પીએમ-કિસાન યોજના: હવે ફોનથી જ કરી શકાશે ૧૦૦ ખેડૂતોનું e-KYC! જાણો ઘરબેઠા પ્રક્રિયા કરવાની રીત.
પ્રધાનમંત્રી કિસાન સન્માન નિધિ (PM-Kisan) યોજના એ ભારતના નાની અને સીમાંત હોલ્ડિંગ ધરાવતા ખેડૂતો માટે આર્થિક ટેકો પૂરો પાડતી એક અત્યંત મહત્વકાંક્ષી અને કલ્યાણકારી યોજના છે. આ યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ખેડૂતોને ખેતીવાડીના બિયારણ, ખાતર અને અન્ય દૈનિક ખર્ચાઓ માટે સમયસર નાણાકીય સહાય પૂરી પાડવાનો છે. જોકે, યોજના પારદર્શક રહે અને માત્ર સાચા લાભાર્થીઓ સુધી જ આર્થિક સહાય પહોંચે તે હેતુથી કેન્દ્ર સરકાર અને કૃષિ વિભાગ દ્વારા નિયમોમાં સમયાંતરે સુધારા કરવામાં આવે છે. તાજેતરમાં કૃષિ વિભાગ દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલી નવીનતમ યાદી મુજબ, દરેક પાત્ર ખેડૂતે દર વર્ષે પોતાનું e-KYC (ઇલેક્ટ્રોનિક નો યોર કસ્ટમર) કરાવવું ફરજિયાત બનાવવામાં આવ્યું છે.
દર વર્ષે e-KYC કરાવવું શા માટે ફરજિયાત છે?
સરકાર દ્વારા પીએમ-કિસાન યોજના હેઠળ નોંધાયેલા તમામ ખેડૂત લાભાર્થીઓ માટે આગામી હપ્તાની ચુકવણી પૂર્વે દર વર્ષે બાયોમેટ્રિક અથવા ફેસ ઓથેન્ટિકેશન દ્વારા e-KYC પૂર્ણ કરવાનો નિયમ કડક રીતે અમલી બનાવવામાં આવ્યો છે. આ નિયમ લાવવા પાછળનું મુખ્ય કારણ એ છે કે યોજનામાં કોઈ ગેરરીતિ ન થાય અને જે લોકો હવે ખેતી સાથે જોડાયેલા નથી અથવા અપાત્ર છે, તેમના ખાતામાં સરકારી નાણાં ટ્રાન્સફર ન થાય.
દરેક નાણાકીય વર્ષના પ્રથમ હપ્તાની રકમ રજૂ કરવામાં આવે તે પહેલાં લાભાર્થી ખેડૂતે આ નિયત ચકાસણી પ્રક્રિયામાંથી પસાર થવું પડશે. જો ખેડૂત સમયસર આ પ્રક્રિયા પૂર્ણ નહીં કરે, તો તેમના ખાતામાં જમા થનારો આગામી હપ્તો અટકી શકે છે. તેથી, યોજનાનો અવિરત લાભ મેળવતા રહેવા માટે દરેક ખેડૂતે આ કામગીરીને પ્રાથમિકતા આપવી જરૂરી છે.
જેમના સ્ટેટસમાં “eKYC : Yes” બતાવે છે તેમણે પણ નવેસરથી e-KYC કરાવવું પડશે?
ઘણા ખેડૂતોના મનમાં એવો પ્રશ્ન હોય છે કે જો તેમણે અગાઉ e-KYC કરાવી લીધું છે, તો શું તેમણે ફરીથી આ પ્રક્રિયા કરવી પડશે? આ અંગે કૃષિ વિભાગે સ્પષ્ટતા કરતા જણાવ્યું છે કે, ૩૧ માર્ચ, ૨૦૨૬ પછી જે લાભાર્થીઓએ નવીનતમ e-KYC કરાવેલ નથી, પરંતુ જો તેઓ પીએમ-કિસાન પોર્ટલ પર પોતાનું સ્ટેટસ ચેક કરે અને ત્યાં “eKYC : Yes” દર્શાવતું હોય, તોપણ તેમણે નવેસરથી e-KYC કરાવવું પડશે.
આ વાર્ષિક રિન્યુઅલ પ્રક્રિયા જેવી છે. દર વર્ષે ડેટા અપડેટ કરવાનો રહેતો હોવાથી જૂનું “Yes” સ્ટેટસ હોવા છતાં, નવા નાણાકીય વર્ષની સહાય મેળવવા માટે નવેસરથી ફેસ અથવા બાયોમેટ્રિક વેરિફિકેશન કરાવવું અનિવાર્ય છે. તેથી ખેડૂતોએ પોર્ટલ પરના જૂના સ્ટેટસ પર નિર્ભર રહેવાને બદલે નવી મુદત પહેલાં આ પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરી લેવી જોઈએ.
