હોલીવુડથી લઈને સામાન્ય લોકો સુધી બધે જ વિરોધ! આખરે ઇન્સ્ટાગ્રામ પરથી કેમ હટાવવું પડ્યું આ AI ફીચર?
ટેક્નોલોજી કંપની મેટા (Meta) એ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ના યુગમાં આગળ રહેવા માટે ઇન્સ્ટાગ્રામ પર એક નવું ધમાકેદાર ફીચર લોન્ચ કર્યું હતું. પરંતુ લોન્ચ થયાના ગણતરીના દિવસોમાં જ આ ફીચર કંપની માટે માથાનો દુખાવો બની ગયું. યુઝર્સ, સેલિબ્રિટીઝ અને હોલીવુડ એજન્સીઓ તરફથી ચોતરફ થયેલા ભારે વિરોધ અને ટીકાઓ બાદ, મેટાએ શુક્રવારે ઇન્સ્ટાગ્રામ પરથી આ નવા AI ફીચરને કામચલાઉ ધોરણે રોકી દીધું (Pause) છે.
આ આખા વિવાદના કેન્દ્રમાં ‘મ્યુઝ ઇમેજ’ (Muse Image) નામનું એક નવું ટૂલ હતું. આ ટૂલ એટલું પાવરફુલ અને વિવાદાસ્પદ હતું કે તે કોઈપણ યૂઝરના પબ્લિક એકાઉન્ટના ફોટાઓનો ઉપયોગ કરીને નવી આર્ટિફિશિયલ ઇમેજ જનરેટ કરી શકતું હતું. આ ફીચર સામે આવતા જ પ્રાઇવસી અને કોપીરાઇટના ગંભીર પ્રશ્નો ઊભા થયા હતા.
શું હતું ‘Muse Image’ ફીચર અને કેમ થયો વિરોધ?
મેટા દ્વારા ઇન્સ્ટાગ્રામ પર ટેસ્ટ કરવામાં આવી રહેલું ‘Muse Image’ ફીચર યુઝર્સને એક અનોખી સુવિધા આપતું હતું. આ ફીચરની મદદથી યુઝર્સ ઇન્સ્ટાગ્રામ પર રહેલા કોઈપણ પબ્લિક પ્રોફાઇલ (જે એકાઉન્ટ પ્રાઇવેટ નથી) ના ફોટાના આધારે નવી AI ઇમેજ બનાવી શકતા હતા. ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ સેલિબ્રિટી કે સામાન્ય યુઝરની પ્રોફાઇલ પબ્લિક હોય, તો AI તેના ચહેરા અને હાવભાવનો અભ્યાસ કરીને તદ્દન નવી જ કલ્પના આધારિત તસવીર બનાવી આપતું હતું.
આ ફીચર રોલઆઉટ થતાં જ સોશિયલ મીડિયા પર હોબાળો મચી ગયો હતો. હોલીવુડની મોટી ટેલેન્ટ એજન્સીઓ અને સામાન્ય યુઝર્સે આનો સખત વિરોધ કર્યો. લોકોની સૌથી મોટી ચિંતા પ્રાઇવસી (Privacy) ને લઈને હતી. યુઝર્સનું કહેવું હતું કે તેમની પરવાનગી વિના તેમના પબ્લિક ફોટાનો ઉપયોગ કરીને કોઈપણ વ્યક્તિ AI ઈમેજ બનાવી શકે તે તેમની અંગત સુરક્ષા અને ઓળખ સાથે ચેડાં સમાન છે.
કોપીરાઇટ અને ડીપફેકનો મોટો ખતરો
હોલીવુડ અને ક્રિએટિવ ઇન્ડસ્ટ્રી માટે આ કોપીરાઇટ (Copyright) નો મોટો મુદ્દો હતો. કલાકારો, મોડેલ્સ અને અભિનેતાઓનો ચહેરો જ તેમની બ્રાન્ડ વેલ્યુ હોય છે. જો કોઈપણ વ્યક્તિ માત્ર એક કમાન્ડ આપીને તેમના જેવી જ દેખાતી નકલી તસવીર બનાવી લે, તો તેનાથી કલાકારોની આજીવિકા અને ડિજિટલ રાઇટ્સ પર સીધી અસર પડે છે.
