ગાઝા પર ટ્રમ્પને મોટો ઝટકો, ઇઝરાઈલના વડાપ્રધાન નેતન્યાહુએ ફગાવી શાંતિ યોજના
મધ્ય પૂર્વની રાજનીતિમાં આ સમયે ભૂકંપ આવ્યો છે. એક તરફ જ્યાં અમેરિકા અને ઇઝરાઈલ વચ્ચેના વ્યૂહાત્મક સંબંધોને લઈને મોટા સમાચાર સામે આવી રહ્યા છે, તો બીજી તરફ ખુદ ઇઝરાઈલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુએ અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના ગાઝા પ્લાનને સ્પષ્ટપણે ફગાવી દીધો છે. આ દરમિયાન, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Strait of Hormuz) ના સંચાલનને લઈને ઈરાન અને ઓમાન વચ્ચે એક સંભવિત કરારની ગુંજ તેજ થઈ ગઈ છે, જ્યારે બીજી તરફ યેમનના હૌતી વિદ્રોહીઓએ લાલ સમુદ્રના તટ પર અને સાઉદી અરેબિયાની ઓઈલ રિફાઇનરી પર ખતરનાક હુમલા કર્યા છે. આ તમામ આંતરરાષ્ટ્રીય ઘટનાઓએ આખી દુનિયાના ધબકારા વધારી દીધા છે.
નેતન્યાહુનું બેરોકટોક એલાન, ગાઝામાંથી પાછી નહીં હટે ઇઝરાઈલી સેના
અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે તાજેતરમાં એક મોટો પ્રસ્તાવ મૂકતા કહ્યું હતું કે જો હૌતી કે હમાસ જેવું આતંકવાદી સંગઠન પોતાના હથિયારો સંપૂર્ણપણે છોડી દે અને આ પ્રક્રિયા પૂરી થઈ જાય, તો ઇઝરાઈલી સેના ગાઝાના વિસ્તારોમાંથી પાછી હટી જશે. હાલના સમયમાં ઇઝરાઈલી સેનાનું આ લગભગ ૨૦ લાખ વસ્તી વાળા પેલેસ્ટિનિયન વિસ્તારના અડધાથી વધુ હિસ્સા પર સંપૂર્ણ નિયંત્રણ છે.
પરંતુ, અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિના આ પ્લાનને ઇઝરાઈલે સિરેથી નકારી કાઢ્યો છે. વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુએ સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે ઇઝરાઈલી સેના ગાઝામાંથી પાછી હટવાની નથી. બીજી તરફ, હમાસના રાજકીય બ્યુરોના સભ્ય બાસેમ નઈમે કહ્યું છે કે તેમનું જૂથ આ રોડમેપ પ્રત્યે સંપૂર્ણપણે પ્રતિબદ્ધ છે. હમાસને હવે એવી આશા છે કે મધ્યસ્થી દેશો અને અમેરિકા ખુદ વડાપ્રધાન નેતન્યાહુ પર દબાણ લાવશે. આપને જણાવી દઈએ કે નેતન્યાહુ આ દિવસોમાં આગામી ૨૭ ઓક્ટોબરે યોજાનારી ચૂંટણી પહેલા પોતાની સત્તા બચાવવા માટે ભારે રાજકીય સંઘર્ષ અને ઘરેલુ તણાવનો સામનો કરી રહ્યા છે, જેના કારણે સ્થિતિ વધુ જટિલ બની ગઈ છે.
યેમનમાં હૌતીઓનું ખૂની તાંડવ, મોખા બંદર અને સાઉદી રિફાઇનરી પર હુમલો
એક તરફ ગાઝાને લઈને ખેંચતાણ ચાલી રહી છે, તો બીજી તરફ યેમનમાં ઈરાન સમર્થિત હૌતી વિદ્રોહીઓએ નવા હુમલાઓથી ત્રાહિમામ મચાવી દીધો છે. યેમાન સરકારની સહયોગી ‘નેશનલ રેઝિસ્ટન્સ ફોર્સીસ’ના જણાવ્યા અનુસાર, મોખા બંદર પર હૌતી વિદ્રોહીઓ દ્વારા કરવામાં આવેલા ભીષણ મિસાઈલ અને ડ્રોન હુમલાઓમાં ઓછામાં ઓછા સાત લોકો માર્યા ગયા, જેમાં ચાર સૈનિકો અને ત્રણ સામાન્ય નાગરિકો સામેલ હતા. આ હુમલામાં ૧૫ સામાન્ય નાગરિકો ગંભીર રીતે ઘાયલ પણ થયા છે.
