અરબ સાગરના મોજાંઓમાં સમાયો પાકિસ્તાની કાર્ગો પ્લેન: એક કરુણ દુર્ઘટના અને શોધખોળના પડકારો
આકાશમાં ઉડતું વિમાન જ્યારે અચાનક રડારથી ગાયબ થઈ જાય, ત્યારે તે માત્ર એક તકનીકી ખામી નથી હોતી, પરંતુ અનેક પરિવારોની આશાઓ અને શ્વાસો પર લટકતી તલવાર હોય છે. તાજેતરમાં પાકિસ્તાનની ખાનગી એરલાઇન ‘K2 એરવેઝ’નું એક કાર્ગો પ્લેન અરબ સાગરમાં તૂટી પડતા સમગ્ર દક્ષિણ એશિયાના એવિએશન જગતમાં આઘાતનું મોજું ફરી વળ્યું છે. આ માત્ર એક વિમાન દુર્ઘટના નથી, પરંતુ પાકિસ્તાની ઉડ્ડયન સુરક્ષા સામે ઉઠેલા ગંભીર પ્રશ્નોની એક લાંબી ગાથા છે.
શું બની હતી એ રાત્રે?
ઘટનાક્રમ પર નજર કરીએ તો, મંગળવારે રાત્રે સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) ના શારજાહથી કરાચી આવી રહેલું ‘K2 એરવેઝ’નું બોઈંગ 737-400 કાર્ગો પ્લેન સામાન્ય રીતે ઉડાન ભરી રહ્યું હતું. પાકિસ્તાની એવિએશન અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ, વિમાન જ્યારે કરાચીથી લગભગ 155 નોટિકલ માઇલ પશ્ચિમમાં હતું, ત્યારે અચાનક એર ટ્રાફિક કંટ્રોલ (ATC) સાથેનો તેનો સંપર્ક તૂટી ગયો હતો.
સ્થાનિક સમય મુજબ રાત્રે 9:21 વાગ્યે, ફ્લાઇટ ટ્રેકિંગ ડેટામાં વિમાનની ઊંચાઈમાં અચાનક અને નાટકીય ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. એવું જણાય છે કે વિમાનના નેવિગેશન સિસ્ટમમાં ગંભીર ખામી સર્જાઈ હતી. પાયલોટે કદાચ સંભાળવાનો પ્રયત્ન કર્યો હશે, પરંતુ કુદરતના પ્રકોપ અને તકનીકી નિષ્ફળતા સામે તેઓ લાચાર રહ્યા અને વિમાન અરબ સાગરના ગર્ભમાં સમાઈ ગયું.
પાંચ જીવન અને એક અફાટ સમુદ્ર
કોઈપણ વિમાન દુર્ઘટનામાં સૌથી વધુ દુખદ પાસું તેમાં સવાર જીવ હોય છે. આ કાર્ગો પ્લેનમાં પાંચ ક્રૂ મેમ્બર્સ સવાર હતા, જે તમામ પાકિસ્તાની નાગરિકો હતા. K2 એરવેઝ દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલી યાદી મુજબ તેમાં કેપ્ટન મુહમ્મદ રિઝવાન ઇદ્રીસ, ફર્સ્ટ ઓફિસર ફૈસલ જટુઈ, ફ્લાઇટ એન્જિનિયર મુહમ્મદ હમીદ, મુહમ્મદ આરિફ સિદ્દીકી અને લોડમાસ્ટર મુહમ્મદ તૌફીક ખાન સામેલ હતા.
જ્યારે આ સમાચાર તેમના પરિવારજનો સુધી પહોંચ્યા હશે, ત્યારે તેમની માનસિક સ્થિતિની કલ્પના કરવી પણ અશક્ય છે. અત્યારે સમગ્ર દેશ તેમની સલામતી માટે પ્રાર્થના કરી રહ્યો છે, પરંતુ આટલા કલાકો વીતી ગયા પછી, સમુદ્રની ઊંડાઈ અને વર્તમાન પરિસ્થિતિ જોતા આશાઓ ખૂબ જ ક્ષીણ દેખાઈ રહી છે.
પાકિસ્તાન નૌકાદળનું અભિયાન: કાંટાની ટક્કર
આ ઘટના પછી, પાકિસ્તાન નૌકાદળે યુદ્ધના ધોરણે ‘સર્ચ એન્ડ રેસ્ક્યુ’ ઓપરેશન શરૂ કર્યું છે. આ કામ એટલું સરળ નથી. અરબ સાગરનો તે વિસ્તાર ખૂબ જ ઊંડો અને અનિશ્ચિત છે. પાકિસ્તાનનું યુદ્ધપોત ‘PNS ઝુલ્ફીકાર’, પાકિસ્તાન શિપિંગ કોર્પોરેશનનું જહાજ અને SAAB મેરીટાઇમ સર્વેલન્સ એરક્રાફ્ટ સતત કાટમાળ અને ક્રૂ મેમ્બર્સની શોધ કરી રહ્યા છે.
