હોમ લોન લેતા પહેલા કેમ જરૂરી છે ૭૫૦થી વધુ ક્રેડિટ સ્કોર? સમજો લાખો રૂપિયા બચાવતું સિક્રેટ ગણિત
જ્યારે તમે કોઈ બેંક કે નાણાકીય સંસ્થા પાસે હોમ લોન માટે અરજી કરો છો, ત્યારે બેંક સૌથી પહેલાં તમારો ક્રેડિટ સ્કોર તપાસે છે. ક્રેડિટ સ્કોર મૂળભૂત રીતે ત્રણ અંકનો એક એવો આંકડો છે, જે તમારી નાણાકીય શિસ્ત દર્શાવે છે. તે બેંકોને જણાવે છે કે તમે ભૂતકાળમાં લીધેલી લોનના ઈએમઆઈ (EMI) અને ક્રેડિટ કાર્ડના બિલ ચૂકવવામાં કેટલા નિયમિત અને પ્રમાણિક રહ્યા છો. જો તમે આગામી દિવસોમાં હોમ લોન લેવાનું વિચારી રહ્યા હોવ, તો અરજી કરવાના ઓછામાં ઓછા છ મહિના પહેલાં તમારા ક્રેડિટ સ્કોરની સ્થિતિ તપાસી લેવી એ આર્થિક દૃષ્ટિએ ખૂબ જ સમજદારીભર્યું પગલું છે.
ક્રેડિટ સ્કોર 750+ ને ‘ગોલ્ડન નંબર’ કેમ ગણવામાં આવે છે?
ભારતમાં સ્ટેટ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (SBI), HDFC અને ICICI જેવી તમામ અગ્રણી બેંકો અને હાઉસિંગ ફાઇનાન્સ કંપનીઓના નિયમો અનુસાર, 750 કે તેથી વધુનો ક્રેડિટ સ્કોર સર્વોત્તમ માનવામાં આવે છે. જ્યારે તમારો સ્કોર આ જાદુઈ આંકડાની ઉપર હોય છે, ત્યારે બેંકો તમને “ઓછા જોખમવાળા” એટલે કે અત્યંત વિશ્વસનીય ગ્રાહક માને છે. આવા ગ્રાહકોના ભૂતકાળના તમામ રેકોર્ડ ક્લીન હોવાના કારણે બેંકો તેમની લોન એપ્લિકેશન ખૂબ જ ઝડપથી અને કોઈ પણ અડચણ વગર મંજૂર કરી દે છે.
તેનાથી વિપરીત, જો તમારો ક્રેડિટ સ્કોર 700 કરતાં ઓછો હોય, તો બેંકો તમારી પ્રોફાઇલને શંકાની નજરે જુએ છે. આવી સ્થિતિમાં બેંકો લોન આપવા માટે વધારાના દસ્તાવેજો અથવા ગેરંટરની માંગણી કરી શકે છે, અથવા વધુ જોખમ હોવાના કારણે તમારી લોનની ફાઇલ સીધી રિજેક્ટ (નકારી) પણ કરી શકે છે.
જોખમ-આધારિત કિંમત (Risk-Based Pricing) અને લાખોની બચત
સામાન્ય રીતે લોકો એવું વિચારતા હોય છે કે ક્રેડિટ સ્કોર માત્ર લોન પાસ કરાવવા માટે જ જરૂરી છે, પરંતુ વાસ્તવિકતા એ છે કે તેની સીધી અસર તમારા વ્યાજ દર (Interest Rate) પર પડે છે. રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) ની ગાઇડલાઇન્સ મુજબ, હવે તમામ બેંકો “રિસ્ક-બેઝ્ડ પ્રાઇસિંગ” મોડેલ પર કામ કરે છે. આ નિયમ હેઠળ જે ગ્રાહકનો ક્રેડિટ સ્કોર જેટલો સારો હશે, તેને એટલો જ ઓછો વ્યાજ દર ઓફર કરવામાં આવશે.
હોમ લોન સામાન્ય રીતે 15 થી 30 વર્ષ જેવા લાંબા ગાળા માટે લેવાની હોવાથી, વ્યાજ દરમાં માત્ર 0.50% નો સામાન્ય તફાવત પણ લોન લેનારને લાખો રૂપિયાનો ફાયદો કરાવી શકે છે.
-
ઉદાહરણ તરીકે: જો તમે 9.00% ના સ્ટાન્ડર્ડ વ્યાજ દરે 20 વર્ષ માટે 50 લાખ રૂપિયાની હોમ લોન લો છો, તો તમારો માસિક EMI આશરે 44,986 રૂપિયા આવશે.
-
ડિસ્કાઉન્ટનું ગણિત: જો તમારો ક્રેડિટ સ્કોર 750થી ઉપર હોવાના કારણે બેંક ખુશ થઈને તમને 8.50% નો ડિસ્કાઉન્ટેડ વ્યાજ દર આપે છે, તો તમારો માસિક EMI ઘટીને 43,391 રૂપિયા થઈ જશે.
