પશ્ચિમ એશિયામાં વધતી આશંકાઓ અને ઈરાકથી તેલનું લોડિંગ અટકતા ભારતીય કંપનીઓ એલર્ટ
વૈશ્વિક સ્તરે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં આવી રહેલા ઉતાર-ચઢાવ અને પશ્ચિમ એશિયામાં વધી રહેલા ભૌગોલિક રાજકીય (Geopolitical) તણાવ વચ્ચે ભારતમાં આજે પણ ઇંધણના દરો સ્થિર રહ્યા છે. દેશની સરકારી તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) એ પેટ્રોલ અને ડીઝલની કિંમતોમાં કોઈ પણ પ્રકારનો ફેરફાર કર્યો નથી.
આજે ૨૩ જુલાઈના રોજ દેશભરમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના દરો ગઈકાલના સ્તરે જ યથાવત રહ્યા છે. સરકારી તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા તાજેતરના આંકડા મુજબ, દેશના તમામ મુખ્ય શહેરોમાં ઇંધણના ભાવમાં કોઈ જ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી.
ગયા અઠવાડિયે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના રાજદ્વારી તણાવ વચ્ચે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Strait of Hormuz) માંથી જહાજોની અવરજવર સામાન્ય થવાની આશાથી આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલના ભાવમાં આંશિક ઘટાડો નોંધાયો હતો. પરંતુ પશ્ચિમ એશિયામાં ફરી એકવાર લશ્કરી અને રાજકીય તણાવ વધતાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં સતત મજબૂતી જોવા મળી રહી છે.
મુખ્ય શહેરોમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના વર્તમાન દરો
ભારતમાં લાંબા સમયથી ઇંધણના ભાવ એકસરખા સ્તરે જળવાઈ રહ્યા છે. દેશની રાજધાની દિલ્હીમાં હાલમાં પેટ્રોલનો ભાવ ₹૧૦૨.૧૨ પ્રતિ લિટર અને ડીઝલનો ભાવ ₹૯૫.૨૦ પ્રતિ લિટર નોંધાયો છે. આર્થિક રાજધાની મુંબઈમાં પેટ્રોલ પ્રતિ લિટરે ₹૧૧૧.૨૧ અને ડીઝલ ₹૯૭.૮૩ ના દરે વેચાઈ રહ્યું છે.
પૂર્વ ભારતના મહાનગર કોલકાતામાં પેટ્રોલ ₹૧૧૩.૫૧ અને ડીઝલ ₹૯૯.૮૨ પ્રતિ લિટર છે, જ્યારે દક્ષિણમાં ચેન્નાઈ ખાતે પેટ્રોલ ₹૧૦૭.૭૭ અને ડીઝલ ₹૯૯.૫૫ ના સ્તરે સ્થિર છે. દક્ષિણના અન્ય પ્રમુખ શહેર બેંગલુરુમાં પેટ્રોલ ₹૧૧૦.૯૩ અને ડીઝલ ₹૯૮.૮૦ પ્રતિ લિટર પર પહોંચ્યું છે.
તેવી જ રીતે પટનામાં પેટ્રોલ ₹૧૧૩.૩૫ અને ડીઝલ ₹૯૯.૩૬ પર વેચાઈ રહ્યું છે. ઇન્દોરમાં પેટ્રોલનો ભાવ ₹૧૧૪.૫૮ અને ડીઝલ ₹૯૯.૭૦ છે. હૈદરાબાદમાં પેટ્રોલનો દર સૌથી ઊંચા સ્તરે એટલે કે ₹૧૧૫.૬૯ અને ડીઝલ ₹૧૦૩.૮૨ પ્રતિ લિટર જોવા મળી રહ્યો છે, જ્યારે ઉત્તર પ્રદેશના કાનપુરમાં પેટ્રોલ ₹૧૦૧.૫૯ અને ડીઝલ ₹૯૫.૦૬ પ્રતિ લિટર છે.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં સંકટ: ઈરાકથી તેલ ઉપાડવાનું ભારતનું પગલું રદ
બીજી તરફ, આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ક્રૂડ ઓઇલના પુરવઠા સામે નવું સંકટ ઊભું થયું છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં વધતા જતા સુરક્ષા જોખમો અને દરિયાઈ હુમલાઓને ધ્યાનમાં રાખીને ભારતની બે મુખ્ય સરકારી તેલ કંપનીઓએ ઈરાકથી કાચા તેલનું લોડિંગ કામચલાઉ ધોરણે અટકાવી દીધું છે.
મળતી માહિતી મુજબ, દેશની સૌથી મોટી તેલ કંપની ઇન્ડિયન ઓઇલ કોર્પોરેશન (IOCL) એ જામનગર રિફાઇનરી માટે પોતાના સુપરટેન્કર ‘લીલા’ દ્વારા બે મિલિયન બેરલ ઈરાકી તેલ લાવવાની યોજના રદ કરી છે. આ જ રીતે મેંગલોર રિફાઇનરી એન્ડ પેટ્રોકેમિકલ્સ લિમિટેડ (MRPL) એ પણ તેના ટેન્કર ‘દેશ ગૌરવ’ નું લોડિંગ અટકાવી દીધું છે.
વધતો ટ્રાન્સપોર્ટ અને વીમા ખર્ચ
વાસ્તવમાં, મધ્ય પૂર્વના દેશો વચ્ચે વધતા જતા વિવાદને કારણે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતા તેલના જહાજો અને ટેન્કરોને સતત નિશાન બનાવવામાં આવી રહ્યા છે. તાજેતરમાં ઈરાકના બસરા ટર્મિનલ નજીક થયેલા ડ્રોન હુમલા બાદ આ વિસ્તારમાં તણાવ ચરમસીમાએ પહોંચ્યો છે, જેના કારણે આ દરિયાઈ માર્ગેથી પરિવહન કરવું અત્યંત જોખમી બન્યું છે.
ઈરાકના તેલ મંત્રાલયના સત્તાવાર વર્તુળો મુજબ, હોર્મુઝ ક્રોસિંગમાં વધેલા જોખમોને કારણે ટેન્કરોના વીમા ખર્ચ (Insurance Cost) અને શિપિંગ ભાડામાં મોટો વધારો થયો છે. ઘણી વૈશ્વિક અને ભારતીય કંપનીઓએ આર્થિક અને ભૌતિક નુકસાનથી બચવા માટે શિડ્યુલ કરેલી લોડિંગ પ્રક્રિયાઓ રદ કરવી પડી છે.
જો પશ્ચિમ એશિયામાં આ જ રીતે અસ્થિરતા ચાલુ રહેશે તો આગામી દિવસોમાં વૈશ્વિક સ્તરે કાચા તેલના પુરવઠા પર અસર પડી શકે છે, જોકે હાલ પૂરતું ભારતમાં તેલ કંપનીઓએ સ્થાનિક ભાવમાં કોઈ ફેરફાર ન કરીને ગ્રાહકોને રાહત આપી છે.
