UGC NETનું પેપર લીક થયાના આક્ષેપથી લાખો વિદ્યાર્થીઓમાં રોષ
NEET-UG પરીક્ષાને લઈને મચેલા દેશવ્યાપી હોબાળાની આગ હજુ ઠંડી પણ થઈ ન હતી, ત્યાં શિક્ષણ વ્યવસ્થાની વિશ્વસનીયતા પર વધુ એક ઘા લાગ્યો છે. હવે નેશનલ ટેસ્ટિંગ એજન્સી (NTA) દ્વારા આયોજિત ‘UGC NET’ જેવી પ્રતિષ્ઠિત પરીક્ષા પર પેપર લીકના ગંભીર આરોપો લાગ્યા છે. 30 જૂનના રોજ આયોજિત થયેલી સોશિયોલોજી (સમાજશાસ્ત્ર) ની પરીક્ષાને લઈને પરીક્ષાર્થીઓનો દાવો છે કે તેમના ભવિષ્ય સાથે ફરી એકવાર ચેડાં કરવામાં આવ્યા છે. લાખો વિદ્યાર્થીઓનું સ્વપ્ન અને તેમની વર્ષોની મહેનત ફરી એકવાર સિસ્ટમની ખામીઓને કારણે બરબાદ થતી દેખાઈ રહી છે.
શું છે સમગ્ર મામલો?
વિવાદની શરૂઆત ત્યારે થઈ જ્યારે સોશિયલ મીડિયા પર 100 પાનાની એક કથિત PDF ફાઇલ વાયરલ થવા લાગી. આ કોઈ સાધારણ સ્ટડી મટિરિયલ ન હતું, પરંતુ વિદ્યાર્થીઓનો દાવો છે કે પરીક્ષા શરૂ થવાના થોડા કલાકો પહેલા વાયરલ થયેલી આ ફાઇલમાં રહેલા 90 પ્રશ્નો આબેહૂબ તે જ હતા, જે અસલી પરીક્ષામાં પૂછાયા હતા.
કલ્પના કરો, એક વિદ્યાર્થી જે મહિનાઓથી લાઈબ્રેરીમાં બેસીને, પોતાની ઊંઘ અને સામાજિક જીવનનો ત્યાગ કરીને તૈયારી કરી રહ્યો હોય, તેને પરીક્ષા હોલમાં બેસીને એ જાણવા મળે કે તે જ પ્રશ્નો કોઈએ થોડા કલાકો પહેલા મોટી રકમ આપીને ખરીદી લીધા હતા. આ માત્ર એક પરીક્ષાનું પેપર લીક થવું નથી, પરંતુ તે વિદ્યાર્થીના જુસ્સા અને તેની પ્રમાણિકતાની હત્યા છે.
2.25 લાખ રૂપિયાનો ‘સોદો’ અને વિદ્યાર્થીઓનો આક્રોશ
આરોપો માત્ર પેપર લીક સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ તેની પાછળ એક સંગઠિત નેટવર્ક હોવાનો દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે. આમ આદમી પાર્ટીની વિદ્યાર્થી પાંખ (ASAP) ના હરિયાણા પ્રમુખ દીપક ધનખડે એક વીડિયો દ્વારા સનસનીખેજ ખુલાસો કર્યો છે. તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે આ ‘સિક્રેટ PDF’ ને 2.25 લાખ રૂપિયામાં વેચવામાં આવી રહી હતી. આ લીક નેટવર્કના તાર ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર, દિલ્હી અને રાજસ્થાન જેવા રાજ્યો સાથે જોડાયેલા હોવાનું જણાવાઈ રહ્યું છે.
આ વિચારવા જેવી વાત છે કે શું આપણી શિક્ષણ પ્રણાલી એટલી અસુરક્ષિત થઈ ગઈ છે કે પ્રશ્નપત્રનું ‘મૂલ્ય’ 2.25 લાખ રૂપિયા નક્કી થઈ ગયું છે? અને સૌથી મોટો પ્રશ્ન—શું યોગ્યતા (Merit) ની જગ્યાએ હવે માત્ર ‘પૈસા’નો દબદબો રહેશે?
