતિનો સામનો કર્યો છે. હવે સમય છે કે અમેરિકા ફરીથી તેની તે અદમ્ય ભાવનાને યાદ કરે, જેણે તેને દુનિયાની પ્રમુખ શક્તિઓમાં સૌથી આગળ ઊભું રાખ્યું.
તેમના ભાષણનો સાર એ હતો કે ભવિષ્યના પડકારોનો સામનો કરવા માટે અમેરિકાએ નવીનતા (innovation), મહત્વાકાંક્ષા અને દેશભક્તિના માર્ગ પર મજબૂતીથી ચાલવું પડશે. તેમણે દેશવાસીઓને આહવાન કર્યું કે તેઓ તેમના ઇતિહાસમાંથી સાહસ શીખે અને આવનારી પેઢીઓ માટે એક શક્તિશાળી અમેરિકાનું નિર્માણ કરે.
રાજકીય સંદેશ અને આવનારી રણનીતિ
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ટ્રમ્પનું આ ભાષણ માત્ર એક ઐતિહાસિક સમારોહ નથી, પરંતુ એક સુનિયોજિત રાજકીય ચાલ છે. ચૂંટણીના ચાર મહિના પહેલા આ પ્રકારનો આક્રમક અને રાષ્ટ્રવાદી સંદેશ આપીને તેઓ રિપબ્લિકન જૂથને એક કરવા અને મતદારો વચ્ચે એક મજબૂત નેરેટિવ સેટ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. જે રીતે તેમણે ચીન, નાગરિકતાના મુદ્દાઓ અને વૈશ્વિક રાજનીતિ પર તાજેતરના દિવસોમાં કડક વલણ અપનાવ્યું છે, તે તેમના ‘અમેરિકા ફર્સ્ટ’ના વિઝનને વધુ મજબૂત બનાવે છે.
રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પનું આ સંબોધન સ્પષ્ટ કરે છે કે આવનારા સમયમાં અમેરિકાના નીતિગત નિર્ણયોમાં રાષ્ટ્રવાદની ઝલક વધુ સ્પષ્ટ હશે. પછી તે અર્થતંત્ર હોય, સુરક્ષા હોય કે આંતરરાષ્ટ્રીય કૂટનીતિ, દરેક ડગલે ‘અમેરિકી હિત’ સૌથી ઉપર હશે. 250 વર્ષની આ યાત્રા અમેરિકા માટે એક મુકામ છે, અને ટ્રમ્પ આ મુકામનો ઉપયોગ એક ‘નવા અને શક્તિશાળી અમેરિકા’ના નિર્માણ માટે પાયાના પથ્થર તરીકે કરવા માંગે છે.
શું આવનારા સમયમાં આ ‘અમેરિકા ફર્સ્ટ’ની નીતિ દુનિયાના બદલાતા સમીકરણો વચ્ચે અમેરિકાને તે ઊંચાઈ અપાવી શકશે જેની કલ્પના ટ્રમ્પ કરી રહ્યા છે? તે તો સમય જ કહેશે, પરંતુ એક વાત સાફ છે—ટ્રમ્પે આવનારા ભવિષ્યની રેખા દોરી દીધી છે.
