નિવૃત્તિ પછી બેંક FD માં પૈસા મૂકતા પહેલાં સાવધાન! એક્સપર્ટ્સે જણાવી કમાણીની નવી રીતો
રિટાયરમેન્ટ એટલે કે નિવૃત્તિ એ દરેક વ્યક્તિના જીવનનો એક મહત્વપૂર્ણ તબક્કો છે. દાયકાઓ સુધી સખત મહેનત કરીને અને બચત કરીને મોટી મૂડી (Corpus) એકઠી કર્યા પછી, જીવનનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય બદલાઈ જાય છે. અત્યાર સુધી જે ધ્યાન માત્ર પૈસા ભેગા કરવા પર હતું, તે હવે એ વાત પર કેન્દ્રિત થાય છે કે આ ભેગા થયેલા પૈસા આખી જિંદગી કેવી રીતે ચાલશે.
જો કોઈ વ્યક્તિ ₹૭૫ લાખના ભંડોળ સાથે નિવૃત્ત થઈ રહી હોય, તો તેની સામે સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ નથી હોતો કે આ પૈસા ક્યાં મૂકવા, પણ એ હોય છે કે તેમાંથી કેટલા પૈસા કટોકટી માટે હાથ પર રોકડા (Liquid) રાખવા, કેટલા ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (FD) માં પાર્ક કરવા, કેટલા જોખમી અસ્કયામતો જેમ કે મ્યુચ્યુઅલ ફંડ કે શેરમાં રોકવા અને કેટલા હિસ્સામાંથી નિયમિત માસિક આવક ઉભી કરવી. આ નિર્ણયો લેતા પહેલાં વ્યક્તિએ પોતાના માસિક ખર્ચ, કૌટુંબિક જવાબદારીઓ, જોખમ લેવાની ક્ષમતા (Risk Appetite) અને અપેક્ષિત નિવૃત્તિ ગાળાનું મૂલ્યાંકન કરવું જોઈએ.
₹૭૫ લાખનું ફંડ: રોકડ અને લિક્વિડ ફંડમાં કેટલા પૈસા રાખવા?
નિવૃત્તિના આયોજનમાં લિક્વિડિટી (નાણાંની સરળ ઉપલબ્ધતા) એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. અણધાર્યા તબીબી ખર્ચાઓ, ઘરનું સમારકામ અથવા અન્ય કટોકટીના સમયે દોડધામ ન કરવી પડે તે માટે આશરે એક વર્ષના ઘરખર્ચ જેટલી રકમ હંમેશા રોકડ અથવા લિક્વિડ ઇન્વેસ્ટમેન્ટમાં રાખવી હિતાવહ છે. જોકે, જરૂરિયાત કરતાં વધુ રકમ આળસુ (Idle) રાખવાથી ફંડની મોંઘવારી સામે લડવાની અને વળતર આપવાની ક્ષમતા ઘટી જાય છે.
ચોઈસ કનેક્ટ (Choice Connect) ના સીઈઓ અતિશ જૈને આ અંગે સ્માર્ટ સલાહ આપી છે. તેમના મતે, ₹૭૫ લાખના કોર્પસમાંથી માત્ર એક વર્ષના ખર્ચ જેટલી જ રકમ લિક્વિડ ફંડમાં રાખવી જોઈએ, તેનાથી વધુ નહીં. બાકીની મોટી રકમ બોન્ડ્સ અને નોન-કન્વર્ટિબલ ડિબેન્ચર્સ (NCDs) માં ફાળવવી જોઈએ.
“નિવૃત્તિ વખતે ₹૭૫ લાખના ભંડોળમાંથી હું માત્ર એક વર્ષના ખર્ચ જેટલી રકમ લિક્વિડ ફંડમાં રાખીશ. તેનાથી વધુ કંઈ નહીં. તે સિવાય, કુલ ભંડોળનો મોટો હિસ્સો એટલે કે આશરે ૪૫-૫૦% ભાગ એનસીડી (NCDs) અને બોન્ડ્સમાં રોકવો જોઈએ, કારણ કે તેનો યીલ્ડ (વળતર) સામાન્ય બેંક એફડી (FD) કરતાં ઘણો સારો હોય છે અને તેનાથી મળતી આવક અણધારી નથી હોતી પણ અગાઉથી નક્કી કરેલી (Predictable) હોય છે. રિટાયર્ડ લોકોને માત્ર સલામતી જ નહીં, પણ નિયમિત અને નિશ્ચિત આવકની જરૂર હોય છે.” — અતિશ જૈન, સીઈઓ, ચોઈસ કનેક્ટ
રેગ્યુલર ઇન્કમ અને ઇક્વિટી ગ્રોથ વચ્ચે સંતુલન કેવી રીતે બનાવવું?
