હોર્મુઝ જળડમરૂમધ્યમાં ટેન્કર્સ સળગ્યા, મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ ચરમસીમાએ
મધ્ય પૂર્વમાં ફરી એકવાર યુદ્ધના કાળા વાદળો ઘેરાવા લાગ્યા છે અને અમેરિકા તથા ઈરાન વચ્ચેનો તણાવ પોતાના ચરમસીમા પર પહોંચી ગયો છે. અમેરિકી લશ્કરી કાર્યવાહીના જવાબમાં ઈરાને આક્રમક વલણ અપનાવતા મોટો પલટવાર કર્યો છે. વ્યૂહાત્મક રીતે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ એવા હોર્મુઝ સ્ટ્રેઈટ (Strait of Hormuz) માં તેલ ટેન્કરો પર હુમલા બાદ આગ લાગી ગઈ છે, તો બીજી તરફ ખાડી દેશોમાં આવેલા અમેરિકી લશ્કરી ઠકાણોને પણ મિસાઈલ અને ડ્રોન હુમલાઓથી ધમરોળી નાખવામાં આવ્યા છે. આ તાજેતરની ઘટનાએ આખી દુનિયાની ઉર્જા સુરક્ષા અને વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થાને જોખમમાં મૂકી દીધી છે. "અમેરિકા સામે ઈરાનનો મોટો પલટવાર, હોર્મુઝ સ્ટ્રેઈટમાં સળગી ઉઠ્યા ઓઈલ ટેન્કર્સ 2")
હોર્મુઝ સ્ટ્રેઈટમાં ભડકી આગ અને સળગતા ટેન્કરો
દુનિયાના સૌથી મોટા ઓઈલ ટ્રેડિંગ રૂટ્સમાં ગણાતો હોર્મુઝ જળડમરૂમધ્ય ફરી એકવાર યુદ્ધનું મેદાન બની ગયો છે. અમેરિકી સૈૈન્ય દ્વારા ઈરાનના ઠકાણો પર સતત કરવામાં આવી રહેલી એરસ્ટ્રાઈક પછી, ઈરાની રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કૉર્પ્સ (IRGC) એ પણ કડક વલણ અપનાવ્યું છે.
-
ટેન્કરોને બનાવ્યા નિશાન: રિપોર્ટ્સ મુજબ, હોર્મુઝ સ્ટ્રેઈટમાંથી પસાર થતા જહાજો અને ઓઈલ ટેન્કરોને ઈરાન તરફથી કડક ચેતવણીઓ આપવામાં આવી હતી. પરવાનગી વગર પસાર થવાનો પ્રયાસ કરી રહેલા જહાજો પર હુમલા થયા બાદ જળડમરૂમધ્યમાં અનેક ઓઈલ ટેન્કરોમાં ભીષણ ધડાકા થયા અને તે આગની લપેટમાં આવી ગયા.
-
ઉર્જા પુરવઠા પર સંકટ: દુનિયાનો એક દરિયાઈ તેલ વેપાર આ સાંકડા દરિયાઈ માર્ગથી થાય છે. આ સંજોગોમાં આ માર્ગ અવરોધાવાથી અને ટેન્કરો સળગવાથી આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલના ભાવમાં મોટો ઉછાળો આવવાની આશંકા પેદા થઈ ગઈ છે. કતાર જેવા દેશોએ પણ આ તબાહી પર ચિંતા વ્યક્ત કરીને સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN) ના દરવાજા ખખડાવ્યા છે.
કુવેત અને બહેરીનમાં ગુંજ્યા ધડાકા, અમેરિકી ઠેકાણા તબાહ
દરિયા ઉપરાંત જમીન પર પણ આ સંઘર્ષનો વ્યાપ ઝડપથી ફેલાઈ ગયો છે. અમેરિકાના તાજેતરના હુમલાઓના બદલામાં ઈરાન સમર્થિત તાકાતો અને સેનાએ ખાડી દેશોમાં બનેલા અમેરિકી લશ્કરી અડ્ડાઓને પોતાના નિશાના પર લીધા છે.
-
બહેરીન અને કુવેતમાં હુમલા: ઈરાની સેનાએ બહેરીન અને કુવેતમાં સ્થિત અમેરિકી લશ્કરી મથકો, એરબેઝ અને કમ્યુનિકેશન સેન્ટર્સ પર તોફાની મિસાઈલો અને ડ્રોન ઝીંક્યા છે. આ હુમલાઓ પછી કુવેત અને બહેરીનના અનેક વિસ્તારોમાં જોરદાર ધડાકાઓનો અવાજ સંભળાયો, જેનાથી સમગ્ર ખાડી ક્ષેત્રમાં ભયનો માહોલ સર્જાઈ ગયો છે.
-
લશ્કરી અડ્ડાઓને નુકસાન: પ્રારંભિક માહિતી મુજબ, વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ આ ઠકાણો પર થયેલા હુમલાઓથી માળખાકીય સુવિધાઓને ભારે નુકસાન પહોંચ્યું છે. સુરક્ષા કારણોસર ઘણી સ્થાનિક ઉડાનો અને એરપોર્ટના સંચાલન પર પણ અસર પડી છે.
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે શા માટે ભડક્યો છે નવો સંઘર્ષ?
બંને દેશો વચ્ચે થોડા સમય પહેલાં થયેલા આંશિક કરારો અને યુદ્ધવિરામની કોશિશો પર હવે પાણી ફુંકાઈ ગયું હોય તેવું લાગી રહ્યું છે.
-
સીઝફાયરનું ટૂટવું: અમેરિકાનો આક્ષેપ છે કે ઈરાન હોર્મુઝ સ્ટ્રેઈટમાંથી પસાર થતા કોમર્શિયલ જહાજોને સતત અડચણરૂપ બની રહ્યું છે અને આંતરરાષ્ટ્રીય નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરી રહ્યું છે. તેના જવાબમાં અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ પ્રશાસને ઈરાન પર દબાણ વધારવા માટે પોતાના હવાઈ હુમલાના અભિયાનને વધુ તેજ કરી દીધું છે.
-
ઈરાનનું વલણ: બીજી તરફ, તેહરાનનું કહેવું છે કે અમેરિકી ગઠબંધન દ્વારા તેના બંદરો અને લશ્કરી ઠકાણોને સતત નિશાન બનાવવામાં આવી રહ્યા છે, તેથી સાર્વભૌમત્વની રક્ષા માટે જવાબી કાર્યવાહી કરવી તેની મજબૂરી છે.
વૈશ્વિક શાંતિ માટે વધતી ચિંતા
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના સીધા ઘર્ષણના આ નવા દોરે ફરી એકવાર સમગ્ર પશ્ચિમ એશિયાને યુદ્ધની આગમાં હોમી દીધું છે. હોર્મુઝ જળડમરૂમધ્યમાં સતત સળગતા ટેન્કરો અને ખાડી દેશોમાં થઈ રહેલા મિસાઈલ હુમલાઓએ વૈશ્વિક સમુદાયની ઊંઘ હરામ કરી દીધી છે. જો સમયસર કૂટનીતિક સ્તરે આ તણાવને ડામવાના પ્રયાસો નહીં કરવામાં આવે, તો આ સંઘર્ષ આખી દુનિયાને ગંભીર આર્થિક અને ઉર્જા સંકટ તરફ ધકેલી શકે છે.
