હવે એક અધિકારીને નહીં મળે બે સરકારી ગાડીઓ, કેન્દ્ર સરકારે કડક નિયમો સાથે લાગુ કરી નવી નીતિ
સરકારી સંસાધનો અને વાહનોના બિનજરૂરી ઉપયોગ પર અંકુશ લાવવા માટે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને સખત નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. વહીવટી પારદર્શિતા અને નાણાકીય શિસ્તને પ્રોત્સાહન આપવાના હેતુસર સરકારે સમગ્ર દેશમાં ‘વન ઓફિસર, વન ઓફિશિયલ કાર’ (One Officer One Official Car) નીતિ લાગુ કરી દીધી છે.
હવે કોઈપણ વરિષ્ઠ અધિકારીને વધારાનો હવાલો (વધારાની જવાબદારી) મળવા પર બીજી સરકારી ગાડી ફાળવવામાં આવશે નહીં. સરકારનું આ પગલું સરકારી કચેરીઓમાં વાહનોના દુરુપયોગને રોકવા અને બિનજરૂરી ખર્ચ પર લગામ કસવા માટે લેવામાં આવ્યું છે.
નાણા મંત્રાલયે જારી કર્યા સખત નિર્દેશો
નાણા મંત્રાલય હેઠળ આવતા ખર્ચ વિભાગ (Department of Expenditure) દ્વારા આ અંગે એક વિગતવાર કાર્યાલય જ્ઞાપન (Office Memorandum) જારી કરવામાં આવ્યું છે. જેના અંતર્ગત તમામ કેન્દ્રીય મંત્રાલયો અને સરકારી વિભાગોને નવા તથા સંશોધિત નિયમોનું સખ્તાઈથી પાલન કરવાના નિર્દેશ આપવામાં આવ્યા છે.
આ આદેશ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૨માં જારી કરાયેલી માસ્ટર ગાઇડલાઇન્સનું જ વધુ મજબૂત અને કડક સ્વરૂપ છે. વર્ષ ૨૦૨૨માં કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા વિવિધ કચેરીઓમાં સ્ટાફ કારોના ઉપયોગ સાથે જોડાયેલા તમામ છૂટાછવાયા નિયમોની વ્યાપક સમીક્ષા કરીને તેમને એકીકૃત કરવામાં આવ્યા હતા. હવે તે જ વ્યવસ્થાને વધુ કડકાઈ સાથે અમલમાં મૂકવામાં આવી રહી છે.
વધારાનો હવાલો મળવા પર પણ માત્ર એક જ ગાડી
સામાન્ય રીતે એવું જોવા મળતું હતું કે જ્યારે કોઈ વરિષ્ઠ અધિકારીને તેમના મૂળ મંત્રાલય અથવા વિભાગ ઉપરાંત અન્ય કોઈ વિભાગ, પીએસયુ (PSU) કે સ્વાયત્ત સંસ્થા (Autonomous Body) નો વધારાનો હવાલો (Additional Charge) મળતો હતો, ત્યારે તેઓ ત્યાંથી પણ એક અલગ સરકારી ગાડી મેળવી લેતા હતા.
નવા નિયમો લાગુ થયા બાદ હવે આ પ્રથા સંપૂર્ણપણે સમાપ્ત થઈ જશે:
-
જો કોઈ અધિકારી તેમના મૂળ રેન્ક મુજબ સરકારી કાર માટે પાત્ર છે, તો તેમને બીજો હવાલો મળવા પર બીજી કાર મળશે નહીં.
-
અધિકારીએ તેમના દૈનિક અધિકારીકીય કાર્યો માટે તે જ એક કારનો ઉપયોગ કરવો પડશે જે તેમને અગાઉથી ફાળવવામાં આવી છે.
PSU અને સ્વાયત્ત સંસ્થાઓની ગાડીઓ પર પણ લગામ
ઘણી વખત કેન્દ્રીય અધિકારીઓ પોતાના કામ કે પ્રભાવને કારણે જાહેર ક્ષેત્રના ઉપક્રમો (PSUs) અથવા અર્ધ-સરકારી સંગઠનોના વાહનોનો ઉપયોગ કરતા હતા. સરકારે નવા આદેશમાં આના પર પણ સંપૂર્ણ રોક લગાવી દીધી છે.
-
હવે કોઈપણ કેન્દ્રીય અધિકારી વગર કારણે કોઈ PSU કે સ્વાયત્ત સંસ્થાના વાહનનો ઉપયોગ કરી શકશે નહીં.
-
અપવાદ: અધિકારીઓ ફક્ત ત્યારે જ આ ગાડીઓનો ઉપયોગ કરી શકશે જ્યારે તેઓ કોઈ અધિકારીકીય પ્રવાસ અથવા વિશેષ સરકારી કામથી મુસાફરી કરી રહ્યા હોય અને તેના માટે નિર્ધારિત નિયમોનું પાલન કરવામાં આવ્યું હોય.
ઊભેલી અને ખાલી ગાડીઓનો અનધિકૃત ઉપયોગ બંધ
મંત્રાલયો અને વિભાગોમાં જે ગાડીઓ હાલમાં ઉપયોગમાં નથી અથવા વધારાની (સ્પેર) પડી છે, તેમના રખરખાવ અને સુરક્ષાને લઈને પણ સખત સૂચના આપવામાં આવી છે.
-
આવી તમામ ગાડીઓને સુરક્ષિત જગ્યાએ પાર્ક કરીને રાખવામાં આવશે.
-
આ વાહનોનો કોઈપણ સંજોગોમાં કોઈ અનધિકૃત, ખાનગી કે બિન-સરકારી ઉપયોગ કરી શકાશે નહીં.
આ નિર્ણય પાછળ સરકારનો શું હેતુ છે?
ખર્ચ વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર, ‘વન એન્ટાઇટલ્ડ ઓફિસર, વન ઓફિશિયલ કાર’ ના સિદ્ધાંતને લાગુ કરવાના મુખ્ય હેતુઓ નીચે મુજબ છે:
૧. વહીવટી કાર્યક્ષમતામાં સુધારો: સરકારી કાફલા (ટ્રાન્સપોર્ટ)નું વધુ સારું અને વ્યવસ્થિત સંચાલન.
૨. સંસાધનોના દુરુપયોગ પર રોક: સરકારી ગાડીઓનો ખાનગી કે વધારાનો ઉપયોગ સંપૂર્ણપણે બંધ કરવો.
૩. સરકારી તિજોરીની બચત: ઇંધણ, ડ્રાઇવરના પગાર અને ગાડીઓના રખરખાવ (મેન્ટેનન્સ) પર થતા બિનજરૂરી ખર્ચમાં મોટો ઘટાડો કરવો.
સરકારનું માનવું છે કે આ નીતિથી તમામ મંત્રાલયોમાં એક સમાન વ્યવસ્થા લાગુ થશે અને નાણાકીય શિસ્તને નવી મજબૂતી મળશે.
