જાણો ભોજન પછી ધીમે ચાલવા પાછળ છુપાયેલું અદભૂત તબીબી વિજ્ઞાન

જમ્યા પછી માત્ર ૧૦-૧૫ મિનિટની લટાર, ઇન્સ્યુલિન વિના બ્લડ શુગરને કુદરતી રીતે રાખશે અંકુશમાં!

આજની દોડધામ ભરેલી અને બેઠાડુ જીવનશૈલીમાં ડાયાબિટીસ એટલે કે મધુપ્રમેહ એક અત્યંત ગંભીર અને સામાન્ય સમસ્યા બની રહ્યો છે. લોકો બ્ડ શુગરને કાબૂમાં રાખવા માટે મોંઘી દવાઓ અને કઠોર ડાયેટ પ્લાન અપનાવતા હોય છે, પરંતુ પ્રકૃતિ અને વિજ્ઞાને આપણને એક એવો મફત અને સરળ ઉપાય આપ્યો છે જે ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે સંજીવની સમાન સાબિત થઈ શકે છે. તે ઉપાય છે – ભોજન કર્યા પછી માત્ર ૧૦ થી ૧૫ મિનિટ સુધી ધીમે-ધીમે ચાલવું (લાઇટ વૉકિંગ).

આધુનિક તબીબી વિજ્ઞાન અને આપણું પરંપરાગત આયુર્વેદ બંને એક વાત પર સખત ભાર મૂકે છે કે ભોજન કર્યા પછી તરત જ બેસી જવું અથવા સોફા પર આડા પડવું એ સ્વાસ્થ્ય માટે સૌથી હાનિકારક બાબત છે. વૈશ્વિક સ્તરે થયેલા તાજેતરના સંશોધનો દર્શાવે છે કે જ્યારે આપણે ભોજન કરીએ છીએ, ત્યારે આપણું શરીર ખોરાકને ગ્લુકોઝ (શુગર) માં રૂપાંતરિત કરે છે, જેના કારણે લોહીમાં શુગરનું પ્રમાણ અચાનક વધવા લાગે છે. આ પ્રક્રિયાને તબીબી ભાષામાં ‘બ્લડ ગ્લુકોઝ સ્પાઇક’ કહેવામાં આવે છે. ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે આ સ્પાઇક અત્યંત જોખમી સાબિત થઈ શકે છે. પરંતુ જો તમે જમ્યા પછી માત્ર ૧૦ થી ૧૫ મિનિટ સુધી સામાન્ય ગતિએ એટલે કે ધીમે-ધીમે ચાલો છો, તો આ જોખમ ખૂબ જ મોટા પ્રમાણમાં ઘટી જાય છે.

સ્નાયુઓ બને છે ગ્લુકોઝનું પાવરહાઉસ

ભોજન કર્યા પછી ચાલવા પાછળનું વિજ્ઞાન સમજવું ખૂબ જ રસપ્રદ છે. જ્યારે આપણે જમ્યા પછી તરત જ વૉક કરવાનું શરૂ કરીએ છીએ, ત્યારે આપણા શરીરના મોટા સ્નાયુઓ, ખાસ કરીને પગના સ્નાયુઓ સક્રિય થાય છે. આ સ્નાયુઓને કામ કરવા માટે ઉર્જાની જરૂર પડે છે. તેઓ ઇન્સ્યુલિન હોર્મોનની રાહ જોયા વિના જ સીધા લોહીમાંથી ગ્લુકોઝ ખેંચવાનું શરૂ કરી દે છે. આનાથી લોહીમાં મુક્તપણે ફરતું ગ્લુકોઝ સ્નાયુઓમાં બળતણ તરીકે વપરાઈ જાય છે અને પરિણામે બ્લડ શુગરનું સ્તર કુદરતી રીતે જ ઘટી જાય છે. વૈજ્ઞાનિકોનું કહેવું છે કે આ પ્રક્રિયા ઇન્સ્યુલિન રેઝિસ્ટન્સ (ઇન્સ્યુલિન પ્રતિકાર) ની સમસ્યા ધરાવતા લોકો માટે અકસીર ઈલાજ છે.

