હવે વિદેશ જવાની જરૂર નથી! ગુજરાત સરકાર અને C-DAC નો એવો માસ્ટરપ્લાન જે દરેક ગુજરાતીએ જાણવો જરૂરી છે.
વિશ્વ આજે ડિજિટલ ક્રાંતિના દોરમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે, અને આ ક્રાંતિના મૂળમાં છે – સેમિકન્ડક્ટર એટલે કે ‘ચિપ’. ભારતમાં સેમિકન્ડક્ટર ક્ષેત્રે વૈશ્વિક લીડર બનવાની જે નેમ છે, તેમાં ગુજરાત અત્યારે દેશનું નેતૃત્વ કરી રહ્યું છે. મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્રભાઈ પટેલના દૂરંદેશી માર્ગદર્શન અને વિજ્ઞાન અને ટેક્નોલોજી મંત્રી અર્જુનભાઈ મોઢવાડિયાના ગતિશીલ નેતૃત્વ હેઠળ રાજ્યે વધુ એક ઐતિહાસિક સિદ્ધિ ભણી ડગ માંડ્યા છે.
ગુજરાત સરકારના વિજ્ઞાન અને ટેક્નોલોજી વિભાગ અંતર્ગત કાર્યરત ‘ગુજરાત સ્ટેટ ઇલેક્ટ્રોનિક્સ મિશન’ (GSEM) દ્વારા ગુજરાત ટેક્નોલોજિકલ યુનિવર્સિટી (GTU) અને કેન્દ્ર સરકારની અગ્રણી સંસ્થા ‘સેન્ટર ફોર ડેવલપમેન્ટ ઑફ એડવાન્સ્ડ કમ્પ્યુટિંગ’ (C-DAC), બેંગલુરુના ત્રિવેણી સંગમથી રાજ્યમાં ChipIN એક્સ્ટેન્શન સેન્ટર તથા VLSI ડિઝાઇન માટે સેન્ટર ઑફ એક્સેલન્સ (CoE) સાકાર થવા જઈ રહ્યું છે. તાજેતરમાં આ પ્રસ્તાવિત પ્રોજેક્ટ્સ માટે એક ભવ્ય ઓરિએન્ટેશન કાર્યક્રમ અને કિક-ઓફ બેઠકનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું, જે ગુજરાતને ચિપ ડિઝાઇનિંગનું વૈશ્વિક હબ બનાવવાની દિશામાં મોટું સીમાચિહ્ન સાબિત થશે.
હિતધારકોની મહત્ત્વપૂર્ણ ઉપસ્થિતિ અને વૈચારિક મંથન
આ ઉદ્ઘાટન સત્ર માત્ર એક સરકારી બેઠક નહોતી, પરંતુ ભારતના ટોચના ટેકનોક્રેટ્સ અને શિક્ષણવિદોનો મહાકુંભ હતો. કાર્યક્રમમાં મુખ્ય અતિથિ તરીકે ઉપસ્થિત રહેલા વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી વિભાગના સચિવ પી. ભારતીએ ગુજરાતની ટેકનિકલ ક્ષમતા અને સરકારની પ્રતિબદ્ધતા પર ભાર મૂક્યો હતો.
GSEM ના મિશન ડિરેક્ટર નેહા કુમારી (IAS) ની પ્રેરણાદાયી ઉપસ્થિતિ સાથે દેશની નામાંકિત સંસ્થાઓના નિષ્ણાતો આ મંચ પર એકઠા થયા હતા.
-
IIT ગાંધીનગરના ડિરેક્ટર: ડૉ. રજત મૂના
-
SETS ચેન્નાઈના એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટર: ડૉ. એન. સુબ્રમણિયન
-
GTU ના ઇન્ચાર્જ વાઇસ ચાન્સેલર: ડૉ. વૈભવ ભટ્ટ અને પૂર્વ વાઇસ ચાન્સેલર ડૉ. રાજુલ કે. ગજ્જર
-
C-DAC બેંગલુરુના પ્રતિનિધિ: સેન્ટિલ કુમાર આર.