e-KYC પૂર્ણ કરવા માટેના ચાર સરળ વિકલ્પો
ખેડૂતોને કોઈપણ પ્રકારની અગવડતા ન પડે અને તેઓ પોતાની અનુકૂળતા મુજબ આ પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરી શકે તે માટે સરકારે ચાર અલગ-અલગ સુલભ માર્ગો ઉપલબ્ધ કરાવ્યા છે:
૧. PM-Kisan મોબાઇલ એપ્લિકેશન દ્વારા (ઘરબેઠા ફેસ ઓથેન્ટિકેશન)
આ સૌથી સરળ અને ઝડપી રસ્તો છે. ખેડૂતો પોતે જ પોતાના સ્માર્ટફોનથી આ કામગીરી કરી શકે છે:
સૌપ્રથમ ગૂગલ પ્લે સ્ટોર પરથી PM-Kisan સત્તાવાર એપ ડાઉનલોડ કરો.
એપમાં “Login” વિકલ્પમાં જઈને “Beneficiary” પસંદ કરો.
અહીં તમારો આધાર નંબર અથવા રજીસ્ટ્રેશન નંબર દાખલ કરો.
ત્યારબાદ ફેસ ઓથેન્ટિકેશન (મોબાઇલ કેમેરા દ્વારા ચહેરાની ચકાસણી) સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરીને લોગ-ઇન થઈ પોતાનું e-KYC પૂર્ણ કરો.
આ એપની એક વિશેષતા એ છે કે તેમાં “e-KYC for other beneficiaries” નો વિકલ્પ પણ આપવામાં આવ્યો છે. જેના દ્વારા એક ખેડૂત પોતાના સિવાય અન્ય ૧૦૦ લાભાર્થી ખેડૂતોનું e-KYC પણ પોતાના ફોનથી કરી શકે છે.
૨. ગ્રામસેવક અથવા વિલેજ નોડલ ઓફિસરનો સંપર્ક
જે ખેડૂતો પાસે સ્માર્ટફોન નથી અથવા ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરવામાં મુશ્કેલી પડે છે, તેઓ પોતાના ગામના ગ્રામસેવક કે વિલેજ નોડલ ઓફિસર (VNO) નો સંપર્ક કરી શકે છે. ગ્રામસેવક પાસે રહેલા અધિકૃત મોબાઇલ કે ટેબ્લેટ દ્વારા ફેસ ઓથેન્ટિકેશન પદ્ધતિથી આ કામગીરી સ્થળ પર જ ફ્રી-ઓફ-કોસ્ટ કરી આપવામાં આવે છે.
૩. ઈ-ગ્રામ કેન્દ્ર અથવા કોમન સર્વિસ સેન્ટર (CSC)
ખેડૂતો પોતાના ગામના ઈ-ગ્રામ પંચાયત કેન્દ્ર ખાતે અથવા નજીકના કોમન સર્વિસ સેન્ટર (CSC) પર જઈને પણ આ પ્રક્રિયા કરાવી શકે છે. ત્યાં બાયોમેટ્રિક સાધનો (અંગૂઠા કે આંગળીના નિશાન) દ્વારા ફિંગરપ્રિન્ટ સ્કેન કરીને e-KYC પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરી આપવામાં આવે છે.
૪. તાલુકા અથવા જિલ્લા ખેતીવાડી કચેરી
જો ઉપરના કોઈ વિકલ્પમાં સમસ્યા આવતી હોય, તો ખેડૂતો પોતાના વિસ્તારની તાલુકા પંચાયત સ્થિત તાલુકા ખેતીવાડી કચેરી અથવા જિલ્લા ખેતીવાડી કચેરીનો સીધો સંપર્ક કરી શકે છે. ત્યાંના અધિકારીઓ ખેડૂતનો આધાર ડેટા ચકાસીને બાયોમેટ્રિક પદ્ધતિથી e-KYC પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરી આપે છે.
સ્થળાંતરિત થયેલા ખેડૂતો માટે ખાસ સૂચના
ઘણા ખેડૂતો રોજગારી, પરિવાર કે અન્ય કારણોસર પોતાના મૂળ ગામથી દૂર બીજા ગામ કે શહેરમાં સ્થળાંતરિત થઈને વસવાટ કરતા હોય છે. આવા લાભાર્થી ખેડૂતો માટે સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેમણે e-KYC કરાવવા માટે પોતાના મૂળ ગામે જવાની જરૂર નથી.
તેઓ હાલ જે પણ સ્થળે રહેતા હોય, ત્યાંથી જ પોતાની અનુકૂળતા મુજબ ઉપર દર્શાવેલ ચારમાંથી કોઈપણ એક પદ્ધતિ અપનાવીને e-KYC કરાવી શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, તેઓ સ્માર્ટફોન એપ દ્વારા જાતે કરી શકે છે અથવા નજીકના કોઈ પણ કોમન સર્વિસ સેન્ટર (CSC) પર જઈને આ પ્રક્રિયા સત્વરે પૂર્ણ કરાવી શકે છે.