દર મહિને બચતી આ રકમ ભલે નાની લાગે, પરંતુ 20 વર્ષના લાંબા ગાળા દરમિયાન તમે વ્યાજના કુલ ખર્ચમાંથી સીધા જ 4 લાખ રૂપિયાથી વધુની મોટી બચત કરી શકશો.
લોનની રકમ અને ડાઉન પેમેન્ટ પર થતી મોટી અસર
તમારો ક્રેડિટ સ્કોર માત્ર વ્યાજનો દર જ નક્કી નથી કરતો, પરંતુ બેંક તમને મહત્તમ કેટલી રકમની લોન આપશે તે પણ તેના પર નિર્ભર કરે છે. મજબૂત ક્રેડિટ સ્કોર ધરાવતા ગ્રાહકોને બેંકો પ્રોપર્ટીની કિંમતના મહત્તમ હિસ્સા જેટલી લોન આપવા તૈયાર થઈ જાય છે, જેના લીધે ગ્રાહકે પોતાના ખિસ્સામાંથી બહુ ઓછું ડાઉન પેમેન્ટ ચૂકવવું પડે છે.
બીજી તરફ, જો સ્કોર નબળો હશે તો બેંકો પોતાનું જોખમ ઘટાડવા માટે લોનની રકમ ઘટાડી દે છે. પરિણામે, ઘર ખરીદનારે પ્રોપર્ટીની કુલ કિંમતનો મોટો હિસ્સો પોતાના અંગત ફંડમાંથી ડાઉન પેમેન્ટ તરીકે તાત્કાલિક ચૂકવવો પડે છે, જે મધ્યમ વર્ગીય પરિવારો માટે અચાનક મેનેજ કરવું ખૂબ મુશ્કેલ બની જાય છે.
ક્રેડિટ સ્કોર ઝડપથી સુધારવાની ૪ સુવર્ણ રીતો
જો તમારો ક્રેડિટ સ્કોર હાલમાં ઓછો હોય તો ચિંતા કરવાની જરૂર નથી. બેંકિંગ નિષ્ણાતોના મતે, તમે તમારી નાણાકીય આદતોમાં થોડો સુધારો કરીને આગામી 3 થી 6 મહિનામાં તેને ફરીથી મજબૂત બનાવી શકો છો:
-
સમયસર ચુકવણી (Timely Payment): તમારા તમામ જૂના લોનના EMI અને ક્રેડિટ કાર્ડના બિલ હંમેશા નિયત તારીખ (Due Date) પહેલાં ચૂકવવાની આદત પાડો. તમારા કુલ ક્રેડિટ સ્કોરના બિલ્ડિંગમાં આ એકલી આદત 35% જેટલો મોટો ભાગ ભજવે છે.
-
ક્રેડિટ યુટિલાઇઝેશન રેશિયો (CUR): તમારા ક્રેડિટ કાર્ડની લિમિટનો ક્યારેય આંધળો ઉપયોગ ન કરો. ફાઇનાન્સ એક્સપર્ટ્સના મતે, ક્રેડિટ સ્કોર સારો રાખવા માટે તમારે તમારી કુલ ઉપલબ્ધ લિમિટના માત્ર 30% કે તેથી ઓછો જ ખર્ચ કરવો જોઈએ.
-
વારંવાર લોન માટેની પૂછપરછ ટાળો: જ્યારે તમે ટૂંકા ગાળામાં બહુ બધી બેંકોમાં લોન માટે ફાઇલ મૂકો છો, ત્યારે દરેક બેંક તમારા નામે “હાર્ડ ઇન્ક્વાયરી” (Hard Inquiry) કરે છે. ક્રેડિટ બ્યુરો આ બાબતને નકારાત્મક ગણે છે અને એવું માની લે છે કે તમે નાણાકીય કટોકટીમાં છો, જેનાથી તમારો સ્કોર ઝડપથી ઘટી જાય છે.
-
ક્રેડિટ રિપોર્ટની ભૂલો ઓનલાઇન સુધારો: વર્ષમાં ઓછામાં ઓછી એક વાર CIBIL અથવા Experian જેવી સત્તાવાર વેબસાઇટ્સ પરથી તમારો ફ્રી ક્રેડિટ રિપોર્ટ ડાઉનલોડ કરીને ચેક કરો. જો તેમાં કોઈ ખોટી વિગત કે ભૂતકાળમાં બંધ થઈ ગયેલી લોન હજુ પણ સક્રિય (Active) બતાવતી હોય, તો તાત્કાલિક ઓનલાઇન ડિસ્પ્યુટ (વિવાદ) ફાઇલ કરો. આરબીઆઈ (RBI) ના કડક નિયમો અનુસાર, ક્રેડિટ બ્યુરોએ આવી ભૂલોને 30 દિવસની અંદર સુધારવી જ પડે છે.