સમુદ્રમાં રેસ્ક્યુ ઓપરેશન ત્યારે જ સફળ થઈ શકે જ્યારે હવામાન સાનુકૂળ હોય. કાટમાળના નાના ટુકડાઓ પણ એટલી વિશાળ જળરાશિમાં શોધી કાઢવા એ સોય શોધવા સમાન છે. ટેકનોલોજીના આ યુગમાં, સેટેલાઇટ અને સોનાર ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરવા છતાં, દરિયાના મોજાંઓ સતત પુરાવાઓને નષ્ટ કરી રહ્યા છે.
એવિએશન સુરક્ષા અને પાકિસ્તાનનો ઈતિહાસ
પાકિસ્તાનમાં વિમાન દુર્ઘટનાઓનો ઇતિહાસ ઘણો જૂનો અને દર્દનાક છે. વર્ષ 2020 માં પાકિસ્તાન ઇન્ટરનેશનલ એરલાઇન્સ (PIA) નું પ્લેન કરાચીના રહેણાંક વિસ્તારમાં ક્રેશ થયું હતું, જેમાં 99 માંથી 97 લોકોના મોત થયા હતા. તે દુર્ઘટનાએ પાકિસ્તાનના ઉડ્ડયન ક્ષેત્રની નબળાઈઓને જગજાહેર કરી હતી.
હવે 6 વર્ષ બાદ, K2 એરવેઝની આ ઘટના ફરી એકવાર એવા પ્રશ્નો ઉભા કરે છે કે:
શું જૂના વિમાનોનું મેઈન્ટેનન્સ યોગ્ય રીતે થાય છે?
શું કાર્ગો એરલાઇન્સમાં સુરક્ષાના માપદંડો પેસેન્જર ફ્લાઇટ્સ જેટલા જ કડક છે?
શું પાકિસ્તાની એર ટ્રાફિક કંટ્રોલ સિસ્ટમમાં કોઈ ખામી છે?
આવા પ્રશ્નોના જવાબ માત્ર તપાસ સમિતિના રિપોર્ટ પછી જ મળી શકશે, પરંતુ ત્યાં સુધીમાં કદાચ ઘણું મોડું થઈ ગયું હશે.
આધુનિક યુગમાં કાર્ગોનું મહત્વ અને જોખમ
K2 એરવેઝ જેવી કંપનીઓ, જે 2018 માં શરૂ થઈ હતી, તે આજના ઇ-કોમર્સ અને વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઈનનો મહત્વનો ભાગ છે. કાર્ગો ફ્લાઇટ્સ ઘણીવાર રાત્રિના સમયે ઉડતી હોય છે અને ઘણીવાર તે એવા રૂટ પર હોય છે જ્યાંથી બચાવ કામગીરી કરવી મુશ્કેલ હોય છે. દુર્ઘટનાના કારણોમાં તકનીકી ખામી ઉપરાંત હવામાન અને માનવીય ભૂલની પણ તપાસ કરવી અનિવાર્ય છે. બોઈંગ 737-400 એ એક જૂનું મોડેલ છે, તેથી શું આ વિમાનની ક્ષમતા કે તેની વય આ દુર્ઘટના માટે જવાબદાર છે? તે સૌથી મહત્વનો મુદ્દો છે.
અત્યારે, આખો દેશ અને ખાસ કરીને મૃતકના પરિવારજનો એક જ આશા પર જીવી રહ્યા છે: કોઈ ચમત્કાર થાય. ભલે દરિયાના મોજાંઓ સતત રહસ્ય જાળવી રાખતા હોય, પણ રેસ્ક્યુ ટીમની મહેનત કદાચ કોઈને જીવતા કે મૃત અવસ્થામાં પણ શોધી લાવશે, જેથી પરિવારજનોને ઓછામાં ઓછો આશ્વાસનનો એક સાંત્વનાસ્પદ જવાબ મળી શકે.
આ દુર્ઘટના આપણને શીખવે છે કે વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી ભલે ગમે તેટલી આગળ વધી જાય, પણ કુદરત અને મશીન વચ્ચેના સંઘર્ષમાં માનવ જીવન હંમેશા નાજુક રહ્યું છે. પાકિસ્તાન માટે આ સમય પોતાની એવિએશન પોલિસી પર પુનઃવિચાર કરવાનો છે, જેથી ભવિષ્યમાં આવા શોકજનક બનાવો ન બને.