-
અન્ય મહાનુભાવો: GTUના રજિસ્ટ્રાર ડૉ. કે. એન. ખેર, GSETના ડિરેક્ટર ડૉ. માધુરી ભાવસાર અને CoE-AIના એડવાઇઝર ડૉ. આર. એ. ઠક્કર.
આ તમામ નિષ્ણાતોએ એકસૂરે સ્વીકાર્યું કે ગુજરાતમાં ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને ટેલેન્ટની કોઈ કમી નથી, બસ તેને યોગ્ય દિશા આપવાની જરૂર છે જે આ સેન્ટર દ્વારા પુરી પાડવામાં આવશે.
ChipIN પ્લેટફોર્મ: અદ્યતન ટેકનોલોજીનો ખજાનો
C-DAC બેંગલુરુના નિષ્ણાતોએ રાષ્ટ્રીય કક્ષાની ‘ChipIN’ પહેલ વિશે વિસ્તૃત પ્રેઝન્ટેશન આપ્યું હતું. આ પ્લેટફોર્મ વિદ્યાર્થીઓ અને સંશોધકો માટે કોઈ વરદાનથી કમ નથી. સામાન્ય રીતે ચિપ ડિઝાઇનિંગ માટે અતિ ખર્ચાળ સંસાધનોની જરૂર પડે છે જે નાની સંસ્થાઓને પરવડતી નથી. પરંતુ ChipIN સેન્ટરના માધ્યમથી નીચે મુજબની અદ્યતન સુવિધાઓ સહેલાઈથી ઉપલબ્ધ બનશે:
| સંસાધનનું નામ | તેની ઉપયોગિતા અને મહત્વ |
| EDA (Electronic Design Automation) ટૂલ્સ | ચિપની જટિલ સર્કિટ ડિઝાઇન અને સિમ્યુલેશન કરવા માટેના વિશ્વસ્તરીય સોફ્ટવેર. |
| HPC (High Performance Computing) | સુપરકોમ્પ્યુટિંગ પાવર, જે લાખો ગણતરીઓ સેકન્ડોમાં કરીને પ્રોજેક્ટની ગતિ વધારે છે. |
| સેમિકન્ડક્ટર IPs | અગાઉથી તૈયાર કરેલી બૌદ્ધિક સંપદા (IPs), જે નવી ડિઝાઇન બનાવવાનો સમય ઘટાડે છે. |
| Tape-out Support | તૈયાર થયેલી વર્ચ્યુઅલ ડિઝાઇનને વાસ્તવિક સિલિકોન ચિપમાં રૂપાંતરિત કરવા માટેની આખરી અને મોંઘી પ્રક્રિયામાં સપોર્ટ. |
આ ઓરિએન્ટેશન કાર્યક્રમમાં ગુજરાતની ૩૦થી વધુ પ્રતિષ્ઠિત શૈક્ષણિક સંસ્થાઓએ ઉત્સાહભેર ભાગ લીધો હતો, જે દર્શાવે છે કે રાજ્ય શૈક્ષણિક સ્તરે પણ વૈશ્વિક ક્રાંતિ માટે સજ્જ થઈ રહ્યું છે.
“Design to Innovation”: સંશોધનથી પ્રોડક્ટ ડેવલપમેન્ટ સુધીની સફર
આ પ્રસ્તાવિત કેન્દ્રો માત્ર થિયરી ભણાવવા પૂરતા મર્યાદિત નહીં રહે, પરંતુ તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય વ્યવહારુ જ્ઞાન આપવાનો છે. અત્યાર સુધી દેશમાં સંશોધન (Research) અને પ્રોડક્ટના વ્યાવસાયિકીકરણ (Commercialization) વચ્ચે એક મોટો ગેપ હતો. આ પહેલ ‘Research to Product’ ના અભિગમ સાથે એ ગેપને પૂરશે.
આ સેન્ટર શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ, અદ્યતન સ્ટાર્ટઅપ્સ, MSMEs, સંશોધન કેન્દ્રો અને મોટા ઉદ્યોગો વચ્ચે એક મજબૂત કડી (Bridge) તરીકે કામ કરશે. ખાસ કરીને આગામી સમયના ઉભરતા અને અત્યંત મહત્વના ક્ષેત્રોમાં નવીનતા લાવવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવશે:
-
AI Accelerators: આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ના કાર્યોને સુપર-ફાસ્ટ સ્પીડ આપતી ખાસ ચિપ્સ.