માહિતી મંત્રાલયના સહાયક અંડરસેક્રેટરી ફાયદ અલ-નોમાને જણાવ્યું હતું કે આ હુમલાઓમાં બંદરની ઇમારતો, થાંભલાઓ અને ત્યાં સંગ્રહિત વાણિજ્યિક માલસામાન અને ખાદ્ય પુરવઠાને વ્યાપક નુકસાન થયું છે. વધુમાં, હુથી લશ્કરી પ્રવક્તા યાહ્યા સાડીએ ડ્રોનનો ઉપયોગ કરીને સાઉદી શહેર જાઝાનમાં અરામકો રિફાઇનરીને નિશાન બનાવવાનો દાવો કર્યો હતો. સાઉદી ઉર્જા મંત્રાલયે રિફાઇનરીની એક સુવિધામાં આગ લાગવાની પુષ્ટિ કરી હતી; સદનસીબે, કોઈ જાનહાનિ થઈ નથી. આ હુમલાઓએ 2022 ના કરારના પતન અને યમનમાં સંપૂર્ણ પાયે ગૃહયુદ્ધ ફરી શરૂ થવાના જોખમ અંગે ગંભીર ચિંતાઓ ઉભી કરી છે.
ઈરાન અને ઓમાન વચ્ચે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને લઈને સંભવિત કરાર
આ બધા સંઘર્ષો વચ્ચે, પર્સિયન ગલ્ફમાંથી એક સ્વાગતજનક સમાચાર આવી રહ્યા છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટની બંને બાજુએ આવેલા ઈરાન અને ઓમાન, આ જળમાર્ગને ફરીથી ખોલવા માટે કામચલાઉ કરારને અંતિમ સ્વરૂપ આપવા માટે સક્રિયપણે કામ કરી રહ્યા છે. આ સંભવિત વ્યવસ્થા હેઠળ, જહાજો ઈરાનની નજીક પ્રવેશ કરશે અને ઓમાનની નજીકથી બહાર નીકળશે. સૌથી નોંધપાત્ર વાત એ છે કે, આ વચગાળાના સમયગાળા દરમિયાન, જહાજોને કોઈપણ ફી અથવા ટોલ ચૂકવ્યા વિના પરિવહન કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવી શકે છે.
જોકે, ઈરાને એ પણ સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે ભલે વાતચીત આખરી તબક્કામાં હોય, પરંતુ જે દેશોએ ઈરાનને નુકસાન પહોંચાડ્યું છે (ખાસ કરીને અમેરિકા અને ઇઝરાઈલ), તેમના જહાજોની આવનજાવન પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ રહેશે. ઈરાની સંસદની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સમિતિએ આ સામાન્ય રૂપરેખાને મંજૂરી આપી દીધી છે. ઈરાનની ‘સર્વોચ્ચ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પરિષદ’એ સ્પષ્ટ શરત મૂકી છે કે જ્યાં સુધી અમેરિકા પોતાનું વર્તન નહીં સુધારે, પ્રતિબંધો નહીં હટાવે અને ઈરાની બંદરગાહોની નૌકાદળની નાકાબંધી ખતમ નહીં કરે, ત્યાં સુધી આ સ્ટ્રેટ સંપૂર્ણપણે નહીં ખુલે.
શસ્ત્રોની ભયંકર કટોકટી સામે ઝઝૂમી રહ્યું છે પેન્ટાગોન
આ તમામ ભૂ-રાજકીય ઉથલપાથલ વચ્ચે અમેરિકાના રક્ષા વિભાગ એટલે કે પેન્ટાગોનની મુશ્કેલીઓ પણ ઓછી થઈ રહી નથી. પેન્ટાગોનના પ્રવક્તાએ તાજેતરમાં પુષ્ટિ કરી છે કે વિભાગ ગોળા-બારૂદ અને શસ્ત્રોની ખરીદીને ઝડપથી વધારવા પર ધ્યાન આપી રહ્યું છે જેથી સૈનિકોને જરૂરિયાત મુજબ હથિયારો મળી શકે. રક્ષા વિશ્લેષણાત્મક અહેવાલો અનુસાર, ઈરાન સાથેના તાજેતરના સંઘર્ષ દરમિયાન અમેરિકી સેનાના એડવાન્સ્ડ મિસાઈલ ઇન્ટરસેપ્ટરનો સ્ટોક ખતરનાક સ્તર સુધી ઘટી ગયો છે. શસ્ત્રોની આ ભારે અછતે યુક્રેન અને તાઈવાન જેવા અમેરિકી સહયોગીઓના મનમાં પણ ચિંતા પેદા કરી દીધી છે, જે સતત વાશિંગ્ટન પાસેથી લશ્કરી મદદની આશા લગાવીને બેઠા છે. ટૂંકમાં કહીએ તો, મધ્ય પૂર્વથી લઈને વૈશ્વિક મંચ સુધી દરેક જગ્યાએ તણાવ અને અનિશ્ચિતતાનું વાતાવરણ છવાયેલું છે.
