રસ્તાઓ પરથી દબાણો હટાવવા માટે માત્ર બે અઠવાડિયાનો સમય, સરકારને કડક નિર્દેશ
આપણા દેશમાં રાહદારીઓને ઘણીવાર રસ્તાઓ પર ભારે મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડે છે. રસ્તાની બાજુમાં પાર્ક કરાયેલા વાહનો અથવા દુકાનદારો દ્વારા કરવામાં આવેલા અતિક્રમણ વારંવાર રાહદારીઓ માટેનો રસ્તો સંપૂર્ણપણે અવરોધે છે. જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટે હવે આ મુદ્દા પર ખૂબ જ કડક વલણ અપનાવ્યું છે. એક ઐતિહાસિક આદેશમાં, દેશની સર્વોચ્ચ અદાલતે જણાવ્યું હતું કે રાહદારીઓ માટે સલામત અને અતિક્રમણમુક્ત રસ્તાઓ સુનિશ્ચિત કરવા જરૂરી છે. કોર્ટે સ્પષ્ટપણે આને સામાન્ય નાગરિકોનો મૂળભૂત અધિકાર જાહેર કર્યો છે.
સુપ્રીમ કોર્ટની બેન્ચે આપ્યા કડક નિર્દેશો
સોમવારે સુનાવણી દરમિયાન સુપ્રીમ કોર્ટે દેશના રસ્તાઓની વર્તમાન સ્થિતિ પર ઊંડી ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. જસ્ટિસ પી. એસ. નરસિમ્હા અને જસ્ટિસ આલોક અરાધેની પીઠે કેન્દ્ર સરકારના પ્રતિનિધિ, એડિશનલ સોલિસિટર જનરલ કે. એમ. નટરાજને આ સંબંધમાં કડક નિર્દેશો જારી કરવા જણાવ્યું છે.
અદાલતે સ્પષ્ટ કર્યું કે જ્યાં પણ રસ્તાઓ બનેલા છે, ત્યાં પેદલ ચાલનારાઓ (પોઈન્ટ-ટુ-પોઈન્ટ વોકર્સ) માટે એક અલગ અને સુરક્ષિત જગ્યા હોવી જોઈએ. આ રસ્તા પર કોઈપણ પ્રકારનો કબજો કે દબાણ ચલાવી લેવામાં આવશે નહીં. આ ઉપરાંત, પેદલ ચાલવાના આ રસ્તાને વાહનોની મુખ્ય લેનથી સંપૂર્ણપણે અલગ રાખવો જોઈએ, જેથી રાહદારીઓની સુરક્ષા સાથે કોઈ સમજૂતી ન થાય.
અધિકારીઓને મળ્યો માત્ર બે અઠવાડિયાનો સમય
આ બાબતમાં બેદરકાર અધિકારીઓને કડક ચેતવણી આપતા, સુપ્રીમ કોર્ટે સરકારને જરૂરી પગલાં લેવા માટે ફક્ત બે અઠવાડિયાનો સમય આપ્યો છે.
અદાલતે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે આ કામ માટે કોઈ મોટા બજેટ કે મોટા બાંધકામની જરૂર નથી. જો સ્થાનિક પ્રશાસન ઈચ્છે તો રસ્તાની બાજુના પેદલ માર્ગને અલગ કરવા માટે સાદા ઉપાયોનો સહારો લઈ શકે છે; જેમ કે દોરડાનો ઉપયોગ કરવો અથવા રંગથી માર્કિંગ કરવું. કોર્ટનું માનવું છે કે સામાન્ય જનતાના મનમાં એ વિશ્વાસ પેદા થવો જોઈએ કે રસ્તાનો આ ભાગ માત્ર અને માત્ર તેમના સુરક્ષિત ચાલવા માટે જ છે. રાહદારીઓ કોઈપણ અકસ્માતના ડર કે વાહનોના જોખમ વિના નિશ્ચિંતીથી ચાલી શકે. આ મહત્વપૂર્ણ મામલાની આગામી સુનાવણી હવે બે અઠવાડિયા પછી નક્કી કરવામાં આવી છે.
ફૂટપાથ પર ચાલવાના અધિકારને ગણાવ્યો બંધારણ પ્રદત્ત મૂળભૂત હક
સુપ્રીમ કોર્ટે આ આદેશ પહેલાં ગયા મહિને એટલે કે ૧૯ જૂનના રોજ આપેલા અન્ય એક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદાનો પણ વિશેષ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. અદાલતે બે ટેકડે સ્પષ્ટ કહ્યું કે રસ્તાની બાજુમાં બનેલી ફૂટપાથ પર ચાલવું દેશના પ્રત્યેક સામાન્ય નાગરિકનો મૌલિક અધિકાર છે. જ્યારે રસ્તાઓના ઉપયોગની વાત આવશે, ત્યારે તેઝ ગતિના વાહનોની સરખામણીમાં પેદલ ચાલનારા સામાન્ય માણસના આ અધિકારને સૌથી પહેલી પ્રાથમિકતા આપવામાં આવશે.
કોર્ટે વધુમાં સમજાવ્યું કે આ અધિકાર ભારતના બંધારણમાં મૂળ છે. તે ચળવળની સ્વતંત્રતા – સમગ્ર દેશમાં મુક્તપણે ફરવાનો અધિકાર – કલમ 19(1)(d) હેઠળ ગેરંટીકૃત એક મહત્વપૂર્ણ પાસું બનાવે છે. વધુમાં, તે કલમ 21 માં સમાવિષ્ટ ‘જીવન અને વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતાના અધિકાર’ સાથે સીધો જોડાયેલો છે. આ કારણોસર, રાહદારીઓ માટે રસ્તાઓને સંપૂર્ણપણે સલામત અને સુલભ બનાવવા એ સરકાર અને વહીવટીતંત્રની પ્રાથમિક જવાબદારી છે.