-
Automotive Electronics: ઇલેક્ટ્રિક વ્હીકલ્સ (EV) અને સ્માર્ટ કારમાં વપરાતી સિસ્ટમ્સ.
-
RISC-V Processors: ઓપન-સોર્સ આર્કિટેક્ચર આધારિત સ્વદેશી પ્રોસેસર્સનું નિર્માણ.
-
Embedded Systems & IoT: ઇન્ટરનેટ ઓફ થિંગ્સ (IoT) આધારિત સ્માર્ટ ઉપકરણો માટેની ટેકનોલોજી.
મેન્યુફેક્ચરિંગ સાથે ડિઝાઇનિંગનો અદભુત સમન્વય
ગુજરાતમાં સેમિકન્ડક્ટર મેન્યુફેક્ચરિંગ (ઉત્પાદન) ક્ષેત્રે ઓલરેડી માઇક્રોન (Micron) જેવી વૈશ્વિક જાયન્ટ કંપનીઓ પ્લાન્ટ સ્થાપી રહી છે. પરંતુ કોઈપણ ઇકોસિસ્ટમ ત્યારે જ પૂર્ણ ગણાય જ્યારે તેની પાસે ઉત્પાદનની સાથે સાથે પોતાની ઓરિજિનલ ‘ડિઝાઇન’ કરવાની ક્ષમતા પણ હોય.
GSEM ની મજબૂત ભૂમિકા:
ગુજરાત સ્ટેટ ઇલેક્ટ્રોનિક્સ મિશન (GSEM) આ સમગ્ર પ્રોજેક્ટમાં નોડલ એજન્સી તરીકે કરોડરજ્જુ સમાન કામગીરી કરી રહી છે. જુદી જુદી શૈક્ષણિક સંસ્થાઓનું ઓનબોર્ડિંગ કરવું, ઉદ્યોગો સાથે તાલમેલ મિલાવવો અને તમામ હિતધારકોને એક પ્લેટફોર્મ પૂરું પાડવાનું ભગીરથ કાર્ય GSEM દ્વારા અત્યંત કુશળતાપૂર્વક થઈ રહ્યું છે.
આ બે દિવસીય ઈવેન્ટ દરમિયાન સુપરકોમ્પ્યુટિંગ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, સ્વદેશી પ્રોસેસર ઇકોસિસ્ટમ અને ચિપ ડેવલપમેન્ટ જેવા ગહન વિષયો પર તકનીકી સત્રો (Technical Sessions) યોજાયા હતા. આ સત્રો દ્વારા ગુજરાતના યુવા એન્જિનિયરો અને પ્રોફેસરોને સીધું વૈશ્વિક કક્ષાનું એક્સપોઝર મળ્યું છે.
ભવિષ્યનું ચિંતન: કુશળ માનવબળ (Skilled Workforce) નું નિર્માણ
કોઈપણ નવી ટેકનોલોજી લાવવા માટે મશીનો ખરીદી શકાય છે, પરંતુ તેને ચલાવવા માટે અને નવી શોધ કરવા માટે તો માનવ મગજની જ જરૂર પડે છે. આ પ્રોજેક્ટનો સૌથી મોટો ફાયદો એ થશે કે ગુજરાતમાં જ ભવિષ્યલક્ષી અને હાઈલી સ્કિલ્ડ ટેકનિકલ મેનપાવર તૈયાર થશે.
ગુજરાતના વિદ્યાર્થીઓને હવે VLSI (Very Large Scale Integration) ડિઝાઇનના ઉચ્ચ શિક્ષણ અને રિસર્ચ માટે વિદેશ કે અન્ય રાજ્યોમાં જવાની જરૂર નહીં પડે. ઘરઆંગણે જ વિશ્વકક્ષાની લેબોરેટરીઓ અને ટૂલ્સ મળવાથી રાજ્યના યુવાનો વૈશ્વિક કક્ષાની ચિપ ડિઝાઇનિંગ કંપનીઓમાં સીધી રોજગારી મેળવી શકશે અથવા પોતાના સ્ટાર્ટઅપ્સ શરૂ કરી શકશે.