નિવૃત્ત થઈ જવાથી મોંઘવારી (Inflation) અટકતી નથી. ભલે તમારો પગાર બંધ થઈ ગયો હોય, પણ રોજિંદો ખર્ચ સમય સાથે વધતો જ રહેવાનો છે. તેથી ૨૫ વર્ષ લાંબા રિટાયરમેન્ટ ગાળાને સુરક્ષિત કરવા માટે ફંડમાં માત્ર નાણાંની જાળવણી (Preservation) પૂરતી નથી, પણ ગ્રોથ (વૃદ્ધિ) અને સંતુલન પણ એટલું જ જરૂરી છે. આ માટે ઇક્વિટી (શેરબજાર) માં મર્યાદિત અને સમજી-વિચારીને રોકાણ કરવું જરૂરી છે.
અતિશ જૈને ચેતવણી આપતા જણાવ્યું છે કે નિવૃત્તિનું આયોજન કરતી વખતે સીધા શેરબજાર (Direct Equity) માં વધુ પડતું રોકાણ કરવું એ સૌથી મોટી ભૂલ સાબિત થઈ શકે છે. તેની જગ્યાએ મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં સિસ્ટમેટિક વિધડ્રોઅલ પ્લાન (SWP) નો ઉપયોગ કરીને ઇક્વિટી એક્સપોઝર લેવો જોઈએ. નિવૃત્ત ગ્રાહકો સામાન્ય રીતે પોર્ટફોલિયોમાં મોટી અસ્થિરતા (Volatility) સહન કરી શકતા નથી કારણ કે તેમણે નિયમિત અંતરે નાણાં ઉપાડવાના હોય છે. તેથી ડેટ ઓરિએન્ટેડ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ્સ અને ઇક્વિટીનું મિશ્રણ આદર્શ ગણાય છે.
બીજી તરફ, રૂપિયા૧૧૨ (Rupee112) ના બિઝનેસ હેડ કુલદીપ યદુવંશીએ બિનજરૂરી દેવાની જાળમાંથી બચવા પર ભાર મૂક્યો છે. તેમણે જણાવ્યું કે, ₹૭૫ લાખનું ફંડ એક મજબૂત આર્થિક કવચ પૂરું પાડે છે, પરંતુ તેનું સંચાલન કેવી રીતે થાય છે તે ખૂબ જ મહત્વનું છે. નિવૃત્ત લોકોએ કટોકટી માટે પૂરતી રોકડ રાખવી જોઈએ અને બાકીની રકમ તેમની આવકની જરૂરિયાત મુજબ રોકવી જોઈએ. આ સમયે કોઈપણ નવું અથવા બિનજરૂરી દેવું (Debt) લેવાનું ટાળવું જોઈએ, કારણ કે લોનના નિયમિત હપ્તા ચૂકવવાથી ફિક્સ્ડ રિટાયરમેન્ટ ઇન્કમ પર ભારે દબાણ આવી શકે છે.
નિવૃત્તિ આયોજન માટે કોઈ ‘વન-સાઈઝ-ફિટ્સ-ઓલ’ નિયમ નથી
ભરતલોન (BharatLoan) ના બિઝનેસ હેડ શક્તિ શેખાવતના જણાવ્યા અનુસાર, રિટાયરમેન્ટ પ્લાનિંગનો અર્થ માત્ર એક મોટું ભંડોળ ઊભું કરવાનો નથી, પણ એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે તે નાણાં તમારા જીવનના અંતિમ શ્વાસ સુધી ખૂટે નહીં. તેના માટે પૂરતું ઇમરજન્સી બફર રાખવું અને બાકીની રકમને ગ્રોથ અને ઇન્કમ આપતા સાધનો વચ્ચે યોગ્ય રીતે વહેંચવી એ જ લાંબા ગાળાની નાણાકીય સ્થિરતાની ચાવી છે.
ટૂંકમાં કહીએ તો, ₹૭૫ લાખના રિટાયરમેન્ટ કોર્પસના રોકાણ માટે કોઈ એક જ નિયમ કે ફોર્મ્યુલા દરેક વ્યક્તિને સરખી રીતે લાગુ પાડી શકાતી નથી (No one-size-fits-all). દરેક નિવૃત્ત વ્યક્તિની આર્થિક વાસ્તવિકતા જુદી જુદી હોય છે. આ રોકાણ નીચેની વ્યક્તિગત બાબતો પર આધાર રાખે છે:
-
પરિવાર પ્રત્યેની વર્તમાન જવાબદારીઓ અને સંતાનોના લગ્ન/ભણતરનો ખર્ચ
-
માસિક ઘરખર્ચ અને લોન અથવા દેવાનું વર્તમાન સ્તર
-
સ્વાસ્થ્ય સંબંધી જરૂરિયાતો અને મેડિકલ હિસ્ટ્રી
-
આવકના અન્ય સ્ત્રોત (જેમ કે પેન્શન કે ભાડાની આવક)
-
જોખમ લેવાની વ્યક્તિગત ક્ષમતા અને અપેક્ષિત નિવૃત્તિનો સમયગાળો
