“અમે ફક્ત જીતવા માગીએ છીએ” – ટ્રમ્પના હૂંકાર બાદ મધ્ય પૂર્વમાં સર્જાયા યુદ્ધના માહોલ
મધ્ય પૂર્વ એટલે કે મિડિલ ઇસ્ટ (Middle East) ની પરિસ્થિતિ ફરી એકવાર અત્યંત ખતરનાક વળા પર પહોંચી ચૂકી છે. ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચેનો તણાવ આટલી હદ સુધી વધી ગયો છે કે કોઈપણ સમયે એક મોટા યુદ્ધની શરૂઆત થઈ શકે છે. વર્તમાન સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને અમેરિકાએ પોતાના નાગરિકો માટે સખત સુરક્ષા એડવાઈઝરી જારી કરી છે. જેમાં સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે મિડિલ ઇસ્ટમાં રહેતા અમેરિકી નાગરિકો કાં તો તાત્કાલિક ત્યાંથી નીકળી જવાનો વિચાર કરે અથવા તો એવી પરિસ્થિતિ માટે સંપૂર્ણપણે તૈયાર રહે કે તેમને અચાનક આ વિસ્તાર છોડીને ભાગવું પડે.
ફ્લાઇટ્સ રદ થવાની અને એરસ્પેસ બંધ થવાની આશંકા
અમેરિકી વિદેશ વિભાગ અને સુરક્ષા એજન્સીઓ દ્વારા જારી કરવામાં આવેલી આ એડવાઈઝરીમાં આ વાત પર વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે કે આગામી દિવસોમાં આ વિસ્તારની સ્થિતિ વધુ બગડી શકે છે. ક્ષેત્રીય સુરક્ષાની સ્થિતિ ખૂબ જ જટિલ અને અનિશ્ચિત બનેલી છે. એડવાઈઝરી મુજબ, તણાવ વધુ વધવા પર મિડિલ ઇસ્ટમાં સંચાલિત થતી ઘણી મુખ્ય એરલાઇન્સ પોતાની ઉડાનો (Flights) અચાનક રદ કરી શકે છે. આ ઉપરાંત, સુરક્ષા કારણોસર ઘણા દેશોનું એરસ્પેસ પણ બંધ કરી શકાય છે, જેનાથી મુસાફરી સંપૂર્ણપણે પ્રભાવિત થઈ શકે છે.
અમેરિકાના નિશાના પર ઈરાન, રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પની કડક ચેતવણી
આ સમગ્ર વિવાદના કેન્દ્રમાં ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે ચાલી રહેલી તણાસભર સ્થિતિ છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાન પર એક મોટા અને નિર્ણાયક હુમલાની ચેતવણી આપી છે. વ્હાઇટ હાઉસમાં યોજાયેલી એક ઉચ્ચ સ્તરીય કેબિનેટ બેઠક દરમિયાન રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું કે અમેરિકા આ વખતે કોઈ અધૂરા સમજુતીના મૂડમાં નથી. ટ્રમ્પે કહ્યું, “અમે ફક્ત જીતવા માંગીએ છીએ.” તેમણે એ પણ સંકેત આપ્યો કે અમેરિકા ઈરાન સામે એક લાંબા અને કઠિન સૈન્ય અભિયાન માટે સંપૂર્ણપણે તૈયાર છે. ટ્રમ્પે ચેતવણી આપી છે કે અમેરિકી સેના ઈરાન પર ત્યારે સુધી જોરદાર પ્રહાર કરતી રહેશે જ્યાં સુધી તહેરાન સંપૂર્ણપણે ઘૂંટણ ટેકવવા મજબૂર ન થઈ જાય.
વ્હાઇટ હાઉસના પ્રેસ સેક્રેટરી કેરોલિન લીવિટે ઈરાન પર આક્રમક વલણ અપનાવતા આરોપ લગાવ્યો કે તહેરાને તાજેતરમાં જ તે સમજૂતી પત્ર (Memorandum of Understanding) નું ખુલ્લેઆમ ઉલ્લંઘન કર્યું છે, જેના દ્વારા તાજેતરમાં જ અસ્થાયી રૂપે લડાઈ રોકવામાં આવી હતી. લીવિટે જણાવ્યું કે ઈરાને માત્ર સમજૂતી જ તોડી નથી પરંતુ વાણિજ્યિક જહાજો પર ગોળીબાર પણ કર્યો છે અને અમેરિકી સૈનિકોને પણ નિશાના બનાવ્યા છે. અમેરિકા તેને ખુલ્લો આતંકવાદ માને છે અને રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ આ સ્થિતિમાં ચૂપ બેસી રહેવાના નથી.