પાચનક્રિયા અને હૃદય માટે અમૃત સમાન

જમ્યા પછીની હળવી લટાર માત્ર શુગર જ નિયંત્રિત નથી કરતી, પરંતુ તે આપણા પાચનતંત્રને પણ અત્યંત મજબૂત બનાવે છે. ચાલવાને કારણે પેટ અને આંતરડાની હલનચલન ઝડપી બને છે, જેનાથી ખોરાકનું પાચન ખૂબ જ સરળતાથી થઈ જાય છે. જે લોકોને જમ્યા પછી ગેસ, એસિડિટી, પેટનું ફૂલવું કે અપચો થવાની ફરિયાદ રહેતી હોય, તેમના માટે આ આદત રામબાણ સાબિત થાય છે. આ ઉપરાંત, નિયમિત વૉકિંગ કરવાથી શરીરમાં બ્લડ સર્ક્યુલેશન (રક્ત પરિભ્રમણ) સુધરે છે, બ્લડ પ્રેશર નિયંત્રણમાં રહે છે અને હૃદયના રોગોનું જોખમ પણ નોંધપાત્ર રીતે ઘટી જાય છે.

ક્યારે અને કેવી રીતે ચાલવું? આ બાબતોનું રાખો ખાસ ધ્યાન

ભોજન પછી ચાલવાનો મહત્તમ લાભ મેળવવા માટે તેની સાચી રીત જાણવી ખૂબ જ જરૂરી છે. ઘણા લોકો જમ્યા પછી ખૂબ જ ઝડપથી દોડવા લાગે છે અથવા બ્રિસ્ક વૉકિંગ (ઝડપી ચાલવું) શરૂ કરી દે છે, જે બિલકુલ ખોટું છે. જમ્યા પછી તરત જ લોહીનો પ્રવાહ પાચનક્રિયા તરફ વળેલો હોય છે, તેથી જો તમે બહુ ઝડપથી ચાલશો તો પેટમાં દુખાવો અથવા ઉબકા જેવી સમસ્યા થઈ શકે છે. તમારે માત્ર સામાન્ય અને હળવી ગતિએ જ ચાલવાનું છે, જેને આપણે સામાન્ય ભાષામાં લટાર મારવી કહીએ છીએ. આ વૉક ભોજન પૂરું થયાની ૫ થી ૧૦ મિનિટની અંદર જ શરૂ થઈ જવી જોઈએ અને તેનો સમયગાળો ૧૦ થી ૧૫ મિનિટથી વધુ રાખવાની જરૂર નથી.

માનસિક શાંતિ અને સારી ઊંઘનો રાઝ

ખાસ કરીને રાત્રિના ભોજન (ડિનર) પછી ચાલવાના ફાયદા બમણા થઈ જાય છે. દિવસભરના માનસિક તણાવ અને સ્ટ્રેસને કારણે શરીરમાં કોર્ટિસોલ નામનો હોર્મોન વધે છે, જે બ્લડ શુગર વધારે છે. રાત્રે જમ્યા પછી પ્રકૃતિના સાનિધ્યમાં અથવા ઘરના આંગણામાં ૧૫ મિનિટ શાંતિથી ચાલવાથી મગજમાં એન્ડોર્ફિન એટલે કે ‘ફીલ ગુડ’ હોર્મોન્સ મુક્ત થાય છે. આ હોર્મોન્સ માનસિક તણાવને હળવો કરે છે અને રાત્રે એક ઊંડી અને ગુણવત્તાસભર ઊંઘ મેળવવામાં મદદ કરે છે. એક સારી ઊંઘ પોતે જ બીજા દિવસે સવારે ફાસ્ટિંગ બ્લડ શુગરને સામાન્ય રાખવામાં બહુ મોટી ભૂમિકા ભજવે છે. તેથી, દવાઓ પર નિર્ભર રહેવાને બદલે જમ્યા પછીની આ નાનકડી અને સરળ આદતને તમારી દિનચર્યાનો હિસ્સો બનાવો અને સ્વસ્થ જીવન તરફ ડગ માંડો.