NTAની મૌન અને વધતું માનસિક તણાવ
NTA ની કાર્યપ્રણાલી પહેલાથી જ સવાલોના ઘેરામાં છે. NEET વિવાદ પછી વિદ્યાર્થીઓને આશા હતી કે સંસ્થા પોતાની સુરક્ષા અને ગોપનીયતાને લઈને કડક પગલાં લેશે, પરંતુ UGC NET ને લઈને સામે આવેલા આ આરોપોએ તે આશાઓને ફરી એકવાર તોડી નાખી છે. દુઃખદ બાબત એ છે કે નેશનલ ટેસ્ટિંગ એજન્સીએ આ આરોપો પર અત્યાર સુધી કોઈ સત્તાવાર સ્પષ્ટતા કે નિવેદન જાહેર કર્યું નથી.
જ્યારે લાખો પરીક્ષાર્થીઓ રસ્તા પર ઉતરવાની તૈયારી કરી રહ્યા હોય અને સોશિયલ મીડિયા પર પોતાની વ્યથા વ્યક્ત કરી રહ્યા હોય, ત્યારે એજન્સીનું આ ‘મૌન’ પરિસ્થિતિને વધુ તણાવપૂર્ણ બનાવી દે છે. વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીએ પણ આ મુદ્દે કેન્દ્ર સરકારને ઘેરી છે અને યુવાનોના ભવિષ્ય સાથે ચેડાં કરવાનો આરોપ લગાવ્યો છે.
આખરે ક્યાં સુધી સહન કરશે યુવા?
આ પરીક્ષા માત્ર એક ડિગ્રી કે NET પાસ કરવાનું સાધન નથી, પરંતુ આ લાખો વિદ્યાર્થીઓની કારકિર્દીનો આધાર છે. જે વિદ્યાર્થીઓ JRF અથવા આસિસ્ટન્ટ પ્રોફેસર બનવાનું સ્વપ્ન જોઈ રહ્યા છે, તેમના માટે આ જીવન બદલવાની તક હોય છે. જ્યારે પરીક્ષા પારદર્શી નથી હોતી, ત્યારે એક હોશિયાર વિદ્યાર્થીનું મનોબળ સંપૂર્ણપણે તૂટી જાય છે.
શું સરકાર અને NTA ને એ સમજાતું નથી કે એક પેપર લીક થવાથી માત્ર એક પરીક્ષા રદ નથી થતી, પરંતુ સમગ્ર પેઢીનો વ્યવસ્થા પરથી વિશ્વાસ ઉઠી જાય છે? વિદ્યાર્થીઓનો આ ગુસ્સો વ્યાજબી છે, કારણ કે તેઓ ‘ઠગાયેલા’ અનુભવી રહ્યા છે.
સુધારાની જરૂર છે, દાવાઓની નહીં
NEET પછી UGC NET પર લાગેલા આ ડાઘોએ એ સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે આપણી પરીક્ષા પ્રણાલીમાં આમૂલ પરિવર્તનની જરૂર છે. માત્ર પરીક્ષા રદ કરી દેવી એ ઉકેલ નથી; ઉકેલ છે—જવાબદારી. NTA એ ખાતરી કરવી પડશે કે પરીક્ષાની ગોપનીયતાનું માળખું અભેદ્ય હોય.
જ્યાં સુધી આ ‘લીક માફિયા’ નો પર્દાફાશ નહીં થાય અને દોષિત અધિકારીઓ પર કાર્યવાહી નહીં થાય, ત્યાં સુધી કોઈ પણ પરીક્ષાની પવિત્રતા પર વિશ્વાસ કરવો મુશ્કેલ હશે. યુવાનો માત્ર પરીક્ષાનું પરિણામ નથી ઈચ્છતા, તેઓ ન્યાય ઈચ્છે છે. તેમને એવું વાતાવરણ જોઈએ છે જ્યાં તેમની મહેનતની કિંમત તેમની કાબેલિયતથી નક્કી થાય, નહીં કે તેમના ખિસ્સામાં રહેલા રૂપિયાથી.