કુવૈતમાં ડ્રોન હુમલા અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં તણાવ
પરિસ્થિતિ બગડવાનું મુખ્ય કારણ તાજેતરની સૈન્ય ગતિવિધિઓ છે. ઈરાન સમર્થિત શક્તિઓ અને ઈરાન દ્વારા કુવૈતમાં સતત ડ્રોન હુમલા કરવામાં આવી રહ્યા છે. આની સાથે જ દુનિયાના સૌથી સંવેદનશીલ તેલ વેપાર માર્ગ એટલે કે ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ (Strait of Hormuz) માં આંતરરાષ્ટ્રીય અને વાણિજ્યિક જહાજોને નિશાના બનાવવામાં આવી રહ્યા છે. આ હરકતોના કારણે ગ્લોબલ સપ્લાય ચેઈન અને દરિયાઈ સુરક્ષા પર મોટું સંકટ ઊભું થઈ ગયું છે. અમેરિકા અને તેના સહયોગીઓ માટે આ સહન બહાર થઈ ચૂક્યું છે, ત્યારબાદથી સૈન્ય કાર્યવાહીની આશંકાઓ વધુ ગાઢ બની ગઈ છે.
અમેરિકી રાજદ્વારીઓ અને સંસ્થાઓ પર તોળાઈ રહ્યું છે જોખમ
યુએસ સ્ટેટ ડિપાર્ટમેન્ટે માત્ર ખાનગી નાગરિકોને ચેતવણીઓ જારી કરી નથી પરંતુ ચેતવણી પણ આપી છે કે ઈરાન અને તેના પ્રાદેશિક પ્રોક્સીઓ વિશ્વભરમાં અમેરિકન રાજદ્વારીઓ, દૂતાવાસો, વ્યાપારી સંસ્થાઓ અને લશ્કરી થાણાઓને નિશાન બનાવી શકે છે. ગુપ્તચર અહેવાલો સૂચવે છે કે ઈરાને તેના હુમલાઓનો વ્યાપ એવા દેશો સુધી પહોંચાડ્યો છે જેમને અગાઉ ક્યારેય સીધા નિશાન બનાવવામાં આવ્યા ન હતા, જેમ કે ઇજિપ્ત.
આ જ જોખમને જોતા અબુધાબી સ્થિત અમેરિકી દૂતાવાસ અને દુબઈ સ્થિત અમેરિકી વાણિજ્ય દૂતાવાસમાંથી બિન-જરૂરી કર્મચારીઓને સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) માંથી સુરક્ષિત બહાર કાઢવાનો આદેશ અગાઉથી જ જારી કરી દેવામાં આવ્યો છે. આ વિસ્તારમાં હાજર અમેરિકનોને હિદાયત આપવામાં આવી છે કે તેઓ કોઈપણ પ્રકારના સાર્વજનિક પ્રદર્શનો કે ભીડભાડવાળી જગ્યાઓથી દૂર રહે, સ્થાનિક સમાચારો પર નજર રાખે અને સુરક્ષા એલર્ટ માટે સ્માર્ટ ટ્રાવેલર એનરોલમેન્ટ પ્રોગ્રામ (STEP) માં પોતાની નોંધણી ચોક્કસ કરાવી લે.
ગાઝા અને લેબનાનમાં ઇઝરાયેલી બોમ્બમારાએ વધારી ટેન્શન
બીજી બાજુ, ઇઝરાયેલ અને હમાસ વચ્ચે યુદ્ધવિરામની કોશિશોને પણ મોટો ઝટકો લાગ્યો છે. અમેરિકાની મધ્યસ્થીથી એક એવી સમજૂતી સામે આવી હતી જેમાં હમાસે હથિયાર નીચે મૂકવાની અને યુદ્ધવિરામની વાત કહી હતી. પરંતુ તેના થોડા જ કલાકો પછી ઇઝરાયેલી સેનાએ મધ્ય અને ઉત્તર ગાઝા પર રાત્રે ભીષણ બોમ્બવર્ષા કરી દીધી. ઇઝરાયેલના આ પગલાથી આખું મિડિલ ઇસ્ટ સળગી ઉઠ્યું છે.
ઇઝરાયેલના રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા મંત્રી ઇતામાર બેન-ગ્વીરે તો હમાસના આ શાંતિ પ્રસ્તાવને સિરેથી ફગાવી દીધો છે. તેમણે સ્પષ્ટપણે કહ્યું કે આ પ્રકારની કોઈ પણ સમજૂતી ઇઝરાયેલને મંજૂર નથી અને દેશે પોતાની સુરક્ષા માટે આ જંગમાં વિજય મેળવવો જ પડશે.
એકંદરે, અમેરિકા તરફથી કડક ચેતવણીઓ, રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પના આક્રમક વલણ અને ઇઝરાયલ-હમાસ વચ્ચે ચાલી રહેલા સંઘર્ષ વચ્ચે, મધ્ય પૂર્વના આકાશમાં ફરી એકવાર યુદ્ધના ભયનો વાદળ છવાયો છે. આવનારા દિવસો સમગ્ર વિશ્વ માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ સમય બનવાના છે.