આ ઉપરાંત, નિષ્ણાતોએ ડીપફેક (Deepfake) અને ઓનલાઈન છેતરપિંડી વધવાની પણ ચેતવણી આપી હતી. પબ્લિક એકાઉન્ટ્સમાંથી ફોટા લઈને જો AI આટલી સચોટ ઇમેજ બનાવવા લાગે, તો તેનો દુરુપયોગ ફેક ન્યૂઝ ફેલાવવા અથવા કોઈને બદનામ કરવા માટે થઈ શકે છે. આ ગંભીર જોખમોને ધ્યાનમાં રાખીને મેટા પર સોશિયલ મીડિયા અને લીગલ પ્લેટફોર્મ્સ દ્વારા ભારે દબાણ બનાવવામાં આવ્યું હતું.
મેટાએ લીધો યુ-ટર્ન: સત્તાવાર નિવેદન
ચોતરફથી ઘેરાયેલી મેટા કંપનીએ આખરે બેકફૂટ પર આવવું પડ્યું. શુક્રવારે કંપનીએ એક સત્તાવાર નિવેદન જારી કરીને જણાવ્યું કે તેઓ હાલ પૂરતું આ ફીચરને રોકી રહ્યા છે. કંપનીએ સ્વીકાર્યું કે યુઝર્સ તરફથી મળેલો પ્રતિસાદ અને ચિંતાઓ ખૂબ જ ગંભીર છે અને તેઓ યુઝર્સની પ્રાઇવસીને પ્રાથમિકતા આપે છે.
ટેક નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે મેટાએ ઉતાવળમાં આ ફીચર લોન્ચ કરી દીધું હતું. કંપનીએ યુઝર્સના ડેટા સ્ક્રૅપિંગ (Data Scraping) અને પબ્લિક પ્રોફાઇલના ઉપયોગ અંગેના નિયમોને સ્પષ્ટ કર્યા નહોતા. હવે જ્યારે આ સુવિધા બંધ કરવામાં આવી છે, ત્યારે મેટા કદાચ ભવિષ્યમાં વધુ કડક પ્રાઇવસી સેટિંગ્સ અને ઓપ્ટ-આઉટ (ન જોડાવાનો વિકલ્પ) સુવિધા સાથે આને ફરી લાવવાનો વિચાર કરી શકે છે.
સામાન્ય યુઝર્સે હવે શું ધ્યાન રાખવું જોઈએ?
ભલે મેટાએ આ ફીચર અત્યારે બંધ કરી દીધું હોય, પરંતુ આ ઘટનાએ સાબિત કરી દીધું છે કે સોશિયલ મીડિયા પર આપણો ડેટા કેટલો અસુરક્ષિત હોઈ શકે છે. જો તમે પણ ઇન્સ્ટાગ્રામ અથવા ફેસબુકનો ઉપયોગ કરો છો, તો કેટલીક બાબતોનું ધ્યાન રાખવું ખૂબ જ જરૂરી છે:
-
પ્રોફાઇલ પ્રાઇવેટ રાખો: જો તમે તમારી તસવીરો માત્ર મિત્રો અને પરિવાર સાથે જ શેર કરવા માંગતા હોવ, તો એકાઉન્ટ સેટિંગ્સમાં જઈને પ્રોફાઇલને ‘Private’ કરી દો.
-
AI ટ્રેનિંગ ઓપ્ટ-આઉટ: મેટા અને અન્ય કંપનીઓ યુઝર્સના ડેટાનો ઉપયોગ તેમના AI મોડલ્સને ટ્રેન કરવા માટે કરે છે. સેટિંગ્સમાં જઈને આ પ્રકારની પરવાનગીઓ બ્લોક કરવાનો વિકલ્પ હંમેશા તપાસતા રહો.
-
સજાગ રહો: સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સ સમયસમય પર તેમની પ્રાઇવસી પોલિસી બદલતા રહે છે, તેથી નવી અપડેટ્સ વિશે માહિતગાર રહેવું જરૂરી છે.